Terug naar de werkvloer met Ingeborg

Vanochtend was ik bij Ingeborg, onze roostermaker. Zij had me enigszins schoorvoetend uitgenodigd om eens met haar mee te kijken. "Ik weet niet of ik met voor jou interessante dingen bezig ben"? Om met Benedictus te spreken "Ieder werk is het waard om met aandacht te worden gedaan", geldt dat ook voor alle werkzaamheden in en om de bibliotheek. Dus vanochtend toog ik op mijn fietsje in de voorjaarszon naar Bergen, alwaar Ingeborg mij wegwijs heeft gemaakt in de geheimen van het rooster.

En dat is zowaar geen sinecure. Voor 12 vestigingen vervanging regelen bij ziekte, vakantie, buitengewoon verlof. Ingeborg krijgt keurig via de mail door wie er ziek zijn, en wie er wanneer vakantie/verlof wil. Dat voert ze keurig in het roosterprogramma in. En dan gaat ze op een gegeven moment aan onze invallers toesturen wanneer er vervanging nodig is. Die kunnen dan intekenen op bepaalde diensten. Waarbij Ingeborg een beetje in de gaten houdt of er niet steeds dezelfde mensen worden ingezet, die daarmee heel veel uren draaien. Waardoor een ander misschien niet aan zijn of haar minimum uren zou kunnen komen.

Ingeborg is de spil voor de lange termijn vervanging. Ze gooit nadat ze een eerste oproep heeft gedaan, en nog niet alle gaten zijn opgevuld, er vaak nog een extra mail uit aan medewerkers met een vast contract, die aangegeven hebben extra inzetbaar te zijn. En dan als er nog steeds gaten zijn in het rooster, dan gaat Ursula er mee aan de slag. Die is van de korte termijn vervanging. Die belt medewerkers dan gericht op, of zij kunnen inspringen.

Een heel gepuzzel, en heel nauwkeurig werk. Want je wilt vervanging goed geregeld hebben. En als je verlof hebt aangevraagd wil je op een gegeven moment ook wel weten of je verlof door gaat.

Ingeborg gaf in het gesprek wat we ondertussen zo hadden, terwijl we naar het rooster van volgende week keken dat ze ook nog wel wensen had. Het liefst zou ze een roosterprogramma hebben dat gekoppeld is aan ons personeelssysteem. Dat is er al wel, maar wij hebben het nog niet. Dat roosterprogramma kan dan als het goed is gelijk op basis van verlofaanvragen of ziekte, wat ook in dat systeem ingevoerd wordt, duidelijk maken of er vervanging moet worden geregeld, en voor welke dagen dan. En ze had ook een mooi voorbeeld gehoord van bibliotheek Haarlem, die bijna niet met invallers werken, maar met een soort flexteam werken. Een plusbezetting waarbij medewerkers bij ziekte of verlof binnen hun eigen team moeten schuiven in diensten en uren zodat de afwezige medewerkers vervangen kunnen worden. Daar zou ik nog wel eens meer over willen weten ;-)

Wat ik mooi vind om te zien, bij elk terug naar de werkvloer bezoek dat ik doe, is hoe betrokken wij met z'n allen zijn bij wat we doen. Of het nou Joey, Jolanda, Leonie, Sanneke, Elly of Ingeborg is. Allemaal hebben ze een verhaal en stralen ze uit dat ze het erg leuk vinden om het werk dat ze doen te doen. En dus ook voor Ingeborg een hartelijk dank voor je uitleg en voor je enthousiasme. Ik zat terwijl ik mij naar mijn vervolgafspraak (die ik bijna was vergeten!) haastte op mijn fiets blij te zijn. Mooie medewerkers bij Kennemerwaard!

Werken aan een nieuwe bibliotheekwet

Gisteren was de Algemene Leden Vergadering van de VOB. Daarin zou gesproken worden over de bibliotheekwet die in de maak is. Het was wat lastig discussieren, want er is nog geen concepttekst beschikbaar die door de leden gelezen kan worden. Toch wilde het bestuur met ons, de leden, in gesprek over de stand van zaken. Wij, de leden, waren natuurlijk vol verwachting.

