vrijdag 21 november 2014

Open brief aan de (nieuwe) raadsleden van Alkmaar

Geacht (nieuw) raadslid,

Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing in de raad van Alkmaar.


Of u nu terugkeert in de raad of als nieuw raadslid bent gekozen, de komende vier jaar zullen in het teken staan van veranderingen. Onder andere omdat het rijk belangrijke taken in het sociale domein heeft overgeheveld naar de gemeente. U als gemeenteraadslid zult hierover beslissingen moeten nemen. 

Mocht uw partij betrokken zijn bij de collegeonderhandelingen willen we graag het volgende bij u onder de aandacht brengen. Eén op de negen Nederlanders is laaggeletterd, en heeft moeite zich zelfstandig te redden in de maatschappij. Een kwart van de kinderen in Nederland stroomt met twee jaar leesachterstand uit het basisonderwijs, en heeft daarmee een groot probleem in de verdere school- en arbeidscarrière. Bestrijding van laaggeletterdheid en preventie van taalachterstanden zou wat de bibliotheek betreft hoog op de politieke agenda moeten staan. De bibliotheek levert daarin al een belangrijke bijdrage, maar kan nog meer betekenen op dit beleidsterrein.

Naast de verantwoordelijkheden op het gebied van zorg, welzijn, werkgelegenheid ligt er binnen Alkmaar ook het vraagstuk over het voorzieningenniveau. Kunt u dat in deze tijd handhaven, of moet het over een andere boeg? En welke maatschappelijke doelen wilt u met die voorzieningen bereiken,  wat verwacht u aan sociaal rendement van organisaties. 

Eén van die voorzieningen is de bibliotheek. Ook bibliotheken hebben te maken met veranderingen, zowel in gebruik als in activiteiten en diensten. Bibliotheek Kennemerwaard is bezig met het ontwikkelen van een nieuw beleidsplan. Daarin zetten we de veranderingslijn van de afgelopen vier jaar door. Meer geld en uren naar bestrijding van taalachterstanden, bevordering van informatievaardigheden, meer inzetten op maatschappelijke waarde van de bibliotheek, de bibliotheek midden in en ten dienste van de lokale gemeenschap. Tenslotte gaat het niet alleen om wat de bibliotheek ‘kost’, maar vooral ook wat de bibliotheek u als gemeente kan opleveren aan (sociaal) rendement.

Wist u bijvoorbeeld wat bezoekers van de bibliotheek als antwoord gaven bij de vraag wat het bibliotheeklidmaatschap voor hen betekent?:  73% kan zichzelf beter vermaken en 69% voelt zich wijzer geworden door het gebruik van de bibliotheek. Daarnaast blijkt uit onderzoek in andere gemeenten dat eenzame burgers de bibliotheek als de meest prettige instantie ervaren om te bezoeken.
.
Over deze en andere zaken zouden wij graag met u in gesprek gaan. Begin 2015 zullen wij een informatieavond over onze nieuwe beleidsplan organiseren. Mocht u voor die tijd al benieuwd zijn naar onze plannen bent u natuurlijk van harte welkom voor een gesprek over de plannen van de bibliotheek, en hoe deze de doelstellingen van de gemeente Alkmaar kunnen versterken.

Ik wens u veel succes in de komende raadsperiode.

Met vriendelijke groet,

Erna Winters

Directeur/bestuurder bibliotheek Kennemerwaard

woensdag 19 november 2014

Zaaien om te kunnen oogsten

Volgende week is het zover. Dan gaan meer dan 30 partijen het Bondgenootschap geletterdheid samen met bibliotheek Kennemerwaard ondertekenen. Een middel om verbondenheid te creëren op één van de grote problemen die onze maatschappij kent: laaggeletterdheid. Je zou het niet zo verwachten in een ontwikkeld land als Nederland maar 1 op de 9 volwassenen is laaggeletterd, en een kwart van de kinderen gaan in Nederland met 2 jaar leesachterstand van het basisonderwijs af. Voorwaar een groot maatschappelijk probleem wat echt meer aandacht verdient.


