Voetbalclub en bibliotheek een logische combinatie?

Dat voetbalclubs en bibliotheken een prima combinatie vormen weten we al sinds ze in Groningen de start hebben gemaakt met Scoor een boek! wat nu al door een flink aantal bibliotheken met andere voetbalclubs is opgepakt. Ook bij Kennemerwaard hebben wij een samenwerking met AZ. Eerst begonnen met inzet van spelers of de trainer als voorlezers tijdens de Nationale Voorleesdagen. Na een aantal jaren volhouden en met de inzet van wethouder Elly Konijn en destijds trainer John van der Brom kregen we ook voet aan de grond om met Scoor een boek! aan de slag te gaan.

Sinds 2018 zijn we ook met AZ als partner aan de slag rondom e-sporten en dan meer specifiek rondom gamen. We hebben eerst een pilot uitgevoerd en daarna zijn we met subsidie van de gemeente Heerhugowaard aan de slag gegaan bij 19 basisscholen in deze gemeente. Vandaag mochten we voor de wethouder Onderwijs en Jeugdzorg van de gemeente Alkmaar, diezelfde Elly Konijn en twee van haar ambtenaren ons project Level Up! presenteren.

 

Twee medewerkers van de marketingafdeling van AZ en onze eigen fondsenwerver hielden een vlammend betoog. AZ vertelde dat ze maatschappelijk betrokken bezig willen zijn en dat ze met dit project kinderen op een bewuste en gezonde manier willen leren omgaan met gamen. Voor de bibliotheek geldt dat dit project aansluit bij onze doelstelling om kinderen 21ste eeuwse vaardigheden aan te leren. Een directeur van 3 basisscholen sloot aan om te vertellen hoe graag hij dit programma zou willen toepassen op zijn scholen. Level Up! heeft in de korte tijd dat het draait zelfs al de attentie getrokken van de cybercrime afdeling van de regionale politie. De politie levert een bijdrage aan het project door in één van de modules informatie te geven over de duistere kant van gamen. Dat kun je een kwaliteitskeurmerk noemen zou ik zeggen als de politie zo wegloopt met je project.

Level Up! verloopt in drie fasen. Fase 1 is een introductie voor leerkrachten en ouders om hen bewust te laten worden wat gamen is en bij hen ook meer begrip en betrokkenheid op te wekken. Veel ouders staan wel langs de lijn als hun kind aan het sporten is maar spelen nooit een game met hun kind. Dan weet je als ouder ook niet wat het is en is het ook lastiger om met je kind een gesprek aan te gaan over gamen.

In fase 2 zitten vijf lessen voor de leerlingen. Daarin komen ze meer te weten over veilig gamen, over hoe je het leuk kunt houden en met welke gevaren je te maken kunt krijgen. Ze krijgen allerlei opdrachten die ze dan uit moeten zoeken. In fase 3 zit een challenge, het is tenslotte wel een soort game ;-) waarbij de beste klassen een bezoek aan AZ kunnen winnen. De winnende school of klas komt dan voor een slotactiviteit naar het stadion waar ze kennis maken met de e-sporter van AZ en ze digitale en sportieve activiteiten uitvoeren.

Hoe effectief het lesprogramma is wordt door AZ en de bibliotheek gemonitord door na afloop een vragenlijst aan ouders, leerkrachten en leerlingen mee te geven waarin hun ervaringen worden bevraagd. Dat de gemiddelde score een 8,9 is qua tevredenheid stemt tot grote tevredenheid. Met zo'n score kan de wethouder vast onze subsidieaanvraag voor dit project niet weigeren ;-) 

Voetbalclub en bibliotheek samen? Een gouden combinatie zou ik zeggen!

Het zijn de kleine dingen die het doen...

 Af en toe hoor je een bericht dat een boek decennia later ingeleverd wordt bij de bibliotheek. Laatst een mooi voorbeeld van onze collega's van bibliotheek Gelderland Zuid. "Terug naar Oegstgeest" van Jan Wolkers werd maar liefst 39 jaar later ingeleverd. Ik weet zeker dat iedere bibliotheek wel dit soort voorbeelden kent van boeken die op wonderbaarlijke wijze terugkeren.

Wij hadden deze week ook zo'n verhaal, met nog een bijzonder staartje. We kregen via de post een boek terug met daarop een geeltje van medewerkers van het Haaglanden Medisch Centrum. Boek gevonden in het Haaglanden Medisch Centrum.

