Groots in het kleine, of nou ja klein?

Vandaag had ik een gesprek met Anna en Hilde, twee van onze medewerkers in het programma Participatie en Zelfredzaamheid. Ik werd er erg blij van, hun bevlogenheid en betrokkenheid. Zij vertelden over een actie die zij op het verzoek van WNK (onze sociale werkplaats) tijdens Stoptober hebben uitgevoerd. WNK had de bibliotheek gevraagd of zij iets konden betekenen in het motiveren van hun medewerkers, om mee te doen met Stoptober. 

Onze medewerkers kijken bij een vraag altijd of het past binnen de doelstelling van het programma in dit geval Participatie en Zelfredzaamheid. Daar staat onder andere in dat activiteiten in co-creatie en vanuit de behoefte worden opgezet. Hoe doe je dat dan met mensen die een beperking hebben tot de arbeidsmarkt en die vaak een bewindvoerder of familielid hebben die voor hen financieel en medisch gemachtigd zijn. Mensen die vaak door de samenleving het gevoel krijgen dat ze niet volwaardig zijn, niet serieus genomen worden.

Wat onze medewerkers deden was in kleine groepjes gesprekken organiseren, nadat de taalambassadeur ze had 'geronseld' om mee te doen. Ze kwamen allemaal met meer of minder terughoudendheid binnen. Onze medewerkers vroegen de groep van 15 telkens  "Waarom zou jij willen stoppen met roken?" "Wat zou het voor jou betekenen?" Niet in de zendstand, niet vertellen dat roken slecht voor je is, gewoon het gesprek aan gaan. 

Ze hanteerden ook het praten aan de hand van stellingen, waarop de deelnemers aan Stoptober met een rode of groene kaart aan moesten geven wat ze er van vonden. Zoals Anna zei: "deze mensen wordt zelden gevraagd wat ze ergens van vinden, om stelling te nemen". Dat vonden ze dan ook moeilijk, maar ze deden het wel. En ze vinden heus wel iets, en ze kunnen het vaak ook goed vertellen, vertelden Anna en Hilde.

Resultaat was dat van de 15 mensen er 1 echt gestopt is, en de andere 14 zijn veel minder gaan roken. Bij de stafmedewerkers van WNK is er ook een verandering ingezet. Ze zitten vaak in de modus dat zij vanuit hun vak weten wat goed voor de medewerkers is en zo ook handelen. Nu hebben ze gezien dat door open het gesprek aan te gaan, de medewerkers te kennen en erkennen er openingen komen voor gedragsveranderingen die anders niet makkelijk zouden "landen". Het idee is om met Dry January nog eens eenzelfde soort gesprekken op te zetten.

Onze medewerkers hebben bij het WNK ook gesprekken gevoerd over de donorregistratie. Met de wetgeving wordt iedereen ingeschreven als donor, ook deze mensen. Zwart wit gezegd beschikt de overheid over de organen van deze mensen, zonder dat zij in staat worden gesteld daar iets van te vinden. Het is afhankelijk van hun bewindvoerder of deze met hen het gesprek hierover voert of het gewoon voor hen bepaalt. Onze medewerkers gaan het gesprek aan. "Wat vind je?", met als insteek dat het niet uit maakt wat je vindt, elke mening is goed, je mening doet er toe. 

Wat onze mensen bereiken is dat de medewerkers een gevoel van trots en eigenwaarde ervaren in het gesprek dat ze voerden over stoppen met roken en over het donorregister. Dat zij leren hun motivatie om iets wel of niet te doen te verwoorden. Dat ze daarin serieus genomen worden door onze medewerkers en door de professionals van WNK. Het lijkt iets kleins, zo'n activiteit, maar wat een groots effect!

Luisteren naar de vraag

 

Het klinkt heel eenvoudig en logisch dat je bij het opzetten van nieuwe dienstverlening luistert naar de vraag die er bij een bepaalde groep inwoners van je werkgebied leeft. Toch is dat in de praktijk best lastig, zeker als het gaat om een groep inwoners die hun vraag niet goed onder woorden kan brengen. In ons werkgebied hebben we een groep inwoners die nadat ze een inburgeringscursus hebben gedaan deze niet hebben gehaald en inburgeraars die bezig zijn met een inburgeringscursus en waarvan nu al verwacht wordt dat zij deze waarschijnlijk niet zullen gaan halen. De eerste groep heeft een vrijstelling gekregen voor het behalen van het inburgeringscertificaat, maar zijn wel gewoon inwoner van Nederland met een verblijfsstatus. De tweede hoopt daarop.

Als bibliotheek Kennemerwaard zijn we betrokken bij een pilot met een aantal maatschappelijke organisaties waaronder Vluchtelingenwerk Nederland, de werkorganisatie van de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo, HalteWerk (arbeidsbureau) en WNK (re-integratie trajecten en sociale werkplaats) en de organisaties waar de tweede groep nu een inburgeringscursus volgt. We gaan samen kijken hoe we deze mensen kunnen helpen om taalvaardiger te worden én meer zelfredzaam. Want ook al zou het deze mensen niet lukken om de inburgeringscursus te halen en voor degenen die het niet gelukt is en een vrijstelling hebben gekregen, we willen als samenleving wel heel graag dat deze medelanders zich wel kunnen redden in onze maatschappij.

Het is een groep die door hun gebrekkige kennis van de taal ook een gebrekkige kennis van onze samenleving heeft. Het is een groep die zich misschien niet eens altijd bewust is van hun vraag of behoefte aan een netwerk en aan zelfredzaamheid. De meeste mensen vinden het fijn om (een bepaalde mate van) zelfredzaam te zijn. Daar gaan we dus in de pilot naar op zoek. Kleinschalig, maatwerk, persoonlijke begeleiding.  We gaan kijken welke mogelijkheden er zijn om iemand taalvaardiger te maken en ook welke mogelijkheden er zijn om iemand aan werk te helpen. Als dat laatste niet lukt of kan wat voor andere activiteiten iemand kan verrichten. Het hebben van werk of vrijwilligerswerk geeft veel kansen om in onze samenleving te participeren, een sociaal netwerk op te bouwen en zelfredzamer te worden. Luisteren naar de vraag en de behoefte van de inburgeraar en daarop inspelen. Een mooi samenwerkingsproject waarin alle partijen hun expertise inbrengen, de puzzel leggen zogezegd en kijken naar de behoefte van een nieuwe landgenoot. Zo dragen we een stukje bij aan een inclusieve samenleving.

Kom mee naar buiten allemaal

We zeggen zo vaak dat de bibliotheek laagdrempelig is. Dat is ook zo, maar niet voor iedereen. Voor mensen waarvoor lezen een opgave is, is de bibliotheek een ontzagwekkende en misschien wel angstaanjagende plek. Dan is het belangrijk om buiten de muren van de bibliotheek contact te leggen met deze mensen. Onder het motto: "De bibliotheek komt naar je toe..." Op zoek naar wat in ons vakjargon 'vindplaatsen' heet voor doelgroepen die we willen bereiken maar dat niet doen. Soms leg je makkelijk contact en kom je snel tot een plan, soms moet je jaren investeren in het warm houden van de relatie.

Afgelopen dinsdag was ik op bezoek bij WNK (Werkvoorzieningsschap Noord-Kennemerland). WNK detacheert en biedt werk aan mensen met een arbeidsbeperking. Ik denk dat het zeker zes of zeven jaar geleden was dat ik met een collega op bezoek ging bij de directeur. Een gesprek over wat we voor elkaar konden betekenen. Wij, van de bibliotheek, waren in de vaste overtuiging dat we heel wat konden doen voor de medewerkers van het WNK. Dat vond de directeur ook, maar.... hij had geen geld. Het WNK zat midden in een heroriëntering, net als alle andere sociale werkplaatsen in Nederland. Er was geen budget om zijn mensen iets extra's aan te bieden. Geen scholingsbudget, geen ruimte om medewerkers is werktijd een cursus te laten volgen. Toch hebben we toen een proef gedaan door tijdens de pauzes korte workshops aan te bieden op het gebied van digitale vaardigheden. Dat werkte helaas niet, de medewerkers hadden onvoldoende tijd om te eten én nog een workshop te volgen. Einde pilot.