Begin dit jaar zijn we bij bijna alle raadsfracties in de gemeenten Castricum, Heerhugowaard en Bergen op bezoek geweest om met hen te praten over de toekomst van de bibliotheek. Overal bespraken we bovenstaand probleem. Natuurlijk kregen we af en toe terug dat leesbevordering toch vooral een taak van het onderwijs is, en dat 'de anderhalve allochtoon' in het dorp niet mee telde als een groot probleem. Maar toch, bij een aantal raadsleden was wel een soort besef gekomen dat de bibliotheek veel meer is dan boeken uitlenen, en zich op het maatschappelijk veld goed kan manifesteren.


Eind oktober hielden wij een bijeenkomst voor al onze raadsleden uit de vier gemeenten, waarin we informatie geven over wat wij als bibliotheek allemaal doen op het sociaal domein. Ook de wethouders met de WMO en de 3 decentralisaties hadden van ons een brief met 'position paper' gekregen. Allemaal informatie zaaien, en hopelijk ook enthousiasme kweken voor het werk wat we doen. Onze medewerkers en samenwerkingspartners vertelden op die avond met veel liefde en gedrevenheid over hun werk, hun contacten en hun resultaten. Na afloop kregen we bedankjes van de raadsleden over de informatieve en gezellige avond.


Vorige week was er een mooi tussenoogst moment. Ik werd uitgenodigd bij de wethouder Jeugdzorg en Onderwijs in de gemeente Castricum. Deze wethouder hadden we gesproken voordat ze wethouder was, en we hebben toen verteld over het probleem laaggeletterdheid. Nu nodigde ze mij uit en vroeg mij om te vertellen wat we allemaal doen en kunnen doen om laaggeletterdheid te voorkomen en te bestrijden. Ik vertelde haar over het bondgenootschap, en dat we heel graag zouden zien dat zij als gemeente ook ondertekenaar worden. Ze wilde graag meer informatie, en ging er ook mee aan de slag. Volgende week gaat ook Castricum onderdeel uitmaken van het Bondgenootschap. En wij mogen voor het eind van het jaar met een plan van aanpak komen over hoe wij als bibliotheek in de gemeente Castricum laaggeletterdheid kunnen bestrijden. Dan hoop ik natuurlijk dat daar ook extra geld voor beschikbaar komt ;-)


Als laatste wil ik jullie het filmpje van Lisa waar ik de wethouder op attendeerde niet onthouden. Ze heeft het bekeken, en ook gelijk op twitter gezet omdat het haar raakte. Fijn als je verhaal wordt opgepakt!



dinsdag 30 september 2014

Een duwtje in de rug

Op 18 september heeft de Innovatieraad voor het eerst geld toegekend aan de ingediende projecten die door Edwin Mijnsbergen in zijn inventarisatie naar voren waren gekomen. Een stevig aantal projecten vanuit het hele land. Meer dan honderdvijftig projecten, groot en klein, en soms ook rijp en groen door elkaar. De hele lijst overziend moet ik zeggen dat ik als voorzitter van Innovatieraad heel blij ben met het overzicht. Wat gebeurt er veel in bibliotheekland!

Adeline en Johan van het SIOB en B.NL hebben een aantal dagen hard gewerkt om al die projecten in te delen op de velden van Cohen, en om ze te scoren op haalbaarheid, vernieuwend, schaalbaarheid, complexiteit. Een ware heldendaad hebben ze verricht met al dat werk! Want het is niet eenvoudig om die projecten goed te duiden, dat konden we merken bij de bespreking er van. Want wat voor de ene organisatie nieuw is, is voor een ander al gesneden koek. Terwijl op een ander domein misschien diezelfde vooruitstrevende bibliotheek nog een beginneling is. Dat maakt het wegen echt niet eenvoudig, en toont ook aan dat er in het bibliotheekveld in Nederland heel veel bibliotheken in diverse stadia van innovatie bezig zijn in diverse domeinen. Dus alle hulde aan Adeline en Johan en aan alle bibliotheken.

We hebben uiteindelijk besloten om niet zelf als innovatieraad de scores nog eens dunnetjes over te doen. Dat zou tot ellenlange discussies leiden, en wellicht haarkloverij op wanneer iets innovatief was, en wanneer niet. We hebben de projecten met de hoogste scores beoordeeld op basis van ons gevoel. Werden we er warm van, enthousiast. Draagt een project naar ons idee iets bij aan de ontwikkeling van de bibliotheek, aan het toekomstige bibliotheekwerk in al zijn veelvormigheid?