Onze medewerkers waren blij verrast. "Er is nog hoop" zei één van de collega's. Ze hebben vervolgens op facebook gezocht of er een pagina was van het Haaglanden Medisch Centrum. Daar hebben ze een berichtje via Messenger achtergelaten, dat ze het heel bijzonder vonden dat het boek terug gestuurd was. Ze konden zich namelijk heel goed voorstellen dat het personeel wat anders aan het hoofd had in coronatijd. Daarna wensten ze hen heel veel sterkte toe. 

                                                          

Dat werd weer heel erg gewaardeerd door de medewerkers van het Haaglanden Medisch Centrum zoals bleek uit hun bericht: 

Beste hardwerkende mensen van HMC”

De eerste zin van dit lieve berichtje in onze Facebook Messenger. Het komt van de bibliotheek Alkmaar. Wij werden er door geraakt. Onze zorgtoppers dachten we toch wel trots. Een klein gebaar maar de waardering is groot in deze coronatijd. We delen dit graag met jullie ❤️

#samenhoudenwevol

Een klein gebaar van de mensen van het HMC, beantwoord met een klein gebaar van onze medewerkers, grootse waardering over en weer!

Groots in het kleine, of nou ja klein?

Vandaag had ik een gesprek met Anna en Hilde, twee van onze medewerkers in het programma Participatie en Zelfredzaamheid. Ik werd er erg blij van, hun bevlogenheid en betrokkenheid. Zij vertelden over een actie die zij op het verzoek van WNK (onze sociale werkplaats) tijdens Stoptober hebben uitgevoerd. WNK had de bibliotheek gevraagd of zij iets konden betekenen in het motiveren van hun medewerkers, om mee te doen met Stoptober. 

Onze medewerkers kijken bij een vraag altijd of het past binnen de doelstelling van het programma in dit geval Participatie en Zelfredzaamheid. Daar staat onder andere in dat activiteiten in co-creatie en vanuit de behoefte worden opgezet. Hoe doe je dat dan met mensen die een beperking hebben tot de arbeidsmarkt en die vaak een bewindvoerder of familielid hebben die voor hen financieel en medisch gemachtigd zijn. Mensen die vaak door de samenleving het gevoel krijgen dat ze niet volwaardig zijn, niet serieus genomen worden.

Wat onze medewerkers deden was in kleine groepjes gesprekken organiseren, nadat de taalambassadeur ze had 'geronseld' om mee te doen. Ze kwamen allemaal met meer of minder terughoudendheid binnen. Onze medewerkers vroegen de groep van 15 telkens  "Waarom zou jij willen stoppen met roken?" "Wat zou het voor jou betekenen?" Niet in de zendstand, niet vertellen dat roken slecht voor je is, gewoon het gesprek aan gaan. 

Ze hanteerden ook het praten aan de hand van stellingen, waarop de deelnemers aan Stoptober met een rode of groene kaart aan moesten geven wat ze er van vonden. Zoals Anna zei: "deze mensen wordt zelden gevraagd wat ze ergens van vinden, om stelling te nemen". Dat vonden ze dan ook moeilijk, maar ze deden het wel. En ze vinden heus wel iets, en ze kunnen het vaak ook goed vertellen, vertelden Anna en Hilde.

Resultaat was dat van de 15 mensen er 1 echt gestopt is, en de andere 14 zijn veel minder gaan roken. Bij de stafmedewerkers van WNK is er ook een verandering ingezet. Ze zitten vaak in de modus dat zij vanuit hun vak weten wat goed voor de medewerkers is en zo ook handelen. Nu hebben ze gezien dat door open het gesprek aan te gaan, de medewerkers te kennen en erkennen er openingen komen voor gedragsveranderingen die anders niet makkelijk zouden "landen". Het idee is om met Dry January nog eens eenzelfde soort gesprekken op te zetten.

Onze medewerkers hebben bij het WNK ook gesprekken gevoerd over de donorregistratie. Met de wetgeving wordt iedereen ingeschreven als donor, ook deze mensen. Zwart wit gezegd beschikt de overheid over de organen van deze mensen, zonder dat zij in staat worden gesteld daar iets van te vinden. Het is afhankelijk van hun bewindvoerder of deze met hen het gesprek hierover voert of het gewoon voor hen bepaalt. Onze medewerkers gaan het gesprek aan. "Wat vind je?", met als insteek dat het niet uit maakt wat je vindt, elke mening is goed, je mening doet er toe. 

Wat onze mensen bereiken is dat de medewerkers een gevoel van trots en eigenwaarde ervaren in het gesprek dat ze voerden over stoppen met roken en over het donorregister. Dat zij leren hun motivatie om iets wel of niet te doen te verwoorden. Dat ze daarin serieus genomen worden door onze medewerkers en door de professionals van WNK. Het lijkt iets kleins, zo'n activiteit, maar wat een groots effect!