Maar het bleef knagen bij ons en bij WNK. En toen de economische wind ging draaien, en er meer ruimte kwam bij WNK en bij de bibliotheek gingen we toch weer met elkaar in gesprek. In september 2019 zijn we begonnen met één oefengroep Klik en Tik. Nu zeven maanden verder zijn er drie groepen Klik & Tik of een andere digitale oefengroep, én een taaloefengroep actief bij WNK. Zestig certificaten werden dinsdag overhandigd aan de trotse cursisten. Sommigen hadden wel acht of negen certificaten weten te behalen!

Het was een groot genoegen om al die medewerkers van het WNK glimmend van genoegen te zien met hun 'diploma's'. Het was mooi om wethouder Antoine Tromp van Bergen als toeschouwer erbij te hebben. Het was fijn dat raadslid Katinka Kerssens de certificaten wilde overhandigen, dat maakte het nog wat specialer. Het was een groot plezier om de collega's van bibliotheek Kennemerwaard vol betrokkenheid mee te zien glimmen met de cursisten. Het loont om naar buiten te gaan....!

Gemeenteraadsverkiezingen

Vorige week hebben we allemaal ons burgerrecht (wat ik persoonlijk wel als een verantwoordelijkheid en blije plicht beschouw ;-) kunnen uitoefenen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Vorige periode hebben we voor het eerst alle raadsleden een felicitatie gestuurd, en hen op een aantal maatschappelijke vraagstukken gewezen waar de bibliotheek een rol in kan spelen. Dat heeft best goed gewerkt. Dus nu ben ik opnieuw in de pen geklommen en heb een brief geschreven aan alle raadsleden die vanavond geïnstalleerd gaan worden. Per gemeente wel een beetje verschillende insteek, want in niet iedere gemeente spelen dezelfde zaken. Hieronder, vrijelijk te kopiëren en te gebruiken voor je eigen gemeente de tekst zoals die morgen naar de raadsleden in Heerhugowaard gaat.

Voting Hand, wikimedia commons

Geacht (nieuw) raadslid ,

Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing in de raad van Heerhugowaard.

Of u nu terugkeert in de raad of als nieuw raadslid bent gekozen, de komende vier jaar zullen in het teken staan van veranderingen. In 2015 werd  de decentralisatie van de belangrijke taken in het sociale domein  naar de gemeente overgeheveld. Deze transitie is nu volop in de praktijk, en stelt de gemeente soms voor grote vraagstukken. U als gemeenteraadslid zult hierover beslissingen moeten nemen.  Of u nu  met uw fractie deel neemt aan de collegeonderhandelingen, of straks oppositie gaat voeren, graag willen we als bibliotheek een tweetal punten onder uw aandacht brengen waarvan wij denken dat ze voor de komende collegeperiode van belang zijn.

1.       Nederland telt 2,5 miljoen kwetsbare burgers. Zij hebben een laag niveau van digitale vaardigheden, grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen en hebben soms zelfs nog nooit internet gebruikt. Deze groep kan hierdoor onvoldoende mee in de huidige informatiesamenleving waardoor uitsluiting, eenzaamheid, multiproblematiek, schulden, gezondheidsklachten op de loer liggen.   Behalve dat dit gevolgen heeft voor het individu, kost dit de samenleving ongeveer 1 miljard euro per jaar.

Onderzoek toont aan dat de omvang van deze problematiek ondanks de extra aandacht hiervoor (nog) niet afneemt. 

De overheid heeft in toenemende mate haar dienstverlening gedigitaliseerd en daardoor ook veel van haar fysieke loketten gesloten in de veronderstelling dat burgers voldoende digi- en informatievaardig zouden zijn om hier zelfstandig hun weg te kunnen vinden. Deze tendens schrijdt voort en ook nieuwe overheidsdienstverlening is meestal digitaal. Intussen blijkt dat er een grote groep burgers is (zie hierboven) die hier grote moeite mee heeft en is er zelfs een groep (binnen die 2,5 miljoen) die dit nooit zelfstandig zal kunnen. Vaak heeft deze groep geen vangnet in de buurt om op terug te vallen. Er zijn zeker veel professionele en particuliere initiatieven om burgers te ondersteunen, maar die zijn zeer versnipperd waardoor zelfs het vinden van de juiste hulp al een opgave is. Door deze versnippering is deze hulp minder krachtig dan zou kunnen. Een adequaat vangnet ontbreekt. De overheid die zo inzet op digitalisering sluit hiermee een deel van burgers uit.

Bibliotheek Kennemerwaard  ontwikkelt  momenteel nieuw beleid voor de periode 2019-2022. Daarmee zetten we de veranderingslijn van de afgelopen jaren door. Meer geld en uren naar bestrijding van taalachterstanden, bevordering van basis- en digitale vaardigheden en bestrijding van laaggeletterdheid. Gelukkig hebben we de afgelopen jaren ook extra middelen van uw gemeente ontvangen om hier samen met netwerkpartners aan te werken. We zien graag dat de beschikbare middelen ter bestrijding van laaggeletterdheid op peil blijven en waar mogelijk worden uitgebreid.

2.      

      Nu de eerste grote transitie in het sociaal domein volop praktijk is, staat een nieuwe en nog grotere verandering op stapel waar ook u mee te maken gaat krijgen: de Omgevingswet. De kern van die verandering betreft nu niet de sociale, maar de fysieke omgeving. Daar gaat het enerzijds om het vergroten van de samenhang tussen milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening en leefomgeving, en tegelijkertijd stimuleert het bewoners en bedrijven om zelf met initiatieven te komen of  het in een vroeg stadium meenemen van burgers en organisaties bij planvorming.  Met name het laatste punt vraagt om burgers die toegerust zijn op deze belangrijke taak die de overheid van hen vraagt.

De bibliotheek heeft zich de afgelopen jaren meer en meer ontwikkeld als een organisatie waar burgers informatievaardig worden gemaakt, leren om kritisch op informatie te zijn, en betrokken bij hun omgeving te zijn. Dat doet de bibliotheek onder andere door programma’s rondom burgerschap voor middelbare scholieren, informatie- en debatbijeenkomsten rondom belangrijke maatschappelijke  thema’s en zoek- en informatievaardigheden voor kinderen en volwassenen.  Daarnaast biedt de bibliotheek uitgebreide programma’s op het gebied van 21^ste eeuwse vaardigheden. Een gemeente heeft baat bij betrokken, geschoolde en kritische inwoners van jong tot oud, en de bibliotheek kan daarin een nog belangrijker rol spelen dan ze nu al doet.  Voor uitbreiding van deze activiteiten zijn extra middelen nodig.

In de afgelopen jaren heeft de bibliotheek zelf veel geïnvesteerd in het ontwikkelen van programma’s die aansluiten bij de veranderende behoeften in de samenleving. De doelstelling van de bibliotheek in de wet ( WSOB 2015) luidt tenslotte niet voor niets: bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van het algemeen publiek en verbetering van maatschappelijk kansen. Door in te zetten op Taal- en leesbevordering, Leven Lang Leren, Participatie en Zelfredzaamheid en Bestrijding laaggeletterdheid draagt de bibliotheek bij aan een betere samenleving en aan kennis en economie. Tenslotte gaat het niet alleen om wat de bibliotheek ‘kost’, maar vooral ook wat de bibliotheek u als gemeente kan opleveren aan (sociaal) rendement.