Van te voren hebben we heel duidelijk afgesproken dat leden van de Innovatieraad, waaronder ook ikzelf natuurlijk, zich van stemming zouden onthouden op projecten die door hun eigen organisaties waren ingediend.  Dat om belangenverstrengeling te voorkomen. De overige innovatieraadleden zijn wel zo kritisch op projecten dat er geen sprake is van songfestivalstemgedrag ;-) dus er worden geen stemmen gegeven omdat we elkaars buren zijn, of elkaar zo aardig vinden.

Binnen drie groepen van de beleidsvelden van Cohen is er uiteindelijk geld toegekend aan projecten. In de vierde groep bleken alle projecten al geld te hebben gekregen in een eerdere ronde, en dat leek ons dan voldoende. Wat was voor ons nou de overweging om deze projecten uit te kiezen.

Durf te vragen: dit project ziet de Innovatieraad in relatie tot het Landelijk Social Media Team (LSMT). Hiermee wordt al een stevige invulling gegeven aan nieuw bibliotheekwerk, luisteren naar de vraag van burgers op sociale media, en die interactief op de hoogte stellen van wat de bibliotheek allemaal te bieden heeft. En ook webcare zit al in dit project ingebed. Maar wat er nog niet heel erg in zit, is het digitale inlichtingenwerk, Dus bij het luisteren over wat er allemaal rondom lezen, luisteren, films etc op Twitter en Facebook voorbij komt, vragen rondom thema's die voor de bibliotheek relevant zijn beantwoorden. Omdat naar het oordeel van de Innovatieraad daarmee die landelijke dienstverlening een verdere verdieping krijgt hebben we het project van Esther Valent uitgekozen. Het landelijk Social Media Team krijgt de opdracht om samen met Esther haar idee te borgen in het LSMT, en een business case te maken zodat dit project ook geborgd kan worden binnen de dienstverlening van de bibliotheken die hier aan mee (gaan) doen.

Wijsheid in tijden van crisis en Lezers van Stavast: Dit twee projecten geven naar ons idee een nieuwe impuls aan het bibliotheekwerk. De kennis van de bibliothecaris staat weer centraal, maar ook zijn nieuwsgierigheid, zijn reflectie op de maatschappij en de wens om daar met burgers over van gedachten te wisselen. De bibliothecaris als programmeur, begeleider, filosoof, spiegel. Een project waar veel bibliotheken in hun werkgebied ook een spin-off van kunnen maken,

Raspberry Pi: Een project gericht op het leren programmeren, kennis maken met open source programmeertaal en zo jongeren samen laten werken in het vinden van oplossingen voor bepaalde vraagstukken, of gewoon samen leuke of grappige dingen maken. Achterliggend programma van dit project is de bibliotheek van 100 talenten, waarbij de bibliotheek aansluit bij de diverse intelligentie van kinderen en niet alleen op leesvaardigheid of mediawijsheid focust. De Innovatieraad ziet in dit project een mooie kans om samen te werken met de bibliotheken die al met een 'Makerslibrary' bezig zijn, en geeft dat dus ook als opdracht mee.


Al met al een mooie eerste oogst uit een rijk veld van inzendingen. Ik ben benieuwd naar wat er in het najaar nog meer in de prijzen valt.

dinsdag 12 augustus 2014

Wat gaat de Innovatieraad het komende half jaar doen?


We communiceren via onze eigen open groep op biebtobieb, waar onder meer verslag is gedaan over de eerste bijeenkomst. Daar hebben we ook een oproep  gedaan voor ideeën, vraagstukken en thema’s die de sector bezighouden. De afzonderlijke leden van de innovatieraad reageren via de open discussie op biebtobieb op ingebrachte ideeën en vragen. Daarnaast hebben we een eigen twitteraccount, @innovatieraad, waar we zoveel mogelijk interessante tweets met betrekking tot (bibliotheek)innovatie verspreiden. Beide kanalen kunnen ook naar hartenlust gebruikt worden om de raad te benaderen.   