Luisteren naar de vraag

 

Het klinkt heel eenvoudig en logisch dat je bij het opzetten van nieuwe dienstverlening luistert naar de vraag die er bij een bepaalde groep inwoners van je werkgebied leeft. Toch is dat in de praktijk best lastig, zeker als het gaat om een groep inwoners die hun vraag niet goed onder woorden kan brengen. In ons werkgebied hebben we een groep inwoners die nadat ze een inburgeringscursus hebben gedaan deze niet hebben gehaald en inburgeraars die bezig zijn met een inburgeringscursus en waarvan nu al verwacht wordt dat zij deze waarschijnlijk niet zullen gaan halen. De eerste groep heeft een vrijstelling gekregen voor het behalen van het inburgeringscertificaat, maar zijn wel gewoon inwoner van Nederland met een verblijfsstatus. De tweede hoopt daarop.

Als bibliotheek Kennemerwaard zijn we betrokken bij een pilot met een aantal maatschappelijke organisaties waaronder Vluchtelingenwerk Nederland, de werkorganisatie van de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo, HalteWerk (arbeidsbureau) en WNK (re-integratie trajecten en sociale werkplaats) en de organisaties waar de tweede groep nu een inburgeringscursus volgt. We gaan samen kijken hoe we deze mensen kunnen helpen om taalvaardiger te worden én meer zelfredzaam. Want ook al zou het deze mensen niet lukken om de inburgeringscursus te halen en voor degenen die het niet gelukt is en een vrijstelling hebben gekregen, we willen als samenleving wel heel graag dat deze medelanders zich wel kunnen redden in onze maatschappij.

Het is een groep die door hun gebrekkige kennis van de taal ook een gebrekkige kennis van onze samenleving heeft. Het is een groep die zich misschien niet eens altijd bewust is van hun vraag of behoefte aan een netwerk en aan zelfredzaamheid. De meeste mensen vinden het fijn om (een bepaalde mate van) zelfredzaam te zijn. Daar gaan we dus in de pilot naar op zoek. Kleinschalig, maatwerk, persoonlijke begeleiding.  We gaan kijken welke mogelijkheden er zijn om iemand taalvaardiger te maken en ook welke mogelijkheden er zijn om iemand aan werk te helpen. Als dat laatste niet lukt of kan wat voor andere activiteiten iemand kan verrichten. Het hebben van werk of vrijwilligerswerk geeft veel kansen om in onze samenleving te participeren, een sociaal netwerk op te bouwen en zelfredzamer te worden. Luisteren naar de vraag en de behoefte van de inburgeraar en daarop inspelen. Een mooi samenwerkingsproject waarin alle partijen hun expertise inbrengen, de puzzel leggen zogezegd en kijken naar de behoefte van een nieuwe landgenoot. Zo dragen we een stukje bij aan een inclusieve samenleving.

Hoe houden we onze leden vast in de coronatijd?

Sinds 16 maart zijn al onze vestigingen gesloten voor het publiek. Sindsdien hebben we, net als veel collega bibliotheken onze online-diensten in de etalage gezet, zoals ze onlinebibliotheek, de luisterboeken en Thuisbieb. Daarnaast hebben we een keur aan andere diensten ontwikkeld, zoals een poëzielijn, tips en trucs voor ouders en leerkrachten om kinderen lekker aan de slag te gaan, een videolab van onze leesconsulenten met ideeën voor het onderwijs, coderdojo's online, online leeskringen etc etc. Heel veel om onze leners tegemoet te komen in het gemis van het bezoek aan de bibliotheek.

Pixabay

Sinds vorige week hebben we ook een afhaal- en brengbieb, zodat mensen weer boeken of andere materialen kunnen lenen. De behoefte aan papieren boeken leeft (nog steeds). Vooral van oudere leners kregen we de vraag of we alsjeblieft niet toch iets konden regelen. Van een aantal scholen kwam ook de expliciete vraag naar papieren boeken. Want kinderen zitten in deze tijd van thuisonderwijs al heel veel achter een scherm, dus is het fijn als er ook gewoon een papieren boek voor handen is. Al die extra diensten die we opzetten kunnen over het algemeen rekenen op steun- en dankbetuigingen van onze leners.