De combinatie van de ambitie van de bibliotheek om in te spelen op de veranderende vraag van de maatschappij en overheden én stijgende kosten levert jaarlijks een uitdaging op om binnen het beschikbare budget tegemoet te komen aan de wensen van onze klanten en de samenleving én de eis van de gemeente om met een positief financieel resultaat te komen. Dat is tot nu toe gelukt, de rek is er inmiddels wel uit.

Mocht u verdere toelichting willen op bovenstaande punten komen we dit graag bij u in de fractie toelichten. We wensen u een fijne raadsperiode toe.

Met vriendelijke groet,

Erna Winters

Directeur/bestuurder bibliotheek Kennemerwaard

Delen van verhalen over de (nieuwe) bibliotheek

Gisteren hadden we bij Kennemerwaard een discussiemiddag rondom de uitvoering van ons Meerjarenbeleidplan met ons managementteam en onze Raad van Toezicht.  In alle gesprekken met de Raad van Toezicht merk ik dat ze heel enthousiast zijn over onze organisatie, maar dat ze het ook moeilijk vinden om zich een beeld te vormen van die nieuwe rollen van de bibliotheek. En dus waren gistermiddag zes van onze medewerkers uitgenodigd om iets te vertellen over hun werk.

http://www.hi-re.nl/wp-content/uploads/inspiratie1.jpg

Het begon met Stephan, die vertelde over zijn zoektocht in hoe je communities vorm geeft. Hij richt zich op het thema duurzaamheid. In een kleine twee jaar tijd is het hem gelukt om rondom dit actuele thema een groep van betrokken burgers, kleine bedrijfjes, zzp'ers en eigen medewerkers te laten ontstaan: Duurzaam Doen. Met een relatief klein budget allemaal vanuit bevlogenheid een bijdrage leveren. Niemand krijgt (volledig) betaald voor zijn/haar inbreng, de mede-organisatoren zijn collega's, betrokken ondernemers of burgers die voor een kleine tegenprestatie mee vorm geven aan een 'beweging' waar de bibliotheek het faciliterend middelpunt van is. Stephan deelde hoe moeilijk het is om los te laten.... en hoe mooi het is als ons dat lukt als bibliotheek en hoeveel je dan kunt bereiken.

Vervolgens kwam Maria aan het woord. Ach... Maria... geef haar het woord over bestrijding laaggeletterdheid en ze praat je de oren van je hoofd. Als je niet na een gesprek met Maria inziet hoe belangrijk dit thema is, welke impact we als bibliotheek hebben  op de levens van mensen dan heb je een hart van steen.

Jolanda vertelde over onze programma's rondom programmeren, coding, raspberry pi's. De zoektocht naar waar nou precies behoefte aan is. En dat dit dus heel erg per doelgroep verschilt. Van workshops/lessencyclus in LINUX naar workshops programmeren zonder computers voor het basisonderwijs. Van Lego Mindstorm en Scratch en CoderDojo. Op zo'n moment voel ik mij heel oud ;-) al weet ik ongeveer wat het inhoudt omdat ik naar de workshop voor collega's van Jolanda ben geweest.

Jeanet vertelde over het succes van Kennemerwaardse leesconsulenten op basisscholen. Hoe we van 4 scholen naar 41 scholen in 4 jaar tijd zijn gegroeid. En hoe blij en tevreden de scholen met ons zijn en hoe de leesresultaten op school omhoog gaan. En dat we nu ook vragen vanuit de VVE krijgen, aangekaart door het basisonderwijs. Om zo nog beter te kunnen voorkomen dat er leesachterstanden ontstaan. Jeanet staat echt te glimmen van trots als ze vertelt over haar collega consulenten.

Suzan vertelde over Dag en Dauw. Ons 'senioren' programma samen met Artiance (centrum voor de kunsten). Ook hier een verhaal over een zoektocht, van sturen naar loslaten en faciliteren. Van mensen betrekken bij wat ze willen leren of zien, naar mensen zich zien ontplooien en zelf een bijdrage aan het programma te laten doen doordat ze nu zelf op de planken gaan staan. Over hoe je (kwetsbare) ouderen bereikt en hen in staat stelt een nieuw sociaal netwerk op te bouwen. Ook Suzan vertelde hoe moeilijk het is om los te laten... en hoe mooi de resultaten zijn als je dat lukt.

Als hekkensluiter kwam Leonie aan het woord over haar project Veilig Puberen. Een bijzonder project waarbij de bibliotheek 3 lessen mediawijsheid geeft in bovenbouw basisschool en onderbouw voortgezet onderwijs, met als speciale focus seksualiteit en internet. Je schrikt er van als je hoort waar kinderen allemaal mee geconfronteerd worden, en wat ze bedoeld of onbedoeld elkaar aandoen met het verspreiden van foto's of filmpjes. En zo onder de indruk ben ik dan als ik Leonie hoor vertellen hoe ze kinderen in hun kracht zet, hen duidelijk maakt dat zij zelf het verschil kunnen maken in niet hard over anderen en over zichzelf te oordelen. En hoe ze van kinderen terug hoort dat ze na haar lessen filmpjes en foto's van hun telefoon of tablet halen omdat ze inzien dat het niet slim is om die te verspreiden. Zeer indrukwekkend om te horen en haar betrokkenheid met die kinderen te zien.

Dat kreeg ik ook terug van onze Raad van Toezicht. Wat mooi om te zien wat er allemaal nog meer gebeurt, en nu hebben we er een veel beter beeld bij. Dan vallen dingen op hun plaats, de goede dienstverlening die dagelijks in onze vestigingen door al onze medewerkers wordt verleend, in combinatie met het 'nieuwe' bibliotheekwerk, wat in sommige gevallen zelfs al 'oud' of in ieder geval vertrouwd aan het worden is. Samen vormen ze het beeld van de bibliotheek van de toekomst. Ze hebben elkaar nodig en kunnen elkaar heel goed versterken. De vestigingen met hun bezoekersstromen, waar meer en meer ook invulling wordt gegeven aan onze programmalijnen. En de vestigingen als uitvalsbasis voor programma's op school, in de wijk, bij instellingen. Mooi! En ja, daar word ik blij van als ik merk dat mijn enthousiasme voor alles wat we doen van uitlenen tot mediawijsheidlessen rondom seksualiteit gedeeld en uitgedragen wordt.

Vandaag was/is weer 'zo'n' dag

Je hebt van die dagen dat je agenda vol zit met afspraken en dat je aan het eind van de dag je afvraagt wat je nu hebt gedaan. Vandaag zal niet zo'n dag zijn. Vandaag had ik drie afspraken, en met dit technisch weer kon ik er ook nog heerlijk op de fiets heen.

Het begon met een afspraak met de directeur van de WNK, de sociale werkplaats hier in de regio. Bij uitstek een plek waar je als bibliotheek op het gebied van bestrijding laaggeletterdheid binnen wilt zijn. Ik was er samen met Maria Sabel, onze onvolprezen, altijd bevlogen regiocoördinator Lezen en Schrijven en accountmanager laaggeletterdheid.  We hebben persoonlijke verhalen met elkaar uitgewisseld, de passie voor ons vak, sociale betrokkenheid. Het gesprek eindigde met een wederzijds aanvoelen van mogelijkheden en onmogelijkheden, en met een belofte om te zoeken naar kansen en de wil om ze te willen vinden.