Eind 2013 zijn vanuit de Innovatieagenda vier projecten gefinancierd: alle projectleiders presenteren in de loop van 2014 hun project bij de innovatieraad. Daarnaast zullen ook andere projecten die in voorgaande jaren met innovatiegeld van SIOB/BNL zijn ondersteund de revue passeren.

https://innovatiemanagement.wikispaces.com/Model+van+Tidd+voor+het+innovatieproces

In de twee bijeenkomsten van de innovatieraad is onder andere uitvoerig gesproken over een visie op innovatie, ofwel een gezamenlijk uitgangspunt, welke bepalend is voor de activiteiten van en ondersteuning door de raad. Een notitie over dit model is in de zomer gepubliceerd.

Dit model zullen we gebruiken om te oordelen over de ondersteuning van ideeën, pilots en projecten in de tweede helft van 2014. We halen ideeën op met behulp van onder meer de inventarisatie van vorig jaar, uitkomsten van events als de innovatiedoedag  en aangedragen ideeën vanuit het veld (bijvoorbeeld via biebtobieb). En we vragen Edwin Mijnsbergen of hij een update van de inventarisatie wil maken, zodat we een(zo)  actueel (mogelijk) beeld hebben. Wat we verder nog willen doen is een update van de projectinventarisatie, uitwerking van kennisdeling en het organiseren van meer events zoals een innovatiedoedag, om de innovatiewil en –kracht levend te houden in de branche juist ook bij de doenkers.


Heb je opmerkingen, vragen, ideeën die je met ons wilt delen, schroom dan niet, voel je uitgenodigd om met één van ons contact op te nemen via biebtobieb of onze twitteraccount.

maandag 11 augustus 2014

Wat heeft het eerste half jaar van de Innovatieraad opgeleverd?, deel 3

Omdat de innovatieraad van het SIOB ook nog zakgeld heeft gekregen, € 100.000,-- innovatiegeld hebben we een oproep gedaan via biebtobieb om met innovatievoorstellen te komen waaruit wij een keuze kunnen maken of we daar geld voor beschikbaar willen stellen. We kregen tot nu toe zes voorstellen  en vragen: google glass, durf te vragen, denktank, registratiesystemen, lezen en leesplezier en sociotheek die in de vergadering zijn besproken en waar vervolgens per voorstel op biebtobieb terugkoppeling op is gegeven. Vooralsnog hebben we voor geen van de ideeën nog geld beschikbaar gesteld. Of omdat er al iets was wat er op leek, en we de indieners daarmee  in contact konden brengen; soms nog te weinig onderbouwd, ook niet na doorvragen of omdat voor ons de koppeling met de doelstelling van de bibliotheek niet helder was.

We zijn er ons van bewust dat het gevaarlijk is om je als raad een mening aan te meten over innovatie in de branche, en over hoe die vorm gegeven zou moeten worden. Daarom zijn Adeline van der Berg (SIOB) en Johan Stapel (B.NL) (begeleiders innovatieraad) nog eens wezen praten met Bert Mulder  (lector aan de Haagse Hogeschool en een van de inleiders tijdens de eerste innovatiedenkdag najaar 2013). Naar aanleiding van de terugkoppeling van dat gesprek kwamen wij tot een verdere aanscherping van onze visie. We hebben als raad maar een beperkt budget, daarmee moeten we voor een bepaalde focus kiezen. Anders gezegd: aan welke soorten innovatie draagt de raad bij? Bert Mulder impliceert disruptieve innovatie in plaats van incrementele – is dat de juiste weg of verdienen verbetertrajecten en/of het afmaken van bestaande projecten meer aandacht? In gewoon Nederlands ;-) willen we gaan voor groots en meeslepende innovaties die de branche op zijn kop zet, of willen we gaan voor een groeiproces, waarin verandering in de branche meer geleidelijk kan gaan. Als innovatie wordt gezien als proces, op welke fases zou de raad dan moeten focussen? Biedt het rapport van commissie Cohen een kader voor deze focus? In hoeverre zouden de verschillende fases zoals beschreven in Permanent Innovation van Langdon Morris als richtlijn kunnen dienen?

