Brusselse connecties

Vandaag 2 augustus bracht Samira Rafaela, Europarlementariër namens D66 een werkbezoek aan bibliotheek Kennemerwaard. Zoals sommigen misschien weten ben ik betrokken bij Public Libraries 2030, een lobby-organisatie in Brussel voor bibliotheken. Natuurlijk begint lobbyen lokaal, zorgen dat je lokale politici goed op de hoogte zijn van wat bibliotheken doen. En ook op provinciaal en nationaal niveau is het bijzonder belangrijk dat politici en andere beslissingsmakers weten welke invloed bibliotheken (kunnen) hebben op de levens van inwoners. Brussel lijkt dan ver van ons bed, en niet de moeite waard om daar energie in te steken lokaal. 

Samira Rafaela op bezoek bij Bibliotheek Kennemerwaard

Ik kijk daar iets anders tegen aan. In alle politieke en bestuurslagen die ons kleine stukje wereld kent is bekendheid met ons werk essentieel. In Europees verband worden er grote projecten opgepakt waar bibliotheken een rol in kunnen spelen, mits ze daar ook voor gezien worden. En dat kan alleen als de politici ook weten welke capaciteiten er aanwezig zijn onder bibliotheekmedewerkers en vooral ook welk bereik bibliotheken hebben, 70 miljoen bezoekers in Nederlandse bibliotheken(!). Daarom waren wij heel erg blij en verheugd dat mevrouw Samira Rafaela bij ons op werkbezoek kwam. Leuk is ook dat zij vlak uit de buurt komt, ze is opgegroeid in Uitgeest. In het het gesprek dat we met elkaar voerden gaf ze aan dat ze heel goede herinneringen heeft aan de bibliotheek als een veilige plek waar het goed toeven is. Dat haar moeder vroeger wel eens naar de bibliotheek moest bellen om te horen of haar dochter daar nog was. Kijk, dat zijn herinneringen waar je warm van wordt, en waar wij met onze verhalen van de bibliotheek nu goed op aan kunnen haken. 

Onze medewerkers zijn met haar in gesprek over de rol van de bibliotheek op het gebied van educatie, bestrijding en voorkoming laaggeletterdheid, digitale geletterdheid, eenzaamheidsbestrijding. Mevrouw Rafaela gaf aan dat zij bibliotheken een belangrijke pijler voor inclusie in de samenleving vindt. Volgens haar zou breder bekend moeten worden dat bibliotheken veel betekenen in het sociaal domein en op het gebied van ondersteuning van het onderwijs, naast activiteiten voor cultuur. Laat dat nou net zijn waar we lokaal onze gemeenteambtenaren en politici steeds op wijzen. Dus heel fijn als een Europarlementariër dat onderschrijft.

Aan het eind van het bezoek konden we mevrouw Rafaela melden dat in het najaar er in het Europees Parlement in het kader van de EU Codeweek een evenement plaats vindt, waaraan ook medewerkers van bibliotheek Kennemerwaard een bijdrage zullen leveren met activiteiten uit de Coderdojo’s. Natuurlijk hebben we haar alvast hiervoor van harte uitgenodigd.

Brooklyn Public Library, buurt- en welzijnswerk?

Brooklyn Public Library met bijna 60 vestigingen en een werkgebied van 2,6 miljoen inwoners werd onlangs bekroond als top-innovator, omdat zij met beperkte middelen hun openingstijden met meer dan 20% konden verruimen. De hoofdvestiging is wat sommige mensen in de branche een 'megalomaan' gebouw zouden noemen ;-) , maar waarbij de eerlijkheid gebied te vertellen dat het gebouw over de jaren heen telkens is uitgebreid. Het is niet in één keer zo groot geworden. Toch denk ik dat enige statusstrijd met de New York Public Library zeker mee heeft gespeeld in het neerzetten van dit gebouw dat wel enig ontzag inboezemt al staan er geen leeuwen voor de deur.


E. Wieldraaijer

 Het is een bibliotheek die serieus werk maakt van nieuwe programma’s, zoals Linda Johnson, de directeur van de Brooklyn Public Library stelt: "Any new library would not be are pository of books by any stretch. It's really about the programming. It's really about how to use the spaces we have to meet our patrons' needs." Het is een bibliotheek die investeert in mensen, wat o.a. tot uitdrukking komt in Workforce1 Centers, een groot samenwerkingsproject dat afgelopen jaar 400 werkzoekenden in Brooklyn aan een baan hielp.

Wat me opviel is dat de omvang van collectie in veel bibliotheken relatief beperkt is, ik vond dat in de vestigingen in Battery Park en in Queens erg opvallend. Flankerende programmering is heel erg belangrijk, programmering zit op een aantal vlakken meer op het niveau van buurt- en welzijnswerk, zoals brei-ochtenden voor Bengali sprekende vrouwen, salsalessen, bewegingslessen voor ouderen, maar ook computercursussen, hoe schrijf je een sollicitatiebrief, cursussen gezond koken. Dat sluit wel aan bij de filosofie die ik daar zelf bij heb. De collectie is een middel en geen doel op zich. Het gaat er om burgers, inwoners van je stad van de juiste informatie te voorzien. En hoe die informatie zich het best over laat brengen verschilt per doelgroep. De één is gebaat bij een goed boek, de ander met een informatieve (instructie)film en de derde help je het best met een lezing en een discussie met een expert op het terrein waar de interesse ligt. En als je mensen naar je toe wilt halen, dan zul je dus een mix van dat alles moeten aanbieden.