Daarna fietste ik door naar Heerhugowaard, naar het Johannes Bosco van het Trinitas college. Ondersteund door Jolanda Kreuk en Rita Smedinga hadden we daar ook een afspraak met de directeur. Afgelopen schooljaar heeft bibliotheek Kennemerwaard proef gedraaid met lessen "Hoe gedraag je je op het internet en social media". 64 lessen maar liefst werden door ons verzorgd. En dat smaakte naar meer. Niet alleen bij ons, maar ook bij de school en bij de gemeente. Er is de afgelopen jaren nogal eens wat gedoe geweest met knokkende jongeren die elkaar via de social media opriepen. De gemeente wilde dat aanpakken, en ging naast op de handhaving te gaan zitten ook op zoek naar manieren om preventief hier iets op te vinden. En toen kwamen ze, na enige omzwervingen bij ons terecht. De gemeente wil graag dat wij nu in het programma "Veilig puberen" een bijdrage leveren.

Wat we dus nu gaan doen het komend schooljaar is het volgende: een workshop oid verzorgen op een ouderavond over keuzes op internet en social media, 10 dingen voor docenten (gebaseerd op 23 dingen) én een mediacoach leveren die tijdens de mentorlessen de lessen die in de brugklas zijn gegeven op het gebied van social media gaat opfrissen. Deze mediacoach wordt dan ook ingeschakeld bij het opstellen van een sociaal veiligheidsplan van de school. WAUW! Daar ben ik  hardstikke trots op dat onze mensen dit met hun pilot hebben bereikt!

En dan als eind van de dag aanschuiven bij een meeting en presentatie van Boer tot bord. Dat past mooi in ons programma Duurzaam Doen! De opkomst viel door het mooie weer misschien wat tegen, maar wel vertegenwoordigers van de lokale politiek en de wethouder Duurzaamheid. En complimenten van de mensen van Boer tot Bord, dat het zo fijn was dat het in de bibliotheek kon.

Zo'n dag was het dus...... en dan heb ik de avond nog in het verschiet ;-)

Open brief aan de (nieuwe) raadsleden van Alkmaar

Geacht (nieuw) raadslid,

Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing in de raad van Alkmaar.

Of u nu terugkeert in de raad of als nieuw raadslid bent gekozen, de komende vier jaar zullen in het teken staan van veranderingen. Onder andere omdat het rijk belangrijke taken in het sociale domein heeft overgeheveld naar de gemeente. U als gemeenteraadslid zult hierover beslissingen moeten nemen. 

Mocht uw partij betrokken zijn bij de collegeonderhandelingen willen we graag het volgende bij u onder de aandacht brengen. Eén op de negen Nederlanders is laaggeletterd, en heeft moeite zich zelfstandig te redden in de maatschappij. Een kwart van de kinderen in Nederland stroomt met twee jaar leesachterstand uit het basisonderwijs, en heeft daarmee een groot probleem in de verdere school- en arbeidscarrière. Bestrijding van laaggeletterdheid en preventie van taalachterstanden zou wat de bibliotheek betreft hoog op de politieke agenda moeten staan. De bibliotheek levert daarin al een belangrijke bijdrage, maar kan nog meer betekenen op dit beleidsterrein.

Naast de verantwoordelijkheden op het gebied van zorg, welzijn, werkgelegenheid ligt er binnen Alkmaar ook het vraagstuk over het voorzieningenniveau. Kunt u dat in deze tijd handhaven, of moet het over een andere boeg? En welke maatschappelijke doelen wilt u met die voorzieningen bereiken,  wat verwacht u aan sociaal rendement van organisaties. 

Eén van die voorzieningen is de bibliotheek. Ook bibliotheken hebben te maken met veranderingen, zowel in gebruik als in activiteiten en diensten. Bibliotheek Kennemerwaard is bezig met het ontwikkelen van een nieuw beleidsplan. Daarin zetten we de veranderingslijn van de afgelopen vier jaar door. Meer geld en uren naar bestrijding van taalachterstanden, bevordering van informatievaardigheden, meer inzetten op maatschappelijke waarde van de bibliotheek, de bibliotheek midden in en ten dienste van de lokale gemeenschap. Tenslotte gaat het niet alleen om wat de bibliotheek ‘kost’, maar vooral ook wat de bibliotheek u als gemeente kan opleveren aan (sociaal) rendement.

Wist u bijvoorbeeld wat bezoekers van de bibliotheek als antwoord gaven bij de vraag wat het bibliotheeklidmaatschap voor hen betekent?:  73% kan zichzelf beter vermaken en 69% voelt zich wijzer geworden door het gebruik van de bibliotheek. Daarnaast blijkt uit onderzoek in andere gemeenten dat eenzame burgers de bibliotheek als de meest prettige instantie ervaren om te bezoeken.

.

Over deze en andere zaken zouden wij graag met u in gesprek gaan. Begin 2015 zullen wij een informatieavond over onze nieuwe beleidsplan organiseren. Mocht u voor die tijd al benieuwd zijn naar onze plannen bent u natuurlijk van harte welkom voor een gesprek over de plannen van de bibliotheek, en hoe deze de doelstellingen van de gemeente Alkmaar kunnen versterken.

Ik wens u veel succes in de komende raadsperiode.

Met vriendelijke groet,

Erna Winters

Directeur/bestuurder bibliotheek Kennemerwaard

Zaaien om te kunnen oogsten

Volgende week is het zover. Dan gaan meer dan 30 partijen het Bondgenootschap geletterdheid samen met bibliotheek Kennemerwaard ondertekenen. Een middel om verbondenheid te creëren op één van de grote problemen die onze maatschappij kent: laaggeletterdheid. Je zou het niet zo verwachten in een ontwikkeld land als Nederland maar 1 op de 9 volwassenen is laaggeletterd, en een kwart van de kinderen gaan in Nederland met 2 jaar leesachterstand van het basisonderwijs af. Voorwaar een groot maatschappelijk probleem wat echt meer aandacht verdient.


Begin dit jaar zijn we bij bijna alle raadsfracties in de gemeenten Castricum, Heerhugowaard en Bergen op bezoek geweest om met hen te praten over de toekomst van de bibliotheek. Overal bespraken we bovenstaand probleem. Natuurlijk kregen we af en toe terug dat leesbevordering toch vooral een taak van het onderwijs is, en dat 'de anderhalve allochtoon' in het dorp niet mee telde als een groot probleem. Maar toch, bij een aantal raadsleden was wel een soort besef gekomen dat de bibliotheek veel meer is dan boeken uitlenen, en zich op het maatschappelijk veld goed kan manifesteren.


Eind oktober hielden wij een bijeenkomst voor al onze raadsleden uit de vier gemeenten, waarin we informatie geven over wat wij als bibliotheek allemaal doen op het sociaal domein. Ook de wethouders met de WMO en de 3 decentralisaties hadden van ons een brief met 'position paper' gekregen. Allemaal informatie zaaien, en hopelijk ook enthousiasme kweken voor het werk wat we doen. Onze medewerkers en samenwerkingspartners vertelden op die avond met veel liefde en gedrevenheid over hun werk, hun contacten en hun resultaten. Na afloop kregen we bedankjes van de raadsleden over de informatieve en gezellige avond.


Vorige week was er een mooi tussenoogst moment. Ik werd uitgenodigd bij de wethouder Jeugdzorg en Onderwijs in de gemeente Castricum. Deze wethouder hadden we gesproken voordat ze wethouder was, en we hebben toen verteld over het probleem laaggeletterdheid. Nu nodigde ze mij uit en vroeg mij om te vertellen wat we allemaal doen en kunnen doen om laaggeletterdheid te voorkomen en te bestrijden. Ik vertelde haar over het bondgenootschap, en dat we heel graag zouden zien dat zij als gemeente ook ondertekenaar worden. Ze wilde graag meer informatie, en ging er ook mee aan de slag. Volgende week gaat ook Castricum onderdeel uitmaken van het Bondgenootschap. En wij mogen voor het eind van het jaar met een plan van aanpak komen over hoe wij als bibliotheek in de gemeente Castricum laaggeletterdheid kunnen bestrijden. Dan hoop ik natuurlijk dat daar ook extra geld voor beschikbaar komt ;-)


Als laatste wil ik jullie het filmpje van Lisa waar ik de wethouder op attendeerde niet onthouden. Ze heeft het bekeken, en ook gelijk op twitter gezet omdat het haar raakte. Fijn als je verhaal wordt opgepakt!

