Open brief aan de (nieuwe) raadsleden van Alkmaar

Geacht (nieuw) raadslid,

Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing in de raad van Alkmaar.

Of u nu terugkeert in de raad of als nieuw raadslid bent gekozen, de komende vier jaar zullen in het teken staan van veranderingen. Onder andere omdat het rijk belangrijke taken in het sociale domein heeft overgeheveld naar de gemeente. U als gemeenteraadslid zult hierover beslissingen moeten nemen. 

Mocht uw partij betrokken zijn bij de collegeonderhandelingen willen we graag het volgende bij u onder de aandacht brengen. Eén op de negen Nederlanders is laaggeletterd, en heeft moeite zich zelfstandig te redden in de maatschappij. Een kwart van de kinderen in Nederland stroomt met twee jaar leesachterstand uit het basisonderwijs, en heeft daarmee een groot probleem in de verdere school- en arbeidscarrière. Bestrijding van laaggeletterdheid en preventie van taalachterstanden zou wat de bibliotheek betreft hoog op de politieke agenda moeten staan. De bibliotheek levert daarin al een belangrijke bijdrage, maar kan nog meer betekenen op dit beleidsterrein.

Naast de verantwoordelijkheden op het gebied van zorg, welzijn, werkgelegenheid ligt er binnen Alkmaar ook het vraagstuk over het voorzieningenniveau. Kunt u dat in deze tijd handhaven, of moet het over een andere boeg? En welke maatschappelijke doelen wilt u met die voorzieningen bereiken,  wat verwacht u aan sociaal rendement van organisaties. 

Eén van die voorzieningen is de bibliotheek. Ook bibliotheken hebben te maken met veranderingen, zowel in gebruik als in activiteiten en diensten. Bibliotheek Kennemerwaard is bezig met het ontwikkelen van een nieuw beleidsplan. Daarin zetten we de veranderingslijn van de afgelopen vier jaar door. Meer geld en uren naar bestrijding van taalachterstanden, bevordering van informatievaardigheden, meer inzetten op maatschappelijke waarde van de bibliotheek, de bibliotheek midden in en ten dienste van de lokale gemeenschap. Tenslotte gaat het niet alleen om wat de bibliotheek ‘kost’, maar vooral ook wat de bibliotheek u als gemeente kan opleveren aan (sociaal) rendement.

Wist u bijvoorbeeld wat bezoekers van de bibliotheek als antwoord gaven bij de vraag wat het bibliotheeklidmaatschap voor hen betekent?:  73% kan zichzelf beter vermaken en 69% voelt zich wijzer geworden door het gebruik van de bibliotheek. Daarnaast blijkt uit onderzoek in andere gemeenten dat eenzame burgers de bibliotheek als de meest prettige instantie ervaren om te bezoeken.

.

Over deze en andere zaken zouden wij graag met u in gesprek gaan. Begin 2015 zullen wij een informatieavond over onze nieuwe beleidsplan organiseren. Mocht u voor die tijd al benieuwd zijn naar onze plannen bent u natuurlijk van harte welkom voor een gesprek over de plannen van de bibliotheek, en hoe deze de doelstellingen van de gemeente Alkmaar kunnen versterken.

Ik wens u veel succes in de komende raadsperiode.

Met vriendelijke groet,

Erna Winters

Directeur/bestuurder bibliotheek Kennemerwaard

Een (on)zekere toekomst

De afgelopen tijd hoor ik om mij heen heel veel berichten over bezuinigingen, sluitende bibliotheken, ontslagen. Ook wij in Kennemerwaard zijn geconfronteerd met bezuinigingen en er komen er nog meer aan. Vooralsnog hebben wij gelukkig nog geen vestigingen hoeven te sluiten.

Ik maak me wel zorgen. Zo las ik in het NRC deze week het bericht over sluitende bibliotheken in Waterland. En hoor ik van West-Friesland ook alarmerende berichten over sluiting van vestigingen, Hollands Kroon waar het zelfde dreigt. Wat ik iedere keer hoor als er een ambtenaar of een wethouder aan het woord komt is dat de bibliotheek niet meer van deze tijd is, dat alles digitaal kan, of dat er met onbemenste uren prima in de uitleenfunctie kan worden voorzien. De bibliotheek wordt als een dubbeltje plat geslagen, en we worden neergezet als iets dat uit de tijd is.