Naar aanleiding van uitspraken van Bert Mulder, passeren een aantal verschillende mogelijke scenario’s voor het besteden van het budget de revue: een wedstrijd, poll, jaarlijkse bijdrage aan een ‘innovatiecentrum’ die daarmee het vertrouwen van de raad krijgt, onderscheid maken in klein en groot geld, nieuwe projecten, verbeterprojecten en groeiprojecten.
www.hansklaasse.nl 


We kiezen in eerste instantie dus meer voor de incrementele projecten, waarbij ik niet uitsluit dat er toch ruimte is voor een disruptieve besteding van het innovatiegeld. Maar dat zou wel eens kunnen betekenen dat wij dat als innovatieraad ook zodanig moeten herkennen en daar vol achter willen gaan staan. Dat we begeesterd raken van een idee en allemaal vol geloven in het idee van die innovator. Maar ik heb dat soort ideeën nog niet binnen zien komen, en ik weet ook niet of die zich bij ons zouden melden ;-) We hebben uiteindelijk een driesporenmodel van innovatie ontwikkeld  wat we voor onszelf als richtlijn gebruiken, aan de hand waarvan we ingediende projecten beoordelen. Als je dus van plan bent om een project in te dienen bij ons neem dan dit model in ieder geval even in ogenschouw. Kun je vast wel gebruiken bij het indienen van je project ;-)

vrijdag 8 augustus 2014

Wat heeft een half jaar Innovatieraad opgeleverd, deel 2

Over zoiets als innovatie ben je natuurlijk niet zomaar uitgepraat, zeker niet met de groep zeer bevlogen mensen in de raad. Dus bij onze tweede meeting hebben we nogmaals onze verbale messen gescherpt en met elkaar gesproken over lacunes en aandachtsgebieden. 

We hebben gediscussieerd over borging en evaluatie van resultaten. De lessons learned zijn van groot belang voor de betrokken organisatie, en voor de branche. Je zou wel eens meer kunnen leren van wat er mis is gegaan, dan van de successen.Wij zien het als onze rol het delen van lessons learned na afronding van het project te signaleren en te stimuleren. Bij aanvang van het project moet al nagedacht worden over hoe het product / de dienst kan worden verduurzaamd (‘je begint pas te leren als het project al is afgerond’). Aan de ene kant  gaat het daarbij om borging en voortzetting van de resultaten, anderzijds om overdraagbaarheid naar het landelijk niveau. Wanneer hoort een project/dienst/product op welke plek thuis in het gehele stelsel? Moeten wij daar als innovatieraad en rol in spelen en zo ja hoe dan? Of bewijzen goede projecten zichzelf?

Wat natuurlijk ook ter tafel is gekomen is de lokale diversiteit: gezien de aard van de sector (decentraal), lijkt het soms alsof het krioelt van de initiatieven en projecten, hoewel het ook noodzakelijke lokale variaties betreft. Voor ons is het de kunst om hier de uitschieters uit te selecteren. De verbinding op nationaal niveau vindt op dit moment bijvoorbeeld plaats met de nieuwe wetgeving en het rapport van de commissie Cohen. Verder zal Edwin Mijnsbergen weer een nieuwe inventarisatie doen van innovatieve projecten in het land, waardoor er een beter overzicht ontstaat. We hopen als raad dat juist door die inventarisatie bibliotheken die min of meer met hetzelfde bezig zijn ‘de geest’ krijgen om contact met elkaar te leggen en te kijken of er door krachtenbundeling niet een groter effect kan worden bereikt. Daarnaast denken we dat sommige issues de sector als geheel kunnen bedreigen; de raad kan daarin een signalerende rol spelen. Die zullen wij dan aankaarten bij de Koninklijke Bibliotheek en bij de VOB.
Kennismaking van deelnemers IDD, foto door Moqub