Een prachtige olievlek

De laatste weken zo voor de vakantie vliegt de tijd voorbij. Druk met de voorbereidingen voor ons nieuwe beleidsplan, gesprekken met gemeenten, nieuwe wethouders spreken, nieuwe raadsleden uitnodigen en in gesprek mee gaan over hun visie op de bibliotheek. En dat dan naast de 'normale' gang van zaken ;-). Het bloggen schiet er dan wel eens bij in. Ik heb een blog in voorbereiding over wat er allemaal in de roadshows wordt genoemd door medewerkers als zij over de scenario's nadenken. Toch wil ik vandaag over iets anders schrijven.


Ik hou van grootse projecten, om echt iets neer te zetten. En ik hou ook heel erg van kleine initiatieven, klein beginnen en kijken of je het kunt uitbouwen. Deze week hoorde ik van een ontroerend voorbeeld van dat laatste.


Al een paar jaar draaien wij het project "Lezen in de keuken". Onze medewerker Charlotte heeft in samenwerking met de lokale welzijnsorganisatie en samen met een aantal basisscholen een lees- en schrijfproject rondom koken opgezet. Moeders (meestal) die het Nederlands niet goed machtig zijn worden vanuit school benaderd of ze mee willen doen aan een taalproject. Met Charlotte samen gaan ze kookboeken bekijken en hun favorieten recept uitzoeken. Dat gaan ze vervolgens bespreken, uitschrijven in eenvoudig Nederlands en als afsluiting koken ze met elkaar voor he team van de school een maaltijd met die favoriete recepten. Inmiddels geloof ik dat het project al op vier basisscholen is gedraaid.


Nu is een groep van vrouwen die mee deed aan een project bij Charlotte gekomen. Ze willen heel graag een leeskring starten met elkaar. Om hun lees- en taalvaardigheid te vergroten en op peil te houden. Of de bibliotheek dat zou willen begeleiden. Daar hebben we ja op gezegd. Het eerste boek dat besproken is in de groep is het Dagboek van Anne Frank. Een groep allochtone vrouwen, voornamelijk van islamitische geloof heeft met elkaar het Dagboek van Anne Frank gelezen, ze hebben er over gesproken, meerdere keren. En als afsluiting gaan ze met elkaar op excursie naar het Anne Frank huis. Dat noem ik een prachtige olievlek, ik krijg er kippenvel van.

Een Turks avontuur

In februari ontving ik een bericht via LinkedIn van een Turkse bibliothecaris. Of ik wilde spreken op het 50ste bibliotheekcongres in Ankara begin april. Of ik iets over de toekomst van bibliotheken wilde vertellen en iets over de bibliotheken van de toekomst. Ik was verrast en voelde me ook vereerd. Dat overkomt je toch niet dagelijks dat je gevraagd wordt om in het buitenland te spreken. Ik heb het wel eens eerder gedaan, daar niet van. Maar dat was vanuit de EBLIDA, omdat onze vergadering samenviel met een congres in dat land. Dat is toch anders dan rechtstreeks benaderd te worden.

Ik checkte mijn agenda, ja ik kon, en ik antwoordde dat ik graag kwam en me vereerd voelde. En ik stelde nog wat praktische vragen over de vliegreis, visum, hotel etc. Daarna..........stilte..........

Geen antwoord op mijn bericht op LinkedIn. Zou het niet meer hoeven, hadden ze een andere spreker gevonden? Inmiddels was het maart en nam de druk op de eerste dagen van april qua agenda toe. Nog maar eens een mail gestuurd via LinkedIn. Weer geen bericht.

Toen na een week, vanuit Turkije een bericht. Of ik nou kwam of niet, ze hadden nog steeds niets gehoord. Vreemd. Dus weer geantwoord dat ik graag kwam. Daarna weer stilte........

Na nog een paar dagen kreeg ik ineens een rechtstreekse mail van mijn Turkse collega. Niet via zijn werkadres, niet via LinkedIn maar via gmail. En mijn antwoorden kwamen toen ineens aan.  

Ik heb toen voorgesteld elkaar maar even te bellen, en dat gebeurde. Kortgesloten wat de bedoeling was, dat het hotel geregeld zou worden, dat ik zelf mijn ticket moest boeken (of ik dat dan wel via Turkish Airlines wilde doen, goed voor de Turkse economie ;-), ik zou op het vliegveld opgehaald worden als ik mijn vluchtgegevens doorgaf, en een link naar een website om mijn visum te regelen. Fijn, even een stem te horen zodat je van gedachten kunt wisselen, en gelijk het telefoonnummer opgeslagen in mijn mobiel.

Afgelopen dinsdag, ja 1 april, reisde ik af naar Ankara. Met een overstap in Istanbul zou ik rond een uur of half elf 's avonds aankomen in Ankara. Presentatie mee op een USB stick, en op het laatste moment ook nog even het adres van het hotel op een briefje geschreven. Je weet tenslotte maar nooit. De reis verliep voorspoedig. Ach ja, het gebruikelijke gedoe met de veiligheidscontrole waarbij ik me altijd in moet prenten dat het voor ons aller veiligheid is. En dan op het vliegveld in Ankara.....drie keer de aankomsthal doorgelopen. Heel veel mannetjes met een bordje voor zich, maar niemand met een bordje met mijn naam. Geen mannetje met een bordje 'kutuphane', niets. Buiten bij de taxi's ook genoeg mannetjes met een bordje, maar mijn naam staat er niet bij. Ik bel het telefoonnummer van mij contactpersoon en krijg het geluid van een piepende fax aan de andere kant. Hm, zou ik in een dure 1 april grap beland zijn?  Zo blij dat ik wel het adres van het hotel heb opgeschreven. Ik pak een taxi. 

In het hotel wordt mij gelijk gemeld dat ik verwacht word. Er is een kamer op mijn naam geboekt. Gelukkig! Ik vraag waar de volgende dag het congres plaats zal vinden. De jongeman van het hotel weet het niet. Ik vraag of er iemand van de organisatie is, hij zegt van niet. Ik vraag of hij weet hoe laat ik morgen ergens moet zijn.... Ja gelukkig gaat er een lampje branden. Er zal morgen een busje klaar staan om 9.00 uur die me naar de congreslocatie zal brengen. Enigszins gerustgesteld zoek ik mij kamer op en ga naar bed.

De volgende ochtend aan het ontbijt hoor ik ineens 'Ha Erna'. Ingrid Bon, collega uit Gelderland blijkt ook uitgenodigd te zijn, als lid van IFLA.  Er blijken toch nog wat meer Europeanen uitgenodigd te zijn. 

Het congres die ochtend gaat verder prima.  Professioneel met simultaan tolken. Alle deelnemers aan het congres krijgen een headset zodat wat er op het podium gezegd wordt ook gelijk wordt vertaald. Mijn presentatie over onze visie op bibliotheekwerk en praktijkvoorbeelden van Kennemerwaard worden met interesse gevolgd. En naderhand volgen een aantal positief kritische vragen.  Over hoe wij omgaan met collecties voor immigranten, of laaggeletterde immigranten het grootste probleem is in Nederland, of we speciale opleidingen hebben voor jeugdbibliothecarissen voor bijvoorbeeld ons project 100 talenten.