We vinden het natuurlijk heel vervelend dat onze leners niet gebruik kunnen maken van de bibliotheek zoals ze gewend zijn. Gelukkig zijn onze leden trouw en hebben we weinig tot geen signalen ontvangen van mensen die hun lidmaatschap willen opzeggen of die om restitutie vragen van het abonnementsgeld. Wij willen de trouw belonen en daarvoor hebben onze medewerkers een mooi gebaar bedacht dat wordt aangeboden onze leners.

Elke lener krijgt een 'upgrade' naar een hoger abonnementstarief, met de bijbehorende voordelen voor een periode van drie maanden. Dus onder andere meer kunnen lenen, voor een langere periode, en dat komt straks mooi uit als de bibliotheek weer open mag gaan. We gaan er voorlopig vanuit dat dit toch wel voor de zomervakantie is. Voor de leners die al een luxe-abonnement hebben bieden we aan dat zij een gratis mini-abonnement aan iemand cadeau kunnen geven. Deze leners zijn vaak de zogenaamde 'heavy users', grootgebruikers, die naar wij aannemen het genot van een bibliotheekabonnement ook graag aan een ander gunnen. Geven wij ze mooi de gelegenheid toe om ook andere enthousiast te maken voor de bibliotheek. Snijdt het mes aan twee kanten.

Over de zoektocht naar onze rol in het maatschappelijk debat: of hoever strekt onze neutraliteit

Jaarlijks organiseert bibliotheek Kennemerwaard zo'n kleine 1000 lezingen, debatten, informatieavonden etc. Meestal levert dat weinig sterk positieve of negatieve reacties op. De afgelopen twee maanden is bibliotheek Kennemerwaard een aantal keren 'geroosterd' op social media. Eerst naar aanleiding van een lezing door Extinction Rebellion in onze bibliotheek in Castricum. Er werd schande van gesproken dat met publiek geld een groep als Extinction Rebellion een podium werd geboden. Een groep waarvan zelfs sommige criticasters beweerden dat ze op de lijst van extremistische en terroristische organisaties staan van de Britse politie. Dat dit overigens onjuist en onterecht is, zoals bericht door oa The Guardian, werd alleen door Extinction Rebellion in de discussies benoemd. Sommige reacties op social media suggereerden dat de bibliotheek dan maar gekort moest worden op haar subsidies.

Pixabay

We hebben als bibliotheek gereageerd op social media en ikzelf in een brief aan de fractievoorzitters van de politieke partijen in Castricum, dat het organiseren van lezingen en debatten over maatschappelijke vraagstukken een taak is die in de Bibliotheekwet bij de bibliotheek hoort. Dat we de lezing oa in het kader van het thema van de Boekenweek "Rebellen en Dwarsdenkers" hadden georganiseerd. Dat we ook graag de andere kant van het spectrum aan het woord wilden laten, zoals bv. LTO of Farmers Defence Force. Van dat laatste is het overigens (nog) niet gekomen, corona heeft daar een stokje voor gestoken.

Bij het organiseren van lezingen kijken we, naast wat er actueel en relevant is aan maatschappelijke onderwerpen ook goed naar de bevolkingsgroepen in ons werkgebied. In Bergen en Castricum wonen relatief veel mensen met een alternatieve kijk op het leven, op de maatschappij en de wereld. Om die groep te bedienen organiseren we de zogenaamde 'spirituele lezingen', met onderwerpen die passen bij de belangstelling onder die groep inwoners. Dat deden we altijd samen met een inwoner uit ons werkgebied, die ons adviseerde welke spreker en welk onderwerp. Er was een goede vertrouwensband ontstaan tussen onze medewerker en de adviseur. De lezingen konden rekenen op een vast publiek dat de onderwerpen zeer waardeerden. 

Onze adviseur hield er mee op, maar raadde ons een andere persoon aan. Daar is onze medewerker mee in zee gegaan. En toen ging het mis. Er werd een lezing georganiseerd over 5G en kabouters. Op verschillende plekken in onze organisatie zijn geen alarmbellen gaan rinkelen, in ieder geval was er niemand die een kritische vraag stelde of we wel zo'n onderwerp als bibliotheek wilden aankaarten. En als we dat al wilden doen, of dan een lezing, wat behoorlijk éénrichtingsverkeer is, de juiste vorm is. Pas toen er veel rumoer op social media ontstond waren er collega's die zeiden dat ze het wel gezien hadden, maar niets hadden gezegd tegen de collega of tegen de leidingggevende of tegen mij.

