dinsdag 24 april 2018

Go with the flow


16 en 17 april had ik de eer en het grote genoegen met een paar van de beste bibliothecarissen van Europa, aangevuld met David Lankes te 'stoeien' over hoe we het netwerk van bibliothecarissen in Europa kunnen versterken. Los van het feit dat we op een prachtige plek zaten, bezinningscentrum Koningsteen in Kapelle op den Bos, was het samen werken, denken, lachen, puffen met deze groep een cadeautje. 
Koningsteen


Wat willen we bereiken? We willen bibliothecarissen over landsgrenzen met elkaar laten samenwerken, ideeen uitwisselen en uitwerken. We willen kijken of we daar ook gezamenlijke funding voor kunnen vinden, op EU niveau.

We willen projecten definiëren waarvan we denken dat ze kansrijk zijn, en dat ze een toegevoegde waarde hebben voor de burgers in de EU. Want in veel gevallen zijn de problemen of vraagstukken die er in bv Polen, Frankrijk, U.K., Bulgarije, Denemarken of Nederland spelen niet wezenlijk anders. Er is hooguit, niet onbelangrijk, een verschil in middelen die we ter beschikking hebben. Maar dan is juist het delen van kennis heel erg belangrijk.

En wat we ook willen is bibliotheken hoog op de agenda zetten in de EU agenda van 2030 , een klein beetje voor onszelf, maar vooral voor die burger die wij denken slimmer te kunnen maken, beter toegerust om de EU als kennissamenleving op de kaart te houden.

We willen verder het goede werk dat Public Libraries 2020 de afgelopen jaren met financiële steun van de Bill and Melinda Gates foundation heeft verzet voortzetten. Dus ligt er ook een interessant vraagstuk van een businessmodel ;-)

Zoveel ambitie, zoveel te doen. Je zou er moedeloos van kunnen worden. Het mooie van deze groep, dit informele netwerk dat niets hoeft, alles mag en wil, is dat we er samen de schouders onder gaan zetten. We "go with the flow" op al die gebundelde positieve energie.

Jullie zullen vast nog wel meer van ons horen........

donderdag 29 maart 2018

Gemeenteraadsverkiezingen

Vorige week hebben we allemaal ons burgerrecht (wat ik persoonlijk wel als een verantwoordelijkheid en blije plicht beschouw ;-) kunnen uitoefenen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Vorige periode hebben we voor het eerst alle raadsleden een felicitatie gestuurd, en hen op een aantal maatschappelijke vraagstukken gewezen waar de bibliotheek een rol in kan spelen. Dat heeft best goed gewerkt. Dus nu ben ik opnieuw in de pen geklommen en heb een brief geschreven aan alle raadsleden die vanavond geïnstalleerd gaan worden. Per gemeente wel een beetje verschillende insteek, want in niet iedere gemeente spelen dezelfde zaken. Hieronder, vrijelijk te kopiëren en te gebruiken voor je eigen gemeente de tekst zoals die morgen naar de raadsleden in Heerhugowaard gaat.
Voting Hand, wikimedia commons

Geacht (nieuw) raadslid ,

Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing in de raad van Heerhugowaard.
Of u nu terugkeert in de raad of als nieuw raadslid bent gekozen, de komende vier jaar zullen in het teken staan van veranderingen. In 2015 werd  de decentralisatie van de belangrijke taken in het sociale domein  naar de gemeente overgeheveld. Deze transitie is nu volop in de praktijk, en stelt de gemeente soms voor grote vraagstukken. U als gemeenteraadslid zult hierover beslissingen moeten nemen.  Of u nu  met uw fractie deel neemt aan de collegeonderhandelingen, of straks oppositie gaat voeren, graag willen we als bibliotheek een tweetal punten onder uw aandacht brengen waarvan wij denken dat ze voor de komende collegeperiode van belang zijn.

1.       Nederland telt 2,5 miljoen kwetsbare burgers. Zij hebben een laag niveau van digitale vaardigheden, grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen en hebben soms zelfs nog nooit internet gebruikt. Deze groep kan hierdoor onvoldoende mee in de huidige informatiesamenleving waardoor uitsluiting, eenzaamheid, multiproblematiek, schulden, gezondheidsklachten op de loer liggen.   Behalve dat dit gevolgen heeft voor het individu, kost dit de samenleving ongeveer 1 miljard euro per jaar.