Tussen de middag werd er een leesevenement georganiseerd. Overal in de stad werd in het openbaar gelezen. Ingrid Bon en ik werden meegevraagd, dus daar zaten we even later. In een park, in de zon, met allemaal lezende mensen om ons heen. Ingrid met haar IPad, ik met mijn taalgidsje "Hoe en wat in het Turks" ;-)

Naderhand krijg ik de nodige complimenten van een aantal Turkse collega's, en als kers op de taart natuurlijk de gegraveerde glazen plaquette namens de Turkse minister van cultuur en toerisme. Kom daar maar eens om in Nederland ;-) 

In de korte gesprekken die ik daarna met de Turkse collega's heb valt me op dat zij minstens zo bevlogen zijn als veel van ons in Nederland. Dat ze op sommige punten een grote stap voorwaarts willen maken door gelijk over te gaan op digitaal lezen. Dit terwijl de beschikbaarheid van gedrukte boeken lang niet overal geregeld is. Hier is toch nog vaak schaarste op het gebied van de mogelijkheid om te kunnen lezen, omdat de collecties van boeken in bibliotheken vaak klein zijn en mensen thuis lang niet altijd boeken hebben. Turkije heeft procentueel veel meer laaggeletterden dan Nederland. En het land kent niet een volledige toegang tot informatie, geen volledige persvrijheid, afgelopen weken had de overheid toegang tot Twitter en YouTube geblokkeerd. Er werd overigens wel gegrinnikt toen ik in mijn presentatie iets zei over Twitter. Er werd driftig op instagram gedeeld met de wereld over wat er op het congres gebeurde.  Het is een land waarvan een gedeelte Koerdistan is, en waar af en toe geweld oplaait. Daar voert de Turkse overheid een beleid van Turkificering, of op zijn minst wordt het Koerden niet gemakkelijk gemaakt hun eigen taal en cultuur te beleven en te spreken. Dat roept geweld op in die regio. Over die situatie spraken Ingrid Bon en ik met een Turkse collega, een heel erg moeilijke situatie. Hoe blijf je dan trouw aan de principes van de doelstellingen van de bibliotheek? 

Wij in Nederland vergeten wel eens te gemakkelijk welke verworvenheden we hebben. Relatieve rijkdom, waardoor ook veel politici denken dat alles er voor iedereen is, al dan niet via internet. Vrije toegang tot informatie, cultuur en educatie. En dat laatste, de educatie is meer en meer de rol van de bibliotheek aan het worden. Mensen, burgers ondersteunen en uitdagen om zichzelf te ontwikkelen en het beste uit zichzelf te halen om daarmee bij te kunnen dragen aan de maatschappij. Een bezoek aan een land waarin dat een stuk minder makkelijk is zet je met beide benen op de grond. Onze democratische verworvenheden mogen we niet zomaar verkwanselen. Dat zouden (lokale) politici zich ook moeten realiseren.

Politici vergeten de politiek... voor even

Gisteravond hielden we in de bibliotheek van Alkmaar een informatie- en discussieavond voor raadsleden en ambtenaren van de vier gemeenten waarvoor we werken over laaggeletterdheid en de rol van de bibliotheek. De opkomst kon beter, maar die raadsleden die er waren bleken zeer geïnteresseerd.

We lieten de avond begeleiden door Rick Koster, die dat prima doet. Als eerste lieten we een filmpje zien van ongeveer 5 minuten waarin een beeld werd geschetst over wat de bibliotheek allemaal eigenlijk doet. Daarna kwam Hanneke Wentink aan het woord. Zij is lector bij Saxion Hogeschool en is gespecialiseerd in lees- en taalachterstanden. Zij gaf in beelden en cijfers weer wat laaggeletterdheid voor gevolgen heeft, economisch op landniveau, maar ook wat het voor mensen persoonlijk betekent. Economisch kost het ons land ongeveer € 556 miljoen per jaar, als we het zouden aanpakken en verhelpen zou het ons land € 700 miljoen opleveren. Op persoonlijk niveau is laaggeletterdheid ook een probleem met enorme impact. Laaggeletterden hebben slechte arbeidsmogelijkheden, slechtere gezondheid, gaan eerder dood, kunnen hun kinderen niet goed begeleiden in hun schoolcarrière, hebben vaker een minder goed sociaal netwerk, zijn minder gelukkig.

Daarna liet Hanneke Wentink zien wat de mogelijkheden zijn om het aan te pakken, om laaggeletterdheid te bestrijden. Ze gaf voorbeelden uit Twente, hoe ze daar in netwerkverband gezamenlijk met gemeente, hogeschool, onderwijs en bibliotheek aan de slag gaan om dit probleem te tackelen. Haar voordracht met kennis van zaken en met betrokkenheid om mensen te helpen geletterd te worden zette de aanwezige politici al lekker in de goede stand van kritisch geïnteresseerd.

Daarna was het woord aan twee van onze medewerkers, Jeanet Doodeman en Maria Sabel. Beiden vertelden met bevlogenheid over hun specialisme, respectievelijk de jeugd en volwassenen. Hun ervaringen met begeleiding van lees- en taalbevorderingsprojecten gaven een mooi beeld aan de raadsleden over wat de bibliotheek al allemaal doet. Jeanet en Maria lieten ook nog het één en ander zien over wat de bibliotheek biedt aan bevordering van mediawijsheid en informatievaardigheden. En de bieb doet het niet alleen, we doen het samen met onderwijs, consultatiebureau's, gemeente, VVE, welzijnsorganisaties, vrijwilligers. Je voelde dat er een wereld open ging aan informatie voor de raadsleden.

Extra aanwezige was een vertegenwoordiger van de Lions. Ik heb ook wat geleerd gisteravond, want ik wist niet dat de Lions zich actief inzetten voor bestrijding van laaggeletterdheid. Vandaag gaan zelfs twee van onze medewerkers verder in gesprek met de Lions om verder te werken aan een bondgenootschap in de regio waarin diverse partijen zich in gaan zetten voor de bevordering van geletterdheid. Het is mooi om te zien dat dit maatschappelijk probleem opnieuw weer hoog op de agenda staat, en wij willen ons daar als Kennemerwaard  keihard voor inzetten.

V.l.n.r: Rick Koster, Hanneke Wentink, Erna Winters, Regina Ybema, Yolande de Bont, Leo Dickhoff

Aan het eind hielden we een korte forumdiscussie. Daar hadden we een schooldirecteur, een raadslid en wethouder voor uitgenodigd naast Hanneke Wentink en ondergetekende. Tijdens de discussie bleek dat de aanwezigen het belang van geletterdheid (taal- en informatievaardigheid) breed werd onderschreven. Natuurlijk waren er wel wat vraagtekens uit de zaal: hoe zit het met de cijfers van onze gemeente, hoe meet je of die maatregelen effectief zijn, hoe zit het met de verantwoordelijkheid van ouders, wat is de invloed van internet en tv op leesgedrag? Daar kon door het forum heel goed antwoord op worden gegeven. Alle sprekers waren bevlogen en betrokken, en dat maakte dat de boodschap die werd gebracht ook werd opgepakt door de politici. De bibliotheek is een belangrijke schakel in een ketenaanpak om laaggeletterdheid te bestrijden. En zo werd het een avond waarvan ik denk dat veel politici zelfs de politiek een beetje vergaten en vooral geïnteresseerd waren in ons verhaal, en geïnformeerd naar huis toe gingen.

Marktfalen of Marktwerking

Ik wilde vandaag een volgend blog schrijven over de Masterclass van David Lankes. Maar toen viel mijn oog op dit bericht op Twitter van Edwin Mijnsbergen. En daar schrok ik van, al had iedereen in bibliotheekland wel het idee dat uitgevers zelf met een soort leenservice zouden gaan komen. Als er dan ineens in landelijke pers zo een bericht staat is dat confronterend.