Daar gaan ze in Brooklyn Public Library behoorlijk ver in. De directeur vertelde ons dat ze deze zomer voor het eerst gratis lunches gaan verzorgen voor de ouders van de kinderen die mee doen aan het zomerleesprogramma. Dit om te zorgen dat de ouders, naast het feit dat hun kinderen een stimulans krijgen om te lezen (wat blijkbaar niet voor alle ouders als winst wordt gezien) ook een basale behoefte (namelijk gratis eten) wordt vervuld. Maslow in volle glorie. Zorg eerst voor een gevulde buik, voor een gevoel van veiligheid en dan pas is er voedingsbodem voor geestelijke ontwikkeling!

Hoewel ik weet dat er in Nederland ook veel gezinnen onder de armoedegrens zitten, geloof ik niet dat er snel bibliotheken een zomerleesprogramma zouden aanbieden inclusief gratis lunch voor ouders. Dat lijkt me een brug te ver. Maar een zomer(lees)programma aanbieden voor kinderen die niet op vakantie kunnen, dat lijkt me nou wel weer een goed plan!

UNI, het project

Vorige week was ik in New York, om met een aantal collega's bibliotheken te bezoeken, en andere interessante projecten. Ik zal in een aantal blogs hier verslag van doen.

We begonnen onze bezoeken aan interessante projecten met een bezoek aan een leegstaand kantoorpand. Hier was de opslag van UNI  . UNI is een project gestart door een echtpaar dat na de bomaanslagen op 11 september iets anders met hun leven wilde gaan doen. Ze wilden iets gaan doen dat een verschil zou kunnen maken, en iets dat met leren en lezen te maken had. En ze bedachten het project UNI. Er is al door meer mensen over UNI geschreven, onder andere door mijn collega Ton de Kruyff.

Nog even in het kort dan waar UNI voor staat. Een soort pop-up bibliotheek, met snel in elkaar te zetten boekenkasten. Die worden ergens in de publieke ruimte neergezet.

De boeken die in de kast staan zijn om ter plekke te lezen, niet om te lenen. De initiatiefnemers willen dat lezen in het straatbeeld een normaal iets is. Ze vinden dat leren en lezen op straat te zien zou moeten zijn. Ze hechten aan het fysieke boek, er zijn dan ook geen tablets of iPads in het UNI project. Er gaat een ander soort gevoel uit van het lezen van een fysiek boek dan van een e-reader, een tablet of een pc. Los van het feit dat het project dan ook met electriciteit zou moeten worden uitgerust, wat het één en ander weer wat ingewikkelder zou maken.

Rond de boekenkast zetten ze een aantal bankjes neer. Zodat je je uitgenodigd voelt om te gaan zitten lezen. Er zijn vrijwilligers die voorleesactiviteiten of lesactiviteiten organiseren. Afhankelijk van wie zich voor die dag aanmeldt als vrijwilliger kan er voorgelezen worden, een natuurkunde les gegeven worden voor jonge kinderen, een tekenklas of iets anders. Het moet om de kwaliteit en de beleving gaan. Omdat het in de openlucht wordt neergezet is het natuurlijk weersafhankelijk. Met regen of brandende zon is het project (en de boeken) kwetsbaar. Daar hebben ze iets op gevonden. Voor regen hebben ze een soort grote capuchon om over de boekenkast te werpen. Bij zon hebben ze onder andere partytenten om de bezoekers onder te laten zitten, in de schaduw. Het gaat dan om het gemak van de lezers.

We werden allemaal zeer enthousiast van dit project. En wilden eigenlijk gelijk dat het geimporteerd zou worden. Of dat er zomaar van gaat komen, dat is nog de vraag. De boekenkasten zijn speciaal ontworpen en het is blijkbaar preciziewerk om de kasten te maken. Er zijn wel een aantal kasten naar buiten New York geëxporteerd, naar Seattle en naar Kazachstan. Maar dat vond de initiatiefnemer eigenlijk niet helemaal de bedoeling, om als een soort meubelleverancier te gaan fungeren. Hij denkt er over om van het ontwerp een soort open source project te maken.
Verder is het project is met vrijwilligers opgezet, en met alleen maar fondsen en particuliere schenkers. Zou dit dan toch kunnen onder de vleugels van een nederlandse bibliotheek? Of zijn wij te geinstitutionaliseerd? Daar hadden we toch zo nog even wat discussie in de groep.

Toch even wat gedachten hoe je dit in ons kikkerlandje kunt toepassen:
antikraak in leegstaande kantoorpanden in wijken waar de bibliotheek is verdwenen, of nooit is geweest;
op zomerse dagen op het strand, bij de recreatieplassen, op braderieen, jaarmarkten;

op (pop)festivals;
in wijken waar veel kinderen wonen die niet op vakantie kunnen;
in wijken waar veel ouderen wonen die te ver van een wijkbibliotheek af wonen.... en er is vast nog veel meer mogelijk.

En misschien moet je als bibliotheek tegen een klein groepje enthousiaste medewerkers zeggen: dit is de kast, dit is de vulling, je krijgt zoveel uur, je krijgt dit (minimale) budget. Go and have fun. Ga het regelen, ga jezelf verkopen, ga de boer op, het is een project dat je zo groot kunt maken als je zelf wilt, door vrijwilligers ze zoeken en te vinden, door extra fondsen te werven, door via crowdfunding geld op te halen.

Wat ik erg mooi vond om te horen van de initiatiefnemer is dat hij zo makkelijk weet te vertellen hoe belangrijk het is om te kunnen lezen, en hoe je dat moet laten zien in de openbare ruimte. Leren en lezen, en het plezier dat je daar aan kunt beleven.