Moordenaars van Jan de Witt

Af en toe lees ik non fictie boeken over historische gebeurtenissen of figuren. Meestal komt dat doordat ik een roman heb gelezen die in een bepaalde tijd speelt, of waarin een historische figuur voorkomt. Soms volstaat een opzoekactie op Wikipedia, soms wil ik meer. En soms krijg ik een boek aangereikt door mijn lief.

Nu las ik een tijdje geleden Vrij man van Nelleke Noordervliet. In deze roman is op een gegeven moment de hoofdpersoon Menno Molenaar in dienst van Johan (Jan) de Witt.  En het toeval wilde dat mijn lief het boek Moordenaars van Jan de Witt door Ronald Prud'Homme van Reine aan het lezen was. Hij vond het een lezenswaardig boek over een roerige tijd uit onze nationale geschiedenis. En omdat ik het boek van Noordervliet met veel plezier heb gelezen, hebben we overgestoken nadat we het allebei uit hadden.

Het boek over een van de eerste politieke moorden in Nederland beschrijft zo gedetailleerd mogelijk op basis van historische bronnen hoe het zo ver heeft kunnen komen. Het gaat wat ver om het een soort CSI verhaal te noemen, maar toch gaat de vergelijking redelijk op. Prud'Homme weet heel goed het beeld van het 17de eeuwse Nederland te schetsen, dat in de nadagen van de Gouden Eeuw bedreigd werd door Engeland, Frankrijk, Duitsland die allemaal een stukje van de rijkdom van de 7 provinciën wilde.  Nederland is een republiek op dat moment, waar om ons heen nog koningen en keizers de dienst uitmaken, zijn bij ons de Oranjes op een zijspoor gezet.

In dit roerige Nederland is een enorme machtsstrijd aan de gang tussen de Staatsen en de Orangisten. Jan de Witt lijkt zo onkreukbaar, , dat hij moeilijk uit het zadel blijkt te wippen. Als je niet de man zelf kunt pakken, moet je misschien eerst zijn broer proberen te pakken lijkt men dan te denken in het kamp der Orangisten. En dus wordt er een schijnproces tegen Cornelis de Witt voorbereid. Hij wordt beticht van poging tot samenzwering tegen prins Willem III (de latere William met de dubbelkroon met Engeland).  De complotteurs komen uit het kamp van de prins.

Prud'Homme heeft het allemaal uitgezocht, en weet aannemelijk te maken dat Willem III waarschijnlijk op de hoogte was van de plannen om de De Witten om te brengen. Dat het uit zou lopen op een gruwelijk volksgericht heeft hij niet kunnen voorzien. Maar hij heeft de schuldigen aan de moord, degene die de lijken hebben ontwijdt, niet berecht. Sterker nog, hij gaf hen goede posities ter beloning, en een levenlang een onkostenvergoeding. Daarmee creëerde hij een angstcultuur en kon hij zorgen dat in veel steden en provincies de staatsgezinden werden gedwongen het veld te ruimen uit stads- en provinciebesturen.

Voor een ieder die meer wil weten over dit bloedige stuk geschiedenis van Nederland, over de worsteling van een republiek en een koningshuis dat zijn macht ingeperkt ziet worden (ceremonieel lintjes doorknippen was er toen nog niet bij;-) een aanrader. 

Brooklyn Public Library, buurt- en welzijnswerk?

Brooklyn Public Library met bijna 60 vestigingen en een werkgebied van 2,6 miljoen inwoners werd onlangs bekroond als top-innovator, omdat zij met beperkte middelen hun openingstijden met meer dan 20% konden verruimen. De hoofdvestiging is wat sommige mensen in de branche een 'megalomaan' gebouw zouden noemen ;-) , maar waarbij de eerlijkheid gebied te vertellen dat het gebouw over de jaren heen telkens is uitgebreid. Het is niet in één keer zo groot geworden. Toch denk ik dat enige statusstrijd met de New York Public Library zeker mee heeft gespeeld in het neerzetten van dit gebouw dat wel enig ontzag inboezemt al staan er geen leeuwen voor de deur.