Terwijl: 15% van de bevolking laaggeletterd is
25% van de leerlingen met 2 jaar leesachterstand van de basissschool komt
jongeren moeite hebben met het vinden van de juiste informatie en het beoordelen van informatie op juistheid
ouderen baat hebben bij het stimuleren van de geest door bijvoorbeeld boeken te lezen, of in lees- of discussiegroepen te gaan; en zich zo ook nog eens minder eenzaam voelen.

www.piazzadelarte.be

Nu ken ik de situatie van mijn collega bibliotheken niet in de finesses. Ik heb een aantal voorbeelden gezien waarin steeds meer aan de openingstijden werd geknabbeld, aan extra activiteiten, cursussen en lezingen, aan ondersteuning voor het onderwijs. Alles wat juist niet uitlening was is weggesneden. Vaak omdat de gemeente zei dat ze er niet meer voor wilden betalen, of dat ze het geen taak van de bibliotheek vonden. En nu volgt daarop in enkele gevallen de rederening van gemeenten dat lezen voor je plezier is, dat het een hobby is en dat je dat als gemeente voor volwassenen niet hoeft te subsidieren. Omdat dit ook is wat is overgebleven na al eerdere bezuinigingsacties. Alleen de uitleenfunctie staat nog overeind.

Ook in Kennemerwaard worden wij met enige regelmaat geconfronteerd met dezelfde denkbeelden als in de tweede en vierde alinea hierboven genoemd. In de discussie met wethouders en ambtenaren hameren wij telkens op de reden waarom mensen naar de bibliotheek komen. Onze onvolprezen behoeftepiramide. Dat de reden waarom bibliotheken ooit zijn opgericht is mensen de mogelijkheid te geven zichzelf te ontwikkelen. En dat die reden nog steeds overeind staat. Omdat de maatschappij ontwikkelde mensen nodig heeft, zelfredzame mensen.  Mensen moeten kunnen lezen om volwaardig mee te kunnen doen in de maatschappij, en mensen moeten in staat zijn om hun eigen mening te vormen door informatie te vinden en te beoordelen op juistheid. Die kunnen dat niet vanzelf, daar moet je ze bij helpen. In samenwerking met die mensen, met het onderwijs, met welzijnsinstellingen, met de gemeente.

Tot nu toe blijkt telkens in discussies met wethouders, met ambtenaren, met raadsleden dat we met succes kunnen verdedigen waarom de bibliotheek zo belangrijk is. Dat we best bereid zijn om te kijken naar slimme oplossingen, maar dan juist vanuit welke taak de gemeente vindt dat de bibliotheek zou moeten vervullen in de samenleving. En dan blijkt dat de onderste laag van de behoeftepiramide, om mensen zelfredzaam te maken door elke gemeente als een wezenlijke taak wordt gezien. En het grappige is dan, dat je het om kunt draaien. Want dan is de uitlening niet meer leidend, maar juist ondersteunend geworden. Dan is het hebben van een goed netwerk van bibliotheekvoorzieningen in de gemeente van groot belang. Dan hoeft dat niet persé een eigen vestiging te zijn, maar gaat het er wel om hoe je de kwetsbare groepen het best kunt bereiken. Dan reik je als bibliotheek buiten je muren, en ga je samen met de gemeente op zoek naar hoe je het best je gezamenlijk doel kunt bereiken. En zet je in op ondersteuning van onderwijs, het maken van cursussen om mensen wegwijs te maken op internet en in sociale media, organiseer je spreekuren van advocaten, notarissen, patientenverenigingen etc. Dan zijn juist ineens de 'extra's' de basis geworden. Dan gaan daar uren van medewerkers in zitten.

We hebben het pleit zeker nog niet beslecht, maar we zijn op de goede weg. Ik heb vertrouwen in een zekere toekomst!