Een paar jaar geleden hadden we met het Netwerk van Directeuren in de branche een studiedag onder leiding van Frank Kalshoven, van de Argumentenfabriek. Hij bevroeg ons scherp op nut en noodzaak van bibliotheken. We hadden naar zijn zin daar niet een goed antwoord op. Hij vond ons echt een achterhaald instituut (even kort door de bocht). Hij drukte ons met de neus op zijn feiten. Wat me altijd heeft gestoken in zijn opstelling is het gemak waarmee hij oordeelde over 'de onderkant' van de maatschappij.

www.Loesje.nl

Hij begon met een lesje economie, dat een overheid eigenlijk alleen maar ingrijpt in 'de markt' als er sprake is van marktfalen. Dus als bijvoorbeeld onderwijs, zorg, nutsvoorzieningen e.d. niet voor de gehele bevolking beschikbaar en bereikbaar is, en als je dat als overheid wel zou willen. Dan grijp je in door of het zelf te gaan doen als overheid, of door instituten in het leven te roepen of financieren die bepaalde voorzieningen bereikbaar maakt voor groepen (meestal kansarme) in de maatschappij. Frank Kalshoven vond dat met het economisch en maatschappelijk tijdsgewricht waarin we zitten de rol van de bibliotheek als volksverheffingsinstituut was uitgespeeld. Ik weet niet meer of wij toen ook al geroepen hebben dat er 15% laaggeletterden in Nederland zijn, dat er veel mensen zijn die hun weg niet weten te vinden op internet, dat bibliotheken een belangrijke rol spelen in mensen informatievaardig te maken door ze te leren gevonden informatie kritisch te beoordelen op betrouwbaarheid.

Het feit dat Kalshoven dit zo scherp bediscussieerde met ons, vond ik prikkelend en heeft mij vanaf dat moment meer en meer doen inzien dat het verhaal scherper moet. Ik merk in veel discussies met lokale politici, net als in die discussie met Kalshoven dat hoogopgeleide, vaak blanke, mannen en vrouwen geen idee hebben tegen welke barricaden mensen met een klein inkomen oplopen. Ik ben zelf hoogopgeleid en heb een goed salaris. Ik prijs me gelukkig dat ik heb kunnen studeren in de tijd dat dit nog kon op een studiebeurs zonder rente, als kind uit een arbeidersgezin met vier kinderen. Ik weet dat elke cent bij ons thuis werd omgekeerd. En ik weet dat het nu als kind uit een arbeidersgezin veel moeilijker is om een kans te krijgen op een goede loopbaan.

Het zal mijn opvoeding wel zijn ;-) Ik vind dat ieder kind en iedere burger de kans moet krijgen om zichzelf te ontwikkelen en te ontplooien. Dat iedereen ook de plicht heeft om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Dat laatste kan alleen als je daartoe ook bent uitgerust. Dus kun je lezen, informatie zoeken en vinden en beoordelen op betrouwbaarheid. Dan kun je aan vrije meningsvorming doen, die zo belangrijk is om ook je vrije mening te kunnen uiten. Onderzoek alles en behoudt het goede. En dan kan het niet zo zijn dat je als je geen ruime middelen hebt je verstoken bent van bepaalde informatie die weliswaar wel op internet te vinden zal zijn, maar achter een betaalhekje à €20,-- per maand.

Ik hoop maar dat de € 20 miljoen uitname uit het gemeentefonds voor de inkoop van e-content voor bibliotheken ingezet wordt om juist dit marktfalen te ondervangen.

Urban Impact: “REACHING UNREACHED PEOPLE GROUPS IN NEW YORK CITY”

Tussen de bedrijven door, over beter gezegd tussen de bibliotheken door, werden we tijdens ons werkbezoek ook meegenomen naar andere projecten in de stad. Deze waren in de meeste gevallen uitgezocht door Mars van Grunsven, freelance journalist in New York. Hij had een tijdje geleden in NRC next een artikel geschreven over een zeer gedreven jonge vrouw, Camille Samuel, die immigranten wil helpen.

Zij nam ons mee door de wijk Jackson Heights. Daar in een achteraf, twee hoog, klein kamertje en kantoortje verzorgt ze opvang en vooral scholing en hulp voor immigranten. Mensen die misschien nog maar net een paar dagen in de stad, in het land zijn, en die hulp nodig hebben om bepaalde zaken geregeld te krijgen. Mensen uit alle windhoeken van de wereld. Hoewel er vooral veel mensen uit Azië komen, omdat Jackson Heights nu door veel Indiërs en Benghali wordt bewoond.

Ze vertelde ons dat ze taallessen geven, hulp bij het invullen van formulieren, zoeken naar woonruimte etc. De basic needs. En ondertussen proberen ze mensen ook nog iets te vertellen over het geloof. Het christelijk geloof in dit geval. Want het is een soort zendelingswerk waarmee ze bezig zijn. Mensen helpen vanuit een diep geloof. Camille moet om dit werk te kunnen doen eerst haar eigen onderhoud geregeld hebben, dus ze heeft persoonlijk geldschieters en donateurs, giften van mensen die geloven in het goede werk dat ze doet.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik altijd balanceer tussen ongeloof en bewondering bij dit soort mensen. Het intense vertrouwen dat het altijd goed gaat komen, ongeacht welke financiële zorgen je kunt hebben. Want 'de Heer' zorgt voor je. Ik zou het niet kunnen, en blind vertrouwen kan me soms ook irriteren.
Anderzijds kan ik diepe bewondering hebben voor mensen die zich zonder geldelijk belang inzetten voor mensen die het moeilijk hebben in deze maatschappij. Dat vind ik mooi.

De link naar het bibliotheekwerk was hier niet gelijk te vinden. Hoewel dat wat de groep evangelisten aanbiedt, ook in de meeste bibliotheken in New York wel te halen is. En dan zonder Bijbelse boodschap.
En daar ligt op een aantal vlakken ook het raakvlak met ons werk in Nederland, met name als het gaat om programma's voor laaggeletterden en immigranten/asielzoekers. Dat gebeurt bij kerken, en ook in bibliotheken. Waarbij denk ik dat het voor immigranten of asielzoekers best moeilijk zal zijn de gang naar de bibliotheek te maken.  Want de bibliotheek is soms imponerender dan ze zelf denkt ;-)

Bestuurlijk overleg met wethouders

Gisteren hadden we gelukkig weer een bestuurlijk overleg met onze wethouders en ambtenaren. Vorig jaar was er door allerlei oorzaken maar één keer een overleg geweest, terwijl we dat graag minimaal twee keer per jaar doen. Met alle wethouders en ambtenaren om tafel om met elkaar van gedachten te wisselen. Elkaar op de hoogte te houden en wij als bibliotheek geven dan graag wat doorkijkjes naar de toekomst.

Gisteren hebben we een presentatie gegeven over wat de bibliotheek kan doen op het gebied van bestrijding laaggeletterdheid. Deze presentatie hebben we wel eerder gehouden, maar het is belangrijk om hem keer op keer te herhalen. De cijfers liegen er natuurlijk niet om, en dan zie je dat wethouders er toch elke keer weer van schrikken. 1,5 miljoen laaggeletterden in Nederland, 25 % van de leerlingen verlaten het basisonderwijs met 2,5 jaar leesachterstand. En wat mooi dat wij daar als bibliotheek een belangrijke rol in willen en kunnen spelen om dat probleem met samenwerkingspartners aan te pakken. Langdurig, structureel, samen.

Als je dan vervolgens vraagt hoe de verschillende gemeenten/wethouders daar in staan, zie je wel verschillen. De één is zeer bereid daar in te investeren, vindt het een belangrijke taak van de bibliotheek. Deze wethouder wil graag met zijn collega van Onderwijs, met de schoolbesturen en de bibliotheek om tafel om te kijken of en hoe we dit naar de toekomst vorm gaan geven. En daar word ik natuurlijk blij van, van zo'n voortvarende wethouder met een gedreven opstelling.