E. Wieldraaijer

 Het is een bibliotheek die serieus werk maakt van nieuwe programma’s, zoals Linda Johnson, de directeur van de Brooklyn Public Library stelt: "Any new library would not be are pository of books by any stretch. It's really about the programming. It's really about how to use the spaces we have to meet our patrons' needs." Het is een bibliotheek die investeert in mensen, wat o.a. tot uitdrukking komt in Workforce1 Centers, een groot samenwerkingsproject dat afgelopen jaar 400 werkzoekenden in Brooklyn aan een baan hielp.

Wat me opviel is dat de omvang van collectie in veel bibliotheken relatief beperkt is, ik vond dat in de vestigingen in Battery Park en in Queens erg opvallend. Flankerende programmering is heel erg belangrijk, programmering zit op een aantal vlakken meer op het niveau van buurt- en welzijnswerk, zoals brei-ochtenden voor Bengali sprekende vrouwen, salsalessen, bewegingslessen voor ouderen, maar ook computercursussen, hoe schrijf je een sollicitatiebrief, cursussen gezond koken. Dat sluit wel aan bij de filosofie die ik daar zelf bij heb. De collectie is een middel en geen doel op zich. Het gaat er om burgers, inwoners van je stad van de juiste informatie te voorzien. En hoe die informatie zich het best over laat brengen verschilt per doelgroep. De één is gebaat bij een goed boek, de ander met een informatieve (instructie)film en de derde help je het best met een lezing en een discussie met een expert op het terrein waar de interesse ligt. En als je mensen naar je toe wilt halen, dan zul je dus een mix van dat alles moeten aanbieden.

Daar gaan ze in Brooklyn Public Library behoorlijk ver in. De directeur vertelde ons dat ze deze zomer voor het eerst gratis lunches gaan verzorgen voor de ouders van de kinderen die mee doen aan het zomerleesprogramma. Dit om te zorgen dat de ouders, naast het feit dat hun kinderen een stimulans krijgen om te lezen (wat blijkbaar niet voor alle ouders als winst wordt gezien) ook een basale behoefte (namelijk gratis eten) wordt vervuld. Maslow in volle glorie. Zorg eerst voor een gevulde buik, voor een gevoel van veiligheid en dan pas is er voedingsbodem voor geestelijke ontwikkeling!

Hoewel ik weet dat er in Nederland ook veel gezinnen onder de armoedegrens zitten, geloof ik niet dat er snel bibliotheken een zomerleesprogramma zouden aanbieden inclusief gratis lunch voor ouders. Dat lijkt me een brug te ver. Maar een zomer(lees)programma aanbieden voor kinderen die niet op vakantie kunnen, dat lijkt me nou wel weer een goed plan!

Eigen initiatief van directeur niet gewenst

Afgelopen maandag zijn we weer opengegaan in onze prachtig heringerichte vestiging Alkmaar Centrum. We lopen met z'n allen te glimmen van trots en van het zweet ;-) Want het is hard werken om alle materialen die nu binnen komen te verwerken. Drie weken dicht, en van drie weken materialen uit andere vestigingen in één keer binnen krijgen. Het transporthok stond mudvol! En ondertussen willen we natuurlijk ook de klanten wegwijs maken in de vernieuwde bibliotheek. Het is even doorpakken met z'n allen.

Omdat het zo vol stond in het hok, en het gewoon leuk is om op 'de vloer' te zijn om de reacties van het publiek te horen heb ik onder andere gisteren geholpen met opruimen. Eerst voorsorteren op de karren, dat ging best goed ;-) Maar gistermiddag, overmoedig geraakt (LOL) ging ik helpen met opruimen in de werelden. In de wereld Liefde en Leven zag ik een heel raar plankje met een apart alfabet vooraan waar de boeken over filosofie begonnen. Met ook nog titels er tussen uit de godsdienstrubriek. Echt heel raar.