Een geluk bij een ongeluk was dat we de lezing moesten afgelasten in verband met corona. Maar op social media werden we opnieuw geroosterd, dat we een podium boden aan dit soort nepnieuws was volstrekt idioot. En ja, hier moet ik het mee eens zijn. We hadden eerder intern besproken dat we vaker met elkaar, als medewerkers van de bibliotheek, met elkaar moeten bediscussiëren welke waarden en normen wij hoog houden. Vrijheid van meningsuiting en vrijheid van informatiegaring. Maar ook kritisch burgerschap en informatievaardigheden bijbrengen aan mensen. We willen als bibliotheek bijdragen aan het tegen gaan van nepnieuws.

Op onderwerpen waar veel debat en discussie over gaande is, is het belangrijk dat wij als bibliotheek goed nadenken over de vorm waarin we informatieoverdracht willen gieten. Een lezing is zenden van je boodschap, in een debat kun je voor- en tegenstanders aan het woord laten. En welke onderwerpen wil je ver van blijven, welke vind je juist wel heel relevant? We willen als bibliotheek Kennemerwaard bijdragen aan het publieke debat, en we willen bijdragen aan kritisch burgerschap. Hoe we dat doen is onderwerp van gesprek, intern en zoals de discussies op social media aantonen ook extern. 

Baal ik ervan dat deze lezing over 5G en kabouters bij ons georganiseerd werd? Ja en nee. Ja, omdat ik er van geschrokken ben dat er te weinig kritisch is gekeken naar de inhoud van de lezing en of dat het past binnen onze normen en waarden. Nee, omdat het ons helpt om scherper te worden in hoe we onze rol binnen de democratie kunnen vorm geven. Die discussie intern vind ik essentieel om te voeren, zodat iedereen binnen bibliotheek Kennemerwaard weet waar we voor staan, en dat ook kan toepassen in zijn/haar dagelijkse werk.

Kom mee naar buiten allemaal

We zeggen zo vaak dat de bibliotheek laagdrempelig is. Dat is ook zo, maar niet voor iedereen. Voor mensen waarvoor lezen een opgave is, is de bibliotheek een ontzagwekkende en misschien wel angstaanjagende plek. Dan is het belangrijk om buiten de muren van de bibliotheek contact te leggen met deze mensen. Onder het motto: "De bibliotheek komt naar je toe..." Op zoek naar wat in ons vakjargon 'vindplaatsen' heet voor doelgroepen die we willen bereiken maar dat niet doen. Soms leg je makkelijk contact en kom je snel tot een plan, soms moet je jaren investeren in het warm houden van de relatie.

Afgelopen dinsdag was ik op bezoek bij WNK (Werkvoorzieningsschap Noord-Kennemerland). WNK detacheert en biedt werk aan mensen met een arbeidsbeperking. Ik denk dat het zeker zes of zeven jaar geleden was dat ik met een collega op bezoek ging bij de directeur. Een gesprek over wat we voor elkaar konden betekenen. Wij, van de bibliotheek, waren in de vaste overtuiging dat we heel wat konden doen voor de medewerkers van het WNK. Dat vond de directeur ook, maar.... hij had geen geld. Het WNK zat midden in een heroriëntering, net als alle andere sociale werkplaatsen in Nederland. Er was geen budget om zijn mensen iets extra's aan te bieden. Geen scholingsbudget, geen ruimte om medewerkers is werktijd een cursus te laten volgen. Toch hebben we toen een proef gedaan door tijdens de pauzes korte workshops aan te bieden op het gebied van digitale vaardigheden. Dat werkte helaas niet, de medewerkers hadden onvoldoende tijd om te eten én nog een workshop te volgen. Einde pilot.

Maar het bleef knagen bij ons en bij WNK. En toen de economische wind ging draaien, en er meer ruimte kwam bij WNK en bij de bibliotheek gingen we toch weer met elkaar in gesprek. In september 2019 zijn we begonnen met één oefengroep Klik en Tik. Nu zeven maanden verder zijn er drie groepen Klik & Tik of een andere digitale oefengroep, én een taaloefengroep actief bij WNK. Zestig certificaten werden dinsdag overhandigd aan de trotse cursisten. Sommigen hadden wel acht of negen certificaten weten te behalen!

Het was een groot genoegen om al die medewerkers van het WNK glimmend van genoegen te zien met hun 'diploma's'. Het was mooi om wethouder Antoine Tromp van Bergen als toeschouwer erbij te hebben. Het was fijn dat raadslid Katinka Kerssens de certificaten wilde overhandigen, dat maakte het nog wat specialer. Het was een groot plezier om de collega's van bibliotheek Kennemerwaard vol betrokkenheid mee te zien glimmen met de cursisten. Het loont om naar buiten te gaan....!