Onderzoek toont aan dat de omvang van deze problematiek ondanks de extra aandacht hiervoor (nog) niet afneemt. 

De overheid heeft in toenemende mate haar dienstverlening gedigitaliseerd en daardoor ook veel van haar fysieke loketten gesloten in de veronderstelling dat burgers voldoende digi- en informatievaardig zouden zijn om hier zelfstandig hun weg te kunnen vinden. Deze tendens schrijdt voort en ook nieuwe overheidsdienstverlening is meestal digitaal. Intussen blijkt dat er een grote groep burgers is (zie hierboven) die hier grote moeite mee heeft en is er zelfs een groep (binnen die 2,5 miljoen) die dit nooit zelfstandig zal kunnen. Vaak heeft deze groep geen vangnet in de buurt om op terug te vallen. Er zijn zeker veel professionele en particuliere initiatieven om burgers te ondersteunen, maar die zijn zeer versnipperd waardoor zelfs het vinden van de juiste hulp al een opgave is. Door deze versnippering is deze hulp minder krachtig dan zou kunnen. Een adequaat vangnet ontbreekt. De overheid die zo inzet op digitalisering sluit hiermee een deel van burgers uit.
Bibliotheek Kennemerwaard  ontwikkelt  momenteel nieuw beleid voor de periode 2019-2022. Daarmee zetten we de veranderingslijn van de afgelopen jaren door. Meer geld en uren naar bestrijding van taalachterstanden, bevordering van basis- en digitale vaardigheden en bestrijding van laaggeletterdheid. Gelukkig hebben we de afgelopen jaren ook extra middelen van uw gemeente ontvangen om hier samen met netwerkpartners aan te werken. We zien graag dat de beschikbare middelen ter bestrijding van laaggeletterdheid op peil blijven en waar mogelijk worden uitgebreid.
2.      
      Nu de eerste grote transitie in het sociaal domein volop praktijk is, staat een nieuwe en nog grotere verandering op stapel waar ook u mee te maken gaat krijgen: de Omgevingswet. De kern van die verandering betreft nu niet de sociale, maar de fysieke omgeving. Daar gaat het enerzijds om het vergroten van de samenhang tussen milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening en leefomgeving, en tegelijkertijd stimuleert het bewoners en bedrijven om zelf met initiatieven te komen of  het in een vroeg stadium meenemen van burgers en organisaties bij planvorming.  Met name het laatste punt vraagt om burgers die toegerust zijn op deze belangrijke taak die de overheid van hen vraagt.

De bibliotheek heeft zich de afgelopen jaren meer en meer ontwikkeld als een organisatie waar burgers informatievaardig worden gemaakt, leren om kritisch op informatie te zijn, en betrokken bij hun omgeving te zijn. Dat doet de bibliotheek onder andere door programma’s rondom burgerschap voor middelbare scholieren, informatie- en debatbijeenkomsten rondom belangrijke maatschappelijke  thema’s en zoek- en informatievaardigheden voor kinderen en volwassenen.  Daarnaast biedt de bibliotheek uitgebreide programma’s op het gebied van 21ste eeuwse vaardigheden. Een gemeente heeft baat bij betrokken, geschoolde en kritische inwoners van jong tot oud, en de bibliotheek kan daarin een nog belangrijker rol spelen dan ze nu al doet.  Voor uitbreiding van deze activiteiten zijn extra middelen nodig.

In de afgelopen jaren heeft de bibliotheek zelf veel geïnvesteerd in het ontwikkelen van programma’s die aansluiten bij de veranderende behoeften in de samenleving. De doelstelling van de bibliotheek in de wet ( WSOB 2015) luidt tenslotte niet voor niets: bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van het algemeen publiek en verbetering van maatschappelijk kansen. Door in te zetten op Taal- en leesbevordering, Leven Lang Leren, Participatie en Zelfredzaamheid en Bestrijding laaggeletterdheid draagt de bibliotheek bij aan een betere samenleving en aan kennis en economie. Tenslotte gaat het niet alleen om wat de bibliotheek ‘kost’, maar vooral ook wat de bibliotheek u als gemeente kan opleveren aan (sociaal) rendement.