Dus ik dacht in mijn onschuld, nou daar heeft iemand er snel vanaf willen zijn, lekker vooraan de kast en niet goed opgelet op de symbolen. Voortvarend ging ik aan het tussenvoegen en doorschuiven. Een directeur he, die gaat gelijk over tot actie als ze denkt dat ze de oplossing heeft gevonden ;-) En vooral niet overleggen met mensen die er meer verstand van hebben. Aan het eind van de middag kwam ik trots, licht bezweet, melden bij de teamleider dat ik een pluk boeken die helemaal verkeerd in de kast stonden had tussengevoegd, en morgen het doorschuiven ging afmaken.

De teamleider: "Dat waren de biografieën. Daarvan hebben we afgesproken dat ze apart vooraan de werelden worden gezet. Omdat voor biografieën altijd aparte belangstelling is, en we in de oude opstelling ook een aparte kast ervoor hadden." DIEP DIEP ongelukkig en vervolgens hard lachend om mijn stommiteit ben ik naar huis gegaan. Vanochtend heb ik alles weer uit de kast gevist wat biografie is en er staat weer een plank biografieën vooraan de wereld Liefde en Leven. Leren van je fouten, en het zelf verbeteren!

Zo zie je maar, eigen initiatief van directeur niet (altijd) gewenst ;-)

Superhero supply store

Deze 'winkel' is een initiatief van schrijver Dave Eggers. Opgezet om het creatieve (schrijf)talent in kinderen te ontdekken en te stimuleren. In Brooklyn, een stadsdeel waarin sommige wijken erg hip en in opkomst zijn, andere wijken kansarme inwoners heeft bijbehorende bebouwing. Eén van de bewoners van de rijke wijken is Dave Eggers, en hij heeft dit opgezet voor kinderen uit de kansarme wijken. Hij heeft een idee ontwikkeld waarmee hij de fantasie van kinderen gewoon al door de inrichting prikkelt.

Als je in de winkel komt wordt je overweldigd door de rekken waarin ze allerlei dingen tentoonstellen waarvan je gelijk moet glimlachen, grinniken en waarvan je fantasie op hol slaat. Zaken als: zwaartekracht, een tweede identiteit, een megaknal, superman capes etc etc. Allemaal zaken waarmee je een superheld kunt worden, die eigenlijk onontbeerlijk zijn als je superheld wilt worden ;-) In de ruimte achter de winkel een bibliotheek annex klaslokaal. Hier worden voor kinderen uit kansarme gezinnen schrijflessen gegeven, script schrijven, etc. De beste verhalen worden gebonden en staan tussen de ‘gewone’ boeken. Prachtig natuurlijk als je dat als kind weet te bereiken, je eigen boek rug aan rug met J.K. Rowling, John Green of een andere schrijversheld.

Het initiatief achter de winkel (door een dikke geheime deur te bereiken) wordt ondersteund door grote namen.

Gastlessen worden o.a. verzorgd door mensen uit media (Jon Stewart) en schrijverswereld (Eggers, Michael Chabon) op vrijwillige basis. Het is misschien een klein beetje vergelijkbaar met de 'schoolschrijver' al is dat betaald, op één specifieke school voor een bepaalde periode.