Het bestuur gaf aan dat er weliswaar een opzet voor de tekst is, maar dat zij deze tekst niet kan delen met de leden. In het onderhandelingsproces moet er sprake zijn van vertrouwen over en weer, en het bestuur voelt zich gehouden aan die gewenste vertrouwelijkheid. Onderhandelingen zijn natuurlijk ook een precair proces, zeker wanneer je je in het politieke vlak begeeft en er ergens wellicht afspraken over geld, verantwoordelijkheden etc moeten worden gemaakt.

We kennen de voorbeelden uit het nabije verleden, het bibliotheekcharter, waarin taken en verantwoordelijkheden van rijk, provincies en gemeenten ten aanzien van bibliotheekwerk werden benoemd. Ook dit is toen eerst in besloten kring besproken, waarna pas de openbaarheid werd gezocht en partijen zich over de inhoud konden uitspreken. Waarbij ik moet opmerken dat VNG en IPO zich destijds lieten zien als verenigingen die weliswaar namens provincies en gemeenten spreken en onderhandelen, maar die geen harde afspraken kunnen maken die hun leden na hoeven te komen zolang het niet in een wettekst gevangen is. Dat hebben we toen ook gezien, hoewel het convenant en charter door VNG en IPO waren ondertekend, en er volgens mij iets in stond over hoe belangrijk de samenhang in het netwerk is voor de bereikbaarheid voor burgers, werden er diezelfde maand al bezuinigingen afgekondigd door provincies en gemeenten. Maar dit terzijde ;-)

Het bestuur vertelde vervolgens wat er allemaal is gedaan om de belangen van bibliotheken en hun gebruikers voor het voetlicht te brengen bij OCW en Tweede Kamer. Waar de VOB op aandringt is een nieuw charter, waarin opnieuw het belang van een samenhangend, fijnmazig netwerk van bibliotheekvoorzieningen wordt vastgelegd.

Er is heel veel gesproken over zaken die de directeuren heel belangrijk vinden, die we graag opgenomen willen zien in de wet. Daar staat het één en ander over te lezen op de site van Bibliotheekblad. En het is aan de delegatie die met OCW en de VNG spreekt om deze boodschap over te brengen.
Wat in ieder geval helder is dat er samenhang komt, voor zover die er nog niet is, tussen wat er op landelijk, provinciaal en lokaal niveau wordt afgesproken en uitgevoerd over bibliotheekwerk.Wij als lokale directeuren moeten wel weten wat er in de wet komt, en hoe wij dit lokaal kunnen inzetten wanneer wij met lokale politici spreken. Welke rol achten de diverse overheidslagen essentieel voor de bibliotheek in het bedienen van de burgers.

Als laatste hebben we besloten dat er een manifest komt waarin kort wordt samengevat wat het standpunt van de VOB en haar leden is ten aanzien wordt van nieuw te schrijven bibliotheekwet.

En toen ging iedereen aan de borrel en werd er zeer geanimeerd van gedachten gewisseld, en was het nog lang onrustig in de Jaarbeurs ;-)

Een (on)zekere toekomst

De afgelopen tijd hoor ik om mij heen heel veel berichten over bezuinigingen, sluitende bibliotheken, ontslagen. Ook wij in Kennemerwaard zijn geconfronteerd met bezuinigingen en er komen er nog meer aan. Vooralsnog hebben wij gelukkig nog geen vestigingen hoeven te sluiten.