De ander zegt het belangrijk te vinden, maar wil ook zeker bibliotheekwerk voor ouderen overeind houden. Dat is mooi. Want dat willen wij ook. En deze wethouder geeft aan in het kader van de bezuinigingen zeker goed naar de meest kwetsbare doelgroepen te willen kijken. En dat de rol die de bibliotheek heeft in de toekomst te maken heeft met de leesvaardigheid en met de informatievaardigheden. Dat biedt ook kansen. Want wij vinden informatievoorziening een belangrijke taak van de bibliotheek, juist in het digitale tijdperk.

Eén gemeente zegt dat de bibliotheek een belangrijke basisvoorziening is, en dat het goed is om te kijken hoe we zoveel mogelijk resultaat kunnen behalen op het terugdringen van taalachterstanden. Ook mooi, dat geeft gespreksstof voor de toekomst.

En één gemeente zegt dat dienstverlening aan het onderwijs prima is, goed om de laaggeletterdheid aan te willen pakken. Maar dat de scholen daar ook iets aan bij moeten dragen. Want dat die nu het bijna 'om niet' krijgen. Dat biedt ook genoeg gelegenheid tot gesprek. Want waar leg je de lasten neer van de structurele aanpak. En waar komen de lasten te liggen als je er niet structureel in investeert....? En zet je dan in op preventie, op het geven van kansen.... of ga je aan symptoombestrijding doen?

Eén van de mooiste uitspraken van het overleg vond ik dat alle vier de gemeenten uitspraken dat de regionale samenwerking die op andere beleidsterreinen in gemeenschappelijk regelingen wordt vorm gegeven, ook afgespiegeld kan worden op de bibliotheek. Dat er niet zo maar bezuinigd kan worden en verwacht kan worden dat de rest het dan wel opvangt. Dat je dat in regionaal overleg tussen de wethouders moet zien op te lossen.

Al met al een vruchtbaar overleg dat zijn vervolg zal hebben in lokale overleggen en in het najaar weer met alle vier de gemeenten om tafel. Een nieuwe datum is gelukkig al geprikt!

Taalvaardigheden, zo belangrijk

Vanmiddag was er een minisymposium in het stadhuis van Alkmaar. Georganiseerd door de gemeenten Heerhugowaard en Alkmaar, het ROC en bibliotheek Kennemerwaard. Dit symposium was gericht op de medische wereld. Op dokters, zorgverleners in de GGZ, op iedereen die vanuit de gezondheidszorg wel eens te maken kan krijgen met laaggeletterden. 

Het ging over herkenning. Het ging over bewustwording. Hoe belangrijk het is om te herkennen dat mensen misschien niet kunnen lezen. Wat dat voor effect kan hebben op de behandeling die je voorschrijft. Als jij als medicus iets voorschrijft en een behandelmethode op schrift zet, als mensen dat niet kunnen lezen. 

Aan het eind van die uitverkochte middag, 75 deelnemers uit het medische veld en aanverwant uit de regio Alkmaar, was er bereidheid om ook door te gaan verwijzen. Want daar ligt schroom bij de medische wereld. Men vindt het niet zijn/haar taak om dit bespreekbaar te maken, al signaleert men het probleem wel. En ook onbekendheid met waar men naar toe zou moeten verwijzen. 

Nu is er een landelijk nummer waar je naar toe kunt bellen. Die nemen naam en telefoonnummer op van de vrager. Die wordt dan teruggebeld door het dichtstbijzijnde ROC of andere instantie. In Kennemerwaard hebben we nu een regionaal telefoonnummer, dan wordt je doorverbonden met de bibliotheek. Wij kennen het totale aanbod van alle partijen, en nodigen de laaggeletterde eerst uit voor een persoonlijk gesprek om te kijken welk aanbod het best bij hem/haar past. We maken het persoonlijk, gelijk.

Ik ben trots op dit initiatief. Het zet laaggeletterdheid ook bij de medische wereld op de kaart, en we reiken ze een oplossing aan. En in het voorbijgaan zetten we ook de bibliotheek ook nog eens extra in de spotlight als de organisatie die al die partijen aan elkaar verbindt, doorverwijst en actief opereert in de bestrijding van dit grote probleem.

Praten met de raad

Vanavond hadden we een informatieavond voor raads- en commissieleden van Alkmaar. De opkomst was groter dan verwacht. Er hadden zich van te voren 6 mensen op gegeven, het waren er uiteindelijk een kleine 10. Mooie opkomst, al waren niet alle partijen vertegenwoordigd.

Laaggeletterdheid
We begonnen met een presentatie over laaggeletterdheid, wat is het, wie betreft het en wat doet de bibliotheek er aan. Ik was blij verrast met de vragen die er kwamen. De raadsleden wisten al veel van de materie, en er was een goede inhoudelijke discussie over wat de rol van de bibliotheek is en wat hij zou kunnen zijn in de toekomst. Mooi vond ik de vraag van het D66 raadslid of wij als bibliotheek zouden kunnen nagaan wat nou de gevolgen zullen zijn van het beleid van de gemeente om inburgeraars te laten betalen voor hun NT2 cursus. Of dat in gebruik ook negatieve effecten heeft of niet. Dat zullen we dus ook gaan monitoren of dat zo is. Onze beleidsmedewerker hield een prima verhaal.

meerjarenbeleidsplan
Daarna hield ik zelf een verhaal over ons meerjarenbeleidplan. Waar is de bibliotheek voor, wat is onze missie en visie. Welke speerpunten kiezen we voor de komende jaren. Ook hier veel goede vragen. Over wat onze prioriteiten zijn, want daar hebben we als bibliotheek toch wel een beeld van? En wat willen we nou met onze vestigingen? Ik heb uit kunnen leggen dat de meerjarenbeleidsvisie ook een stuk is wat voor ons een richtlijn is van waaruit we werken, en dat het een uitnodiging is aan de raad om met ons in discussie te gaan over onze ambities.

begroting

Vervolgens kwam er natuurlijk de vraag hoe we al onze plannen gingen realiseren. De kans op extra geld was niet erg groot, en wat gingen we dan wel doen en wat niet. Of we niet een groot gat in de begroting hadden ten opzichte van onze ambities. Ik heb het anders geformuleerd vanavond maar ik ben een groot voorstander van grootse dromen en er voor gaan. En pragmaticus genoeg om te weten dat je dromen alleen kunt bereiken door er hard voor te werken. "Zonder strijd geen overwinning" zei het PvdA raadslid vanavond. TON kwam met de vraag of we niet efficienter met onze collectie konden om gaan. Want moesten we wel alles aanschaffen als we ook zoveel konden aanvragen. Ik kon uitleggen dat je als gemeente met je dienstverlening de eerste basisbehoeften van je gebruikers moet kunnen opvangen en dat het niet aangaat om daarbij op je 'buren' te gaan leunen. Dat werd dan ook wel weer met instemming begroet.

de leukste vraag
De leukste vraag van de avond ging over mijn salaris, van OPA. Of ik boven de Balkenende norm zat? Daar heb ik heel erg smakelijk om gelachen. Nou nee, echt niet! En ik geloof dat ik ook niet zou willen. Als ik nou een beeld probeer te hebben van wat Balkenende en nu Rutte allemaal aan werk verzet, en wat daar voor salaris aan vast zit..... ik geloof dat het dan heel goed is dat mijn salaris ver onder zit. Want ik zou al dat werk niet willen doen... en dan heb ik dus toch niet zo'n drukke baan ;-) (zie vorige blog)
En even voor de duidelijkheid: ik vond dat een goede vraag, je kunt er als instelling die met publiek geld maar beter transparant over zijn.