Ik vond het zeer inspirerend om te zien hoe de creativiteit van kinderen wordt geprikkeld. En hoe grote namen bereid zijn om zich hier aan te verbinden. En zich in willen zetten om kansarme kinderen te helpen hun taal en fantasie te verrijken. Ik kan me goed voorstellen dat het voor kinderen geweldig moet zijn om met bekende mensen van tv samen te werken, maar ook met schrijvers die hen qua naam misschien niks zeggen, die ze wel hun ervaring en creativiteit 'schenken'. Om samen met volwassenen iets moois te maken, co-creëeren. Zo wordt de wereld elke keer toch weer een stukje mooier ;-)

Wedergeboorte van een bibliotheek

Gisteren ging onze vestiging Alkmaar Centrum na drie weken gesloten te zijn voor een herinrichting weer open. De eerste klanten kwamen wat aarzelend over de drempel "zijn jullie al open?" en kwamen daarna vlot binnen. Bijna alle klanten zijn erg enthousiast. Een enkeling zegt dat hij/zij niets meer kan vinden, en dat klopt natuurlijk ook voor onze medewerkers. Gisterenochtend hebben we, vind ik zeer hilarisch, zeker 10 minuten gezocht naar waar de woordenboeken waren gebleven. Natuurlijk bij de literatuur en cultuur, maar als je ze niet gelijk ziet staan ga je twijfelen en ergens anders zoeken. Voor de snuffelaars is het veel leuker geworden (en dat is 80% van onze klanten), voor de gerichte zoekers even wennen en daarna hopelijk weer gewend aan de nieuwe systematiek. Veel klanten zeggen dat het groter lijkt geworden, lichter en ruimer. Vrolijker. En of we meer nieuwe boeken hebben gekregen. (Jazeker, we hebben stevig in de collectie geïnvesteerd nadat we hadden afgeschreven). De kinder- en jeugdhoek vindt men erg leuk en speels.

De mediabar en de gamingwand zien er spectaculair uit. Heel modern en lekker uitnodigend om te spelen, te ontdekken, te leren. De koffiehoek staat er al, en gaat deze week open is de verwachting. Het nieuwe meubilair voor die hoek moet nog afgeleverd worden, maar ondertussen is het al goed toeven met een krantje, een tijdschriftje en straks die lekkere cappuccino, espresso of vruchtensap. De komende weken zetten we de puntjes op de i om helemaal klaar te zijn voor de verkiezing van de beste bibliotheek. Het is echt een bibliotheek om trots op te zijn. Gisteren mochten we al meer dan 1.300 honderd bezoekers verwelkomen, tegenover de 900 die we gemiddeld op een maandag ontvangen. Dus kom gerust langs om hem te bekijken en zelf te oordelen of we een verleidelijke bibliotheek zijn geworden.

Battery Park, de groenste bibliotheek van New York?

Battery Park CityLibrary is een filiaal van de New York Public Library. Gelegen op de zuidpunt van Manhattan, met een nabij gelegen oudere vestiging op ca. 500 meter lopen. Dat mag spreiding heten ;-)

Deze bibliotheek is ingericht met alleen maar gerecycled materiaal. Waar ik bij gerecycled materiaal toch vaak het gevoel krijg van 'geitenwollensokken', is er hier sprake van hoogwaardig design. Het mocht ook wel wat kosten want de bibliotheek is mede mogelijk gemaakt door gift van $ 3,1 miljoen (!) door Lohman Bank.

In de wijk van het financiële district wordt deze bibliotheek voornamelijk bezocht door werknemers uit de financiële dienstverlening, de “well to do” en hun kinderen die met nanny’s komen. Ze hebben zelfs een parkeerservice voor de kinderwagens omdat er zoveel tegelijk komen dat er een ruimtegebrek ontstaat bij de ingang. Ze organiseren elke dag (lees)programma’s voor kinderen. En natuurlijk wordt het thema van duurzaamheid in deze wijk breed geprogrammeerd.

Wat ik bijzonder vond om te horen is dat de bewoners van deze wijk zelf enorm hebben gelobbyd bij de NYPL en de gemeente om een extra bibliotheekvestiging. De wijk was vroeger, voor 11 september, vooral een kantorenwijk. Nu zijn er meer en meer hoogwaardige, waarschijnlijk onbetaalbare ;-) appartementen gekomen voor de werknemers van het financiële district. En deze mensen hebben dus zelf die lobby opgezet ten behoeve van een extra, met name op jeugd gerichte wijkbibliotheek. Mooi om te zien dat het dan ook gebeurt. 