Ik maak me wel zorgen. Zo las ik in het NRC deze week het bericht over sluitende bibliotheken in Waterland. En hoor ik van West-Friesland ook alarmerende berichten over sluiting van vestigingen, Hollands Kroon waar het zelfde dreigt. Wat ik iedere keer hoor als er een ambtenaar of een wethouder aan het woord komt is dat de bibliotheek niet meer van deze tijd is, dat alles digitaal kan, of dat er met onbemenste uren prima in de uitleenfunctie kan worden voorzien. De bibliotheek wordt als een dubbeltje plat geslagen, en we worden neergezet als iets dat uit de tijd is.

Terwijl: 15% van de bevolking laaggeletterd is
25% van de leerlingen met 2 jaar leesachterstand van de basissschool komt
jongeren moeite hebben met het vinden van de juiste informatie en het beoordelen van informatie op juistheid
ouderen baat hebben bij het stimuleren van de geest door bijvoorbeeld boeken te lezen, of in lees- of discussiegroepen te gaan; en zich zo ook nog eens minder eenzaam voelen.

www.piazzadelarte.be

Nu ken ik de situatie van mijn collega bibliotheken niet in de finesses. Ik heb een aantal voorbeelden gezien waarin steeds meer aan de openingstijden werd geknabbeld, aan extra activiteiten, cursussen en lezingen, aan ondersteuning voor het onderwijs. Alles wat juist niet uitlening was is weggesneden. Vaak omdat de gemeente zei dat ze er niet meer voor wilden betalen, of dat ze het geen taak van de bibliotheek vonden. En nu volgt daarop in enkele gevallen de rederening van gemeenten dat lezen voor je plezier is, dat het een hobby is en dat je dat als gemeente voor volwassenen niet hoeft te subsidieren. Omdat dit ook is wat is overgebleven na al eerdere bezuinigingsacties. Alleen de uitleenfunctie staat nog overeind.

Ook in Kennemerwaard worden wij met enige regelmaat geconfronteerd met dezelfde denkbeelden als in de tweede en vierde alinea hierboven genoemd. In de discussie met wethouders en ambtenaren hameren wij telkens op de reden waarom mensen naar de bibliotheek komen. Onze onvolprezen behoeftepiramide. Dat de reden waarom bibliotheken ooit zijn opgericht is mensen de mogelijkheid te geven zichzelf te ontwikkelen. En dat die reden nog steeds overeind staat. Omdat de maatschappij ontwikkelde mensen nodig heeft, zelfredzame mensen.  Mensen moeten kunnen lezen om volwaardig mee te kunnen doen in de maatschappij, en mensen moeten in staat zijn om hun eigen mening te vormen door informatie te vinden en te beoordelen op juistheid. Die kunnen dat niet vanzelf, daar moet je ze bij helpen. In samenwerking met die mensen, met het onderwijs, met welzijnsinstellingen, met de gemeente.

Tot nu toe blijkt telkens in discussies met wethouders, met ambtenaren, met raadsleden dat we met succes kunnen verdedigen waarom de bibliotheek zo belangrijk is. Dat we best bereid zijn om te kijken naar slimme oplossingen, maar dan juist vanuit welke taak de gemeente vindt dat de bibliotheek zou moeten vervullen in de samenleving. En dan blijkt dat de onderste laag van de behoeftepiramide, om mensen zelfredzaam te maken door elke gemeente als een wezenlijke taak wordt gezien. En het grappige is dan, dat je het om kunt draaien. Want dan is de uitlening niet meer leidend, maar juist ondersteunend geworden. Dan is het hebben van een goed netwerk van bibliotheekvoorzieningen in de gemeente van groot belang. Dan hoeft dat niet persé een eigen vestiging te zijn, maar gaat het er wel om hoe je de kwetsbare groepen het best kunt bereiken. Dan reik je als bibliotheek buiten je muren, en ga je samen met de gemeente op zoek naar hoe je het best je gezamenlijk doel kunt bereiken. En zet je in op ondersteuning van onderwijs, het maken van cursussen om mensen wegwijs te maken op internet en in sociale media, organiseer je spreekuren van advocaten, notarissen, patientenverenigingen etc. Dan zijn juist ineens de 'extra's' de basis geworden. Dan gaan daar uren van medewerkers in zitten.