De Innovatiedoedag verdient wel een aparte plek. Min of meer ontstaan uit de bootcamplibrary is in 2012 door een groep bibliothecarissen en betrokken mensen van buiten de branche een eerste IDD georganiseerd in Middelburg. Vooral weinig managers ;-) maar doenkers (denkers en doeners) die samen aan de slag gingen met ideeën. Persoonlijke noot van mij als voorzitter is dat ik hoop dat we met het ondersteunen van IDD bibliothecarissen even net dat extra steuntje in de rug kunnen geven om verder te gaan in hun ideeën. Misschien krijgen ze nog niet de handen op elkaar bij hun eigen directeur, maar door samen met collega’s en bevlogen mensen van buiten de branche aan hun idee te werken wordt hun verhaal sterker en de kans op uitvoering, ergens in het land, groter.
Op woensdag 21 mei de tweede Innovatiedoedag plaats, gedeeltelijk gesponsord vanuit de Innovatieagenda. Veertig deelnemers van bibliotheken, maar ook van daarbuiten, kwamen bijeen in Soest om nieuwe ideeën te bedenken in unconference-vorm. Tijdens de eindpresentatie in Idea passeerden diverse plannen de revue, die uiteenliepen van een culibieb (samen eten, tuinieren, koken en kennisdelen), een taal- en een mediawijsheidspel, tot ‘Gevonden!’, waarin de bibliotheekmedewerker met haar specifieke kennis en ervaring centraal staat. Wij als innovatieraad sloten aan het eind van de dag aan en zeiden toe de gepitchte ideeën – en mogelijke manieren van ondersteuning – te bespreken in de volgende vergadering op 19 juni. 
Er zijn diverse (video)verslagen van de dag beschikbaar op de IDD-website.  Inmiddels hebben we twee projecten aanmoedigingsgeld beschikbaar gesteld. 

donderdag 7 augustus 2014

Wat heeft het eerste half jaar Innovatieraad opgeleverd? deel 1

Eerst maar even de ontstaansgeschiedenis, ingegeven door de ervaringen  en aanbevelingen die het SIOB afgelopen Jaren had opgedaan met innovatie in de branche kwam zij in 2013 met het idee een innovatieraad op te richten.  De innovatieraad zou moeten zorgen voor draagvlak, krachtenbundeling en inspraak op het gebied van bibliotheekinnovatie. Eind 2013 werd de landelijke innovatieraad opgericht (zie hier voor de doelstelling en de taakomschrijving).
De raad bestaat uit de volgende personen: Theo Peeters - Theek5, Jos Debeij - de Bibliotheek Deventer, Jacques Malschaert - Bibliotheekservice Fryslân, Theo Meereboer - COMMiDEA, Frank Huysmans – WareKennis en ik zelf Erna Winters - Bibliotheek Kennemerwaard (voorzitter).

We zijn sinds de startbijeenkomst op 20 februari meerdere keren bij elkaar geweest, in totaal nu 3 keer. Vooral de eerste twee bijeenkomsten gingen heel erg over wat wij als raad nu verstaan onder innovatie, wat voor type innovaties wij belangrijk vinden, en hoe wij als raad een bijdrage kunnen leveren aan innovaties in de branche. Naast een roadmap van het SIOB, welke prioriteiten en aandachtsgebieden liggen er voor dit jaar, en hoe gaan we daar mee om, hadden we het ook vooral over onze visie op innovatie. We kwamen tot onder andere de volgende overwegingen:
TNS-NIPO

-       Innovaties zijn niet alleen digitaal: er ligt ook een inhoudelijke nadruk op het belang van lezen en informatievaardigheden. Technologische ‘snufjes’ moeten wel een goed inhoudelijk verhaal hebben, te linken zijn aan de doelstelling van de bibliotheek.
-       De link naar de maatschappelijke doelstelling van de bibliotheek is een belangrijk criterium, waarbij inhoudelijke speerpunten uit het rapport Cohen als basis gelden.
-       We willen een klimaat van innovatie bewerkstelligen en instrumenten gebruiken om innovatiekracht te vergroten, zoals een innovatiedoedag. Een innovatieve organisatiecultuur en veranderingen in benodigde vaardigheden voor medewerkers spelen daarin een grote rol.
-       Procesmatig willen wij ervoor zorgen dat projecten tot wasdom worden gebracht en goed worden ingebed in organisaties. Daarnaast willen wij uitgaan van een bewezen noodzaak van een oplossing; betrokkenen moeten zelf ook bereid zijn tijd en geld te investeren.


Wij als leden van de innovatieraad zien een grote kans om het ‘eigenaarschap’ van innovatie goed te beleggen, innovatie te organiseren en daarmee innovatieve initiatieven beter tot wasdom te laten komen door het toekennen van stimuleringsgelden. Als randvoorwaarde aan het toekennen van stimuleringsgeld vinden we dat resultaten moeten kunnen worden hergebruikt (overdraagbaarheid en opschaalbaarheid van projecten en ideeën) en vinden we kennisdeling met de branche uitermate belangrijk.

Dit was de eerste van een aantal blogs, er volgen er nog meer.