De combinatie van de ambitie van de bibliotheek om in te spelen op de veranderende vraag van de maatschappij en overheden én stijgende kosten levert jaarlijks een uitdaging op om binnen het beschikbare budget tegemoet te komen aan de wensen van onze klanten en de samenleving én de eis van de gemeente om met een positief financieel resultaat te komen. Dat is tot nu toe gelukt, de rek is er inmiddels wel uit.

Mocht u verdere toelichting willen op bovenstaande punten komen we dit graag bij u in de fractie toelichten. We wensen u een fijne raadsperiode toe.

Met vriendelijke groet,

Erna Winters
Directeur/bestuurder bibliotheek Kennemerwaard

vrijdag 12 januari 2018

De goede dingen goed doen

Ik schreef al eerder over het succes van onze fondsenwerver. En vandaag steek ik nog maar eens de loftrompet over onze onvolprezen Miranda. Maar niet alleen over Miranda, ook over onze consulenten, accountmanagers en medewerkers van de vestigingen die mee uitvoering geven aan projecten. Over onze controller en financieel medewerker. En ook degenen die dat niet doen, maar werken aan het beeld dat we als organisatie neer zetten. Want samen maken we het beeld van onze organisatie waar.

We hebben nu inmiddels een jaar of vijf al een stijgende lijn in het aantal projecten dat we realiseren met geld van fondsen of extra subsidies. We investeren altijd zelf een gedeelte voor. Als we ergens een ontwikkeling zien in de samenleving breed, of specifiek in één van onze gemeenten gaan we op zoek naar netwerkpartners om iets op te zetten, we vragen onder de collega's wie zin en tijd heeft om mee te ontwikkelen. En we beginnen klein met een experiment.

Zodra iets groter is gaan we er 'de boer mee op'. Miranda schrijft samen met een accountmanager of een consulent een projectplan en kijkt of en waar er wellicht een extra subsidie of fonds is binnen  te halen. De controller doet nog een check op de begroting en dan gaat de aanvraag de deur uit.

Afgelopen jaar is er maar liefst voor € 1,2 miljoen aan projecten ingediend, waarvan € 460.000,- is gehonoreerd! Dat vind ik een hele prestatie en voor mij het bewijs dat als je de goede dingen goed doet, zich dat uitbetaald in extra financiële waardering. Voor mij is het ook het bewijs dat onze mensen heel goed in staat zijn om trends en ontwikkelingen op te pikken en die om te zetten, in samenspraak met netwerkpartners, in projecten met effect. En nog fijner is het dat twee van onze gemeenten een aantal projecten ook omgezet hebben in structurele subsidie omdat ze vinden dat het werk is dat de bibliotheek voort moet zetten. De goede dingen goed doen loont!

dinsdag 9 januari 2018

Nieuwjaarstoespraak 2018

Allereerst wil ik graag een applaus voor de personeelscommissie die dit weer heel goed heeft georganiseerd, Dank jullie wel!
En alweer is er een jaar voorbij! Dit jaar gaan we het tiende jaar van het bestaan van Kennemerwaard in. 1 januari 2009 gingen de bibliotheken van Alkmaar, Castricum en Heerhugowaard op in bibliotheek Kennemerwaard. 1 januari 2012 kwam daar bibliotheek Bergen nog bij. Wat is er veel gebeurd in die jaren. Ik ga niet teveel terugkijken naar die tien jaar, volgens mij moeten we volgend jaar daar een feestelijk tintje aangeven, als we echt de volle tien jaar bestaan.

Wat in ieder geval uit die afgelopen tien jaar blijkt is dat we geen moment stil staan. We zijn voortdurend in ontwikkeling, om mezelf maar eens te citeren; “Het wordt nooit meer rustig.”
Ook 2017 was een jaar waarin we weer veel hebben bereikt. Uitbreiding van het aantal consulenten op scholen, in de kinderopvang. Het openen van Taalhuizen in Bergen en Castricum waardoor we nu in iedere gemeente een Taalhuis hebben. Uitbreiding van Dag en Dauw naar Overdie en naar De Hoef. Biebstart in Heerhugowaard en in Castricum. Goede programma’s op het gebied van digitale vaardigheden voor beginners en gevorderden, voor jong en oud. En in de vestigingen voor heel Kennemerwaard groei in bezoekersaantallen in Castricum en Bergen, stabilisatie in Alkmaar en lichte terugval in Heerhugowaard. Het aantal leden, en dan met name de betalende leden neemt nog steeds af en dat blijft ons zorgen baren. De terugloop vlakt wel iets af, maar stabilisering van het aantal leden zou heel mooi zijn. Daarnaast is en blijft het van groot belang dat we aan onze gemeenten laten weten wat we allemaal doen, en hoeveel mensen we bereiken.