We hebben het pleit zeker nog niet beslecht, maar we zijn op de goede weg. Ik heb vertrouwen in een zekere toekomst!

Diversiteit in de bibliotheek

Vandaag na een jaar lang voorbereiding heeft het managementteam van onze bibliotheek een klap gegeven op ons nieuwe functiehuis. Een stevige klus, want in het functiehuis staan alle oude functies (van de fusie vier jaar geleden) en de nieuwe functies (van ons organisatieontwikkelplan). Een totaal van 48(!) functies. Allemaal losse puzzelstukjes in het proces van het bouwen van een organisatie die nooit af zal zijn.

Nu kun je natuurlijk zeggen dat dit wat veel van het goede is voor 130 medewerkers. Een aantal van die functies zal komen te vervallen binnen nu en twee jaar, een aantal functies zal alleen opgevuld worden wanneer formatie beschikbaar komt en de prioriteit hoger wordt. Het is denk ik wel wenselijk dat we op termijn terug gaan in het aantal functies, meer generiek waar mogelijk. Als de puzzel van onze organisatie maar blijft kloppen.

En toch... als je kijkt naar de diversiteit van de functies dan snap ik heel goed de verzuchting van één van de OR-leden: "Dit zouden mensen van buiten de bibliotheek eens moeten zien, hoe divers het werk hier is, en hoeveel verschillende functies we hebben."

En zo is het.... de bibliotheek heel divers! En met talloze mogelijkheden om je te kunnen ontwikkelen als je kunt en wilt.

De Biebsearch motor is gestart

Gisteren was de kick-off van Biebsearch bij het Bonhoeffercollege in Castricum. Een mooie Noord-Hollandse primeur.

Na bijna twee jaar praten, voorbereiden, draagvlak creëeren bij leerkrachten en ouders, gingen we gisteren van start. Met een kick-off bijeenkomst. En dat was leuk. Veel mensen van de bibliotheek, een hele dosis leerlingen, de wethouder, de rector, leerkrachten. Iedereen was er. Er was zelfs een bieblied geschreven. "Ik wil je bieb zien" . En iedereen was enthousiast.

Wat ik mooi vond om te zien was dat onze medewerkers die het hele project hebben begeleid en gaan begeleiden aangesproken werden door leerkrachten, alsof zij collega's waren. De schoolmediathecaris vertelde dat er na de scholing voor de leerkrachten al gelijk meer vragen kwamen in de mediatheek. De leerkrachten hadden al plannen aangevoerd om mediawijsheidlessen voor de brugklassers te doen in het laatste leskwartaal voor de zomervakantie. Om ze nog maar even wat extra bagage mee te geven. De rector gaf aan dat ze blij was dat de oorspronkelijke weerstand bij docenten nu bijna afgenomen was tot nul. En dat ze mij wel heel graag weer uit wilde nodigen voor een overleg met haar collega-rectoren uit dezelfde scholengemeenschap. En dat is goed nieuws.

In onze vestiging in Castricum hebben we de collectie en de inrichting aangepakt en meer toegespitst op jongeren. De medewerkers zijn bijgepraat en waar nodig geschoold in wat Biebsearch is. Zodat het beeld dat we in de school neerzetten ook terug te vinden is in de bibliotheek.

Het motortje van de samenwerking met deze school is gestart. Nu moeten we gas geven en gaan schakelen.

Wie durft te oordelen?

Vrijdagavond ging ik met een vriendin naar de voorstelling "Geheim" van Leoni Jansen in theater De Vest in Alkmaar. We waren er allebei behoorlijk van onder de indruk. Nu werkt mijn lief toevallig ook in een theater, De Meerse, in Hoofddorp. En als hij in het weekend theaterdienst heeft ga ik vaak met hem mee. Dus gisteravond zat ik opnieuw in het theater, bij "Geheim" van Leoni Jansen. Het is niet vaak dat ik de kans krijg om twee maal een voorstelling te zien, laat staat dat ik dat snel zou doen. Maar deze keer zei ik gelijk toen hij meldde dat het deze voorstelling was, dat ik dat graag samen met hem ging bekijken.