Het zou toch mooi zijn als zoiets hier in Nederland ook zou gebeuren. Het laatste voorbeeld dat ik ken is in ons eigen Alkmaar, waar niet zozeer de bewoners maar de gemeente ons ca. 6 jaar geleden vroeg een servicepunt voor kinderen in een Vogelaarwijk te openen. En dat wijkpunt in Overdie loopt nu inmiddels al een flink aantal jaren heel goed, en de gemeente heeft de projectsubsidie omgezet in structurele financiering. 

Een ander voorbeeld is IJburg, waar de bewoners zelf een ruilbibliotheek hebben opgezet. Maar daar ontbeert dus bibliotheek Amsterdam. Geen geld vanuit het stadsdeel voor de professionele ondersteuning. Jammer. Want een bibliotheek is zoveel meer dan de collectie. Dat hebben ze in New York beter begrepen ;-)

Urban Impact: “REACHING UNREACHED PEOPLE GROUPS IN NEW YORK CITY”

Tussen de bedrijven door, over beter gezegd tussen de bibliotheken door, werden we tijdens ons werkbezoek ook meegenomen naar andere projecten in de stad. Deze waren in de meeste gevallen uitgezocht door Mars van Grunsven, freelance journalist in New York. Hij had een tijdje geleden in NRC next een artikel geschreven over een zeer gedreven jonge vrouw, Camille Samuel, die immigranten wil helpen.

Zij nam ons mee door de wijk Jackson Heights. Daar in een achteraf, twee hoog, klein kamertje en kantoortje verzorgt ze opvang en vooral scholing en hulp voor immigranten. Mensen die misschien nog maar net een paar dagen in de stad, in het land zijn, en die hulp nodig hebben om bepaalde zaken geregeld te krijgen. Mensen uit alle windhoeken van de wereld. Hoewel er vooral veel mensen uit Azië komen, omdat Jackson Heights nu door veel Indiërs en Benghali wordt bewoond.

Ze vertelde ons dat ze taallessen geven, hulp bij het invullen van formulieren, zoeken naar woonruimte etc. De basic needs. En ondertussen proberen ze mensen ook nog iets te vertellen over het geloof. Het christelijk geloof in dit geval. Want het is een soort zendelingswerk waarmee ze bezig zijn. Mensen helpen vanuit een diep geloof. Camille moet om dit werk te kunnen doen eerst haar eigen onderhoud geregeld hebben, dus ze heeft persoonlijk geldschieters en donateurs, giften van mensen die geloven in het goede werk dat ze doet.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik altijd balanceer tussen ongeloof en bewondering bij dit soort mensen. Het intense vertrouwen dat het altijd goed gaat komen, ongeacht welke financiële zorgen je kunt hebben. Want 'de Heer' zorgt voor je. Ik zou het niet kunnen, en blind vertrouwen kan me soms ook irriteren.
Anderzijds kan ik diepe bewondering hebben voor mensen die zich zonder geldelijk belang inzetten voor mensen die het moeilijk hebben in deze maatschappij. Dat vind ik mooi.

De link naar het bibliotheekwerk was hier niet gelijk te vinden. Hoewel dat wat de groep evangelisten aanbiedt, ook in de meeste bibliotheken in New York wel te halen is. En dan zonder Bijbelse boodschap.
En daar ligt op een aantal vlakken ook het raakvlak met ons werk in Nederland, met name als het gaat om programma's voor laaggeletterden en immigranten/asielzoekers. Dat gebeurt bij kerken, en ook in bibliotheken. Waarbij denk ik dat het voor immigranten of asielzoekers best moeilijk zal zijn de gang naar de bibliotheek te maken.  Want de bibliotheek is soms imponerender dan ze zelf denkt ;-)