Naast wat we allemaal doen voor onze bezoekers hebben we ook intern niet stil gezeten. De werkdruk is bij sommige collega’s dan ook fors, en er wordt gevraagd om het maken van keuzes. Om die keuzes goed voor te bereiden heeft het managementteam in 2017 een groep medewerkers gevraagd om een advies uit te brengen aan de directie over hoe de ervaringen van de bovenlokale teams gebruikt kunnen worden om de organisatie beter in te richten. Dat traject loopt nog door in 2018. Op de personeelsbijeenkomst in februari hopen we al een voorlopige richting te kunnen presenteren.

Wat ik het afgelopen jaar zeer waardevol heb gevonden zijn de gesprekken in verschillende settings over onze missie, onze visie en onze waarden. De visiebijeenkomsten en de consultatierondes over de organisatieontwikkeling waren heel waardevol, wat daar uit is gekomen wordt meegenomen in de plannen voor het anders inrichten van onze organisatie. Ook de koffietafelgesprekken waren zeer inspirerend. En of jullie nu kwamen voor de zelfgebakken cake, of voor het gesprek… er was altijd sprake van een goede gedachtewisseling over waarden zoals vrijheid van meningsuiting, democratie en gelijke kansen. Ik vond het heel erg fijn om van jullie te horen hoe je daar in je dagelijks werk invulling aan geeft, tegen welke problemen je soms aan loopt. En tegelijkertijd kon ik voorbeelden geven over hoe ik als directeur op een ander speelveld diezelfde waarden verdedig, uitleg en toepas. Voor mij waren die gesprekken een herkenning dat we op alle niveaus in onze organisatie weten waar de bibliotheek voor staat. Iets om goed vast te houden.

Als klap op de vuurpijl werden we eind 2017 ook nog onderworpen aan een audit. En gelukkig kregen we te horen dat we opnieuw gecertificeerd zijn. Daar zijn we trots op, al hadden we natuurlijk niet anders verwacht ;-)! Met onze eigenzinnige aanpak hebben we de auditoren weten te overtuigen dat Kennemerwaard een goede bibliotheek is, en op onderdelen zelfs uitstekend presteert. Dat dit onder andere op het onderdeel dienstverlening en netwerk is maakt me heel gelukkig. Omdat dienstverlening alles is wat we voor ons publiek doen, én omdat we dat binnen een netwerk doen.
Met zo’n mooi rapport zou je bijna denken dat we achterover kunnen gaan leunen. Maar dat is natuurlijk niet zo…… daarvoor zijn we als organisatie te ambitieus. Ik weet zeker dat we in 2018 opnieuw mooie dingen gaan doen, dat er ook een aantal zaken faliekant de mist in zullen gaan, dat we met elkaar zullen lachen en huilen, dat we af en toe vreselijk zullen balen van onszelf, van onze collega’s en dat we ook heel erg blij en veel energie zullen krijgen van elkaar en van onze bezoekers en klanten.

In 2018 gaan we bezig met het schrijven van een nieuw meerjarenbeleidsplan. Daar hebben we jullie inbreng zeker bij nodig, dus daar gaan we in de loop van het jaar bij jullie op terug komen. Want het moet niet mijn plan worden, of van het managementteam, maar van ons allemaal, en van onze klanten, bezoekers en netwerkpartners samen.

2018 is het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Hanneke, Jan en ik hebben het afgelopen jaar bijna alle fracties in de vier gemeenten bezocht. En met hen zijn we weer het gesprek aangegaan over het belang van de bibliotheek, het werk dat we doen en de impact die dat heeft in zoveel levens. En soms landt die boodschap goed, en soms komen er vooral veel vragen of kritiek. Wij samen maken het beeld van de bibliotheek. Ik ken ons, wij het team van Kennemerwaard. We zijn allemaal samen het hart van de bibliotheek en we hebben hart voor de bieb. Dat is mooi! De meesten van jullie kennen mijn bevlogenheid voor onze organisatie, en ik ken jullie bevlogenheid. Laten we dat met elkaar vasthouden en uitdragen en laten we intussen niet vergeten te leven. Daar heb ik een mooi gedicht bij, één dat ook nog aansluit bij de wens van het maken van keuzes en het stil staan bij de onze successen  J
Een gedicht van Kees Hermis 


Vergeet je niet te leven
dacht ik laatst
de tijd hield stil
een adempauze even

en als je nu eens zonder haast
buiten de tijd om wil
slagbomen neergelaten
dolgedraaide wijzerplaten

onder je door of langs je heen
ze laat voor wat ze zijn en dan
meer lucht en ogen van

het goede aardse zien
een beetje ruimte worden en misschien
iets meer gericht alleen


maandag 8 januari 2018

Koppermaandagprent

Toen ik de vraag kreeg of ik de koppermaandagprent wilde presenteren hoefde ik niet lang na te denken. Ik voel me vereerd om een bijdrage te leveren aan de voortzetting van een oude traditie. Ik ben in het dagelijks leven directeur van bibliotheek Kennemerwaard. En één van de dingen die de bibliotheek probeert te doen is mensen helpen zaken te duiden, om betekenissen te achterhalen. Daarom leek het me mooi om een duiding te geven aan de prent en over de naam van de maakster. Een haan… Een Barnevelder haan, een dubbeldoelkip… voor vlees en voor eieren. Nou legt die haan geen eieren, maar zonder haan geen eieren ;-) En de maakster… Sarai de Haan. Dat ze voor de haan koos als beeltenis van haar koppermaandagproef is vast geen toeval… maar daarover straks meer.

De haan, ik heb het opgezocht, heeft talrijke mythologische betekenissen. Hij is al eeuwen in gebruik als offersymbool. Een bouw-, rivier- of zoenoffer. Of om mooi weer of vruchtbaarheid af te smeken. In de Noorse mythologie komen hanen veelvuldig voor. Zo bewaakte de haan ‘Goudkam’ de regenboogbrug Bifrost die naar de Asgaard, de woonplaats van de goden leidde. De gouden haan Vithafmir waakte op de top van de wereldboom Yggdrasil tegen allerlei nakend onheil. En de rode haan Fralar bracht de gevallen krijgers van het Walhalla terug tot leven voor de ultieme strijd: de Ragnarok.

Voor de Britse Kelten was de haan een heilig dier en we kennen allemaal het symbool van Gallië…. De kraaiende haan. In verschillende mythologieën, zoals die van de oude Grieken en in het Hindoeïsme staat de haan voor de opkomst van de zon. En in de Afrikaanse mythologie, meegenomen naar het Caraïbisch gebied wordt hanenbloed gebruikt als een krachtig element voor offers in de Voodoo.
En dan zijn we terug bij offeren.

Dan naar de naam van de maakster: Sarai…. Of Saraï…. Of Sara…. De vrouw van Abraham…. En was daar niet iets mee? Moesten Abraham en Sara niet hun enige zoon Izaäk die ze pas op zeer late leeftijd hadden gekregen, hun hoop op voortzetting van hun geslacht… moesten zij die niet offeren omdat de Heer hun geloof op de proef wilde stellen? Volgens de geschiedenis was het gebruikelijk in de regio waar het Joodse volk woonde om kinderen te offeren. Met dit verhaal in de bijbel (en overigens ook in de Koran, maar dan is het Ismael die dreigt geofferd te worden als eerste zoon) wordt de boodschap afgegeven dat mensenoffers vanaf dan niet meer toegestaan worden. Dat dieren die plaats in moeten nemen… in het geval van Izaak en Ismael door een ram, maar dus in andere offeringen door een haan.



En hoe gaan wij dan tegenwoordig om met onze hanen en kippen? We offeren ze op ons altaar van consumentisme. Eéndaags haantjes, maar liefst 45 miljoen per jaar worden vernietigd omdat ze als nutteloos worden beschouwd. Als je naar de prachtige haan van Sarai kijkt word ik toch heel erg verdrietig van het idee van de vernietiging van al die kleine kuikentjes. Waarom laten we ze niet uitgroeien tot de prachtige dieren zoals Sarai die verbeeldt? Sarai vertelde me laatst dat ze bezig is met haar vriend om een biologische boerderij te starten. En daar komen onder andere Barnevelder dubbeldoelkippen op het erf te lopen. Met vast zo’n prachtige haan erbij. Voor mij staat dat beeld van deze kraaiende haan voor een nieuwe manier van kijken naar dieren. Ik ben geen vegetariër, ik lust graag een stukje vis of vlees op zijn tijd. Dat het dier daarvoor een goed leven moet hebben geleid vind ik wel heel belangrijk. En dan word ik blij van mensen die stappen maken om zoiets mogelijk te maken. Zoals Sarai doet. Deze prent brengt het voor mij samen: het is in twee opzichten een verbeelding: het is een droom van een haan, en het is de droom van een De Haan!

zondag 12 november 2017

We doen het anders

Wanneer ga je dingen anders doen? Wanneer durf je af te wijken van het gebaande pad? De managementliteratuur vertelt ons dat het goed is om te plannen, om begrotingen te maken, jaarplannen te maken. En dat is natuurlijk een waarheid als een koe. Dat is ook goed. Het helpt je te ordenen en realistische werkplannen voor jezelf en de organisatie op te stellen. We deden het jaren zo bij bibliotheek Kennemerwaard. Er was een jaarwerkplan van het managementteam, waarin we een vertaling maakten van de dingen die we op strategisch niveau wilden bereiken. Uitgewerkt in acties, verdeeld over de kwartalen, en wie er voor verantwoordelijk was. En dat deelden we met onze medewerkers. Ook zij maakten op hun beurt een werkplan, waarbij ze voor zichzelf doelen vaststelden, het benodigde aantal uren moesten aangeven, en ook wie of wat ze nodig hadden uit de organisatie om dit mogelijk te maken. Echt goed werken deden die plannen niet, de meesten voelden het als een verplichte exercitie.

Vorig jaar hebben we dit al een beetje losgelaten. Want we kregen er last van, zoals al gezegd. De speeddate bijeenkomsten die we organiseerden zodat iedereen zijn of haar plannen kon afstemmen leverden meer een verplicht nummer op dan dat we merkten dat medewerkers hun plannen in gezamenlijkheid gingen afstemmen. Het was meer het delen van de ideeën, en het elkaar op de hoogte stellen van wat je van plan was in kleiner verband. het leverde meestal niet heel veel energie op bij de betrokkenen. 

Vorig jaar deden we het al anders, we maakten we er een presentatie van. Elke medewerker waaraan we in het verleden vroegen een werkplan te maken, moest dit nog wel doen, maar er vooral een voordracht van maken. En er bij aangeven hoe dit plan bijdroeg aan de grotere doelen van bibliotheek Kennemerwaard. Een stap in de goede richting. Want er werd al veel met elkaar gesproken en gereflecteerd op elkaars plannen. Als jij dit gaat doen, kan ik jou daarmee helpen.... etc. Mooi. En toch.... wat we merken is dat in ons werken, in de manier waarop we werken, de kansen zich niet op papier laten vangen in werkplannen. Veel van onze medewerkers kunnen bij wijze van spreken halverwege het jaar hun werkplan opnieuw schrijven, want ingehaald door de praktijk. Er zijn kansen die uiteindelijk op niets uitgelopen zijn, en andere mogelijkheden doemen ineens op aan de horizon en blijken ineens uitvoerbaar.

Dus dit jaar hebben we het nog anders gedaan. Want waarom veel tijd besteden aan iets wat je niet echt verder helpt. Dit jaar hebben we gekozen voor een inspiratiesessie met twee externe deskundigen erbij. Erik Boekesteijn en Mari Nelissen. Op een inspirerende plek, midden in de bossen en de duinen, bj Dopersduin in Schoorl. Zij gaven allebei eerst een presentatie over wat zij als ontwikkelingen zien in ons vak. Erik liet beelden zien van bibliotheken in binnen- en buitenland, vertelde in grote lijnen over wat hij er inspirerend aan vond. Eén van de beste quotes uit zijn presentatie was wat mij betreft dat de bibliotheek revolutie is. Een mooie aanmoediging voor onze mensen om verder te denken dan de gebaande paden. Niet dat ze daar bij ons nou heel veel last van hebben ;-). De foto's en begeleidende woorden van Erik zetten ons al stevig in de 'nadenk- en wat gaan we ermee doen' stand.

Mari vertelde over de ervaringen en de zoektocht naar de kern van de bibliotheek in de Noord-Oost Brabantse bibliotheek (NOBB). Wat hem betreft moet de bibliotheek nieuwsgierigheid prikkelen en polarisatie tegen gaan. Bibliotheken gaan over emancipatie. Daarbij vindt hij vertrouwen in elkaar heel belangrijk, je moet binnen (en buiten) de bibliotheek elkaar helpen te ontwikkelen door het geven van kritische feedback. Bij NOBB is de inhoud belangrijk, lezen is belangrijk. Een mooie eye-opener in het verhaal van Mari vond ik dat je niet moet uitgaan van de verandering ("Niets blijft bij het oude") maar uit moet gaan van wat hetzelfde blijft. En dat is de menselijke geest. Een mens wordt gelukkig van kennis verwerven, om iets te doorgronden. Mensen worden blij van inspiratie. En professionals worden blij van erkenning. 

Dat het zo werkt bleek uit wat er vervolgens gebeurde in de drie werkgroepjes (ja toch weer ;-) waarbij ook Mari en Erik hun bijdrage leverden. We hadden onze medewerkers gevraagd om bij de verhalen van Erik en Mari op te schrijven welke woorden hen inspireren. Waarmee willen ze aan de slag, waarvan worden ze gelukkig als ze dat zouden kunnen realiseren. Waar willen ze het verschil maken. 

In de groepjes moest iedereen een korte pitch houden voor elkaar met wat hun had geraakt. En vervolgens met elkaar iets uitkiezen waarvoor we gezamenlijk willen gaan, en wat ook uitgewerkt gaat worden volgend jaar. Daar kwamen mooie projecten uit die vervolgens aan de gehele groep werden gepresenteerd. Vier mooie projecten waar we volgend jaar in ieder geval mee aan de slag gaan. De eerste is om op zoek te gaan naar mooie, hoopvolle verhalen als tegenstelling op de soms zwarte dreiging in de maatschappij. Verhalen gebruiken als bindend middel in de samenleving maar ook binnen onze eigen organisatie. Daarnaast willen we meer vragen stellen, kritische vragen waarmee we mensen aan het denken zetten, we willen meer programmeren met lokale samenwerkingspartners en zo ook de bibliotheek nog beter verankeren. Daarbij schiet dat onze marketing-medewerker graag te hulp door met behulp van de gegevens uit Mosaic te gebruiken om de programmering en de collectie in de vestigingen nog beter aan te scherpen. En als laatste gaat er gewerkt worden aan een kwaliteitsimpuls voor het jeugdbibliotheekwerk in de vestigingen. Een mooie oogst van de inspiratiedag. 

donderdag 12 oktober 2017

Een open brief aan de VOB

Afgelopen week zat in mijn mailbox de reactie van de VOB op de midterm-review van de Wsob (wet op het bibliotheekstelsel). Ik werd er droef van. Mij is niet duidelijk namens wie de VOB reageert, en vooral ook waarop ze nu precies reageert en met welk oogmerk. 

Het begint met de opmerking over de functies van de bibliotheek in de wet. De VOB stelt dat de functies een stevige basis geven aan de rol die bibliotheken in de samenleving spelen.  Mooi, en waar denk ik. Dan volgt er een statement over het aantal activiteiten die de bibliotheken de afgelopen jaren organiseren, dat zijn er steeds meer. Dan vervolgt de brief dat  “het zou recht doen aan de veranderende rol van de bibliotheek als ook de bezoekers aan al die activiteiten goed geteld kunnen worden.”  Wie dat dan moet doen en wat ze precies met de tellingen voor ogen hebben geeft de VOB geen helderheid over.

Verderop in de brief zegt de VOB over de dienstverlening aan het onderwijs: “De wettelijke bepaling voor gratis lidmaatschap tot 18 jaar zou nog meer betekenis kunnen krijgen als het bibliotheeklidmaatschap ook actief via scholen zou worden verstrekt.” Hier kan je het bijna niet oneens mee zijn, toch krijg ik het gevoel dat doel en middel hier door elkaar gaan lopen. Wat we willen bereiken is dat kinderen meer leesplezier krijgen, dat bereik je niet door bibliotheeklidmaatschappen via de school te verspreiden. Wat  mij betreft zou ik zeggen tegen  bibliotheken die dit onderschrijven: doe het en wacht niet af. Daar heb je de VOB of de wet niet voor nodig.

Dan zegt de VOB iets over het netwerk. Laat ik duidelijk zijn, ik vind het speelveld waarin wij als bibliotheken opereren ingewikkeld. Drie subsidiërende overheidslagen die van alles vinden, met ieder hun eigen verantwoordelijkheden. En dan zijn we als branche onder elkaar ook nog eens politiek bezig, parlementje spelen heb ik eens gezegd, (machts)politiek uitoefenen binnen de branche. We roepen wel vaak dat we onze eigen klant voor ogen hebben en die het beste willen dienen. De vraag is of we dat altijd wel echt als uitgangspunt hebben en stiekem niet het belang van het voortbestaan van onze organisatie.

De greep in de gemeentekas voor de inkoop van content voor bibliotheken was pijnlijk omdat we, hand in eigen boezem, als branche destijds onvoldoende aab het ministerie duidelijk hebben weten te maken dat er genoeg kracht in de branche zat om dit gezamenlijk op te pakken. Dat gezegd hebbende, ik ben blij met de Koninklijke Bibliotheek in ons netwerk. Een sterke organisatie die grote innovatieprojecten op een professionele wijze neerzet. Die een eerstelijns dienstverlening met het e-bookplatform neerzet voor onze klanten.  Uit de laatste cijfers blijkt dat van de ingeschreven leners op het e-bookplatform van de meer dan 400.000 leners er 4.000 alleen ingeschreven staan bij de KB. Het merendeel zijn leners van ons. Leners die bij ons wekelijks in de vestigingen komen omdat ze  problemen ondervinden bij het lenen van ebooks via de onlinebibliotheek. En natuurlijk wringt het als de KB zegt dat het hun klanten zijn.  Het zijn op zijn minst gedeelde klanten… wat mij betreft kiezen we vooral die insteek, met die klanten als uitgangspunt.

Terug kijkend denk ik dat er grote stappen zijn gemaakt in de samenwerking tussen de verschillende lagen.  Dat kan beter, want over en weer spelen belangen… belangen die soms tegenstrijdig zijn. Belangen die niet tegenstrijdig zouden moeten zijn als de blik gericht is op het eindgebruiker: de klant of de burger. Het gaat niet om de VOB, niet om SPN, niet om de KB of de lokale bibliotheek. Het gaat om die burger die wij van goede informatie willen voorzien, geletterd willen maken of houden. 

Juist de afgelopen jaren hebben we mooie voorbeelden gezien waarin de verschillende partijen samenwerkten om andere partijen aan ons te binden zoals het UWV, de Belastingdienst, Tel mee met taal. Dan is een sterk netwerk met een digitale én fysieke aanwezigheid in alle gemeenten  noodzakelijk. Dat zou de VOB als eerste, maar alle partijen in het netwerk luidkeels moeten verkondigen richting VNG en ministerie. Daarom is samenwerking essentieel en herken ik mij niet in de manier waarop de VOB haar standpunten verwoordt in deze brief. Er spreekt geen zelfreflectie uit over hoe de VOB, als bureau, acteert in dit krachtenspel. De VOB wordt wel eens gezegd, dat zijn wij zelf. Ik herken mij nu niet in de spiegel die deze brief mij voorhoudt. Hoewel ik vind dat er knelpunten worden gesignaleerd die opgelost zouden moeten worden mis ik oplossingen. En vooral mis ik de uitgestoken hand richting het netwerk: "we zijn onderweg en laten we samen verder de schouders er onder zetten."  Dus in dit geval zeg ik als lid van de VOB: deze brief  is niet in mijn naam.