Eerst het verhaal. Leoni Jansen krijgt op 16 jarige leeftijd te horen dat haar vader in de oorlog 'fout' is geweest. Hij dacht dat de Duitsers een goed verhaal hadden, en is toen in Duitsland gaan werken. Uiteindelijk heeft hij dienst genomen bij het Duitse leger en heeft waarschijnlijk als enige Nederlander in het Afrika Korps van Rommel gevochten. Hij is krijgsgevangene geweest in de Verenigde Staten en na de oorlog veroordeeld wegens collaboratie. Zij en haar 13 jarige broer kregen te horen dat ze het nu wisten en er vervolgens NOOIT meer over mochten praten.

Vervolgens vertelt ze dat ze een moeizame relatie met haar vader heeft onderhouden. Dat hij erg joviaal en gastvrij kon zijn, maar haar ook tot aan de grond kon afmaken. Hij kon haar het gevoel geven dat ze een waardeloze dochter was, of de allerbeste, allerliefste, allerslimste. Haar vader is in 1999 overleden, en toen dat gebeurde was de relatie tussen haar vader en haar zo slecht dat ze er niets bij voelde. Ze hield niet meer van hem.

En dan, een aantal jaren later, ervaart ze tijdens een wandeltocht naar Santiago de Compostela, de aanwezigheid van haar vader. En dan weet ze ineens weer dat hij ook heel veel van haar heeft gehouden. En dat besluit ze om zijn voetsporen tijdens de oorlogsjaren na te speuren. En daar gaat dus de voorstelling over.

Wat ik heel knap vind van de manier waarop Jansen vertelt over haar vader is dat ze nergens een oordeel uitspreekt. Ze vertelt wel over hoe zij zich voelde, wat zijn gedrag met haar deed. Maar ze spreekt geen veroordeling over hem uit. Ze probeert ook niet te verklaren waarom hij zo was, zo 'afstoten en aantrekken'. Dat zou heel makkelijk zijn, om zijn gedrag van later te verklaren vanuit de kennis van zijn verschrikkelijke ervaringen in het Afrika Korps, in de Prisoner of War kampen in de V.S. of zijn gevangenschap in Veenhuizen. Dat doet ze niet. 

Wat Leoni wel doet in de voorstelling is de vraag stellen hoe wij als publiek nu naar haar kijken, als een zangeres met een foute vader? Of is ze nog steeds Leoni Jansen? Of is ze dapperder geworden nu ze dit verhaal in de openbaarheid heeft gebracht? En ze stelt zichzelf de vraag of zij in een oorlogssituatie aan de 'goede' kant zou staan. Het oordeel is in het licht van de geschiedenis veel makkelijker te vellen, dan wanneer je er midden in zit. 

Nu is mijn associatie met ons vak misschien wat ver gezocht, maar ik moest door de voorstelling van Leoni Jansen erg denken aan het essay van bibliotheek Maasland "Over bibliotheken en betrokkenheid". Waar het er om gaat dat de rol van bibliotheken is om mensen te leren de juiste vragen te stellen. Niet altijd op zoek naar antwoorden, naar zekerheden, naar oordelen... Maar met een open geest en een liefdevolle blik proberen om met elkaar een betere samenleving te maken.

Wat blijft is schoonheid van voorstellingen, van verhalen en van prachtige liederen. Wie kan, wil ik zeker aanraden om naar de voorstelling van Leoni Jansen te gaan, het boek te lezen of anders naar haar prachtige muziek te luisteren. 

Een pluim op onze hoed

Bibliotheek Kennemerwaard doet met een flink aantal andere bibliotheken mee aan het digitale BiebPanel. Leden van de bibliotheek worden per kwartaal gevraagd om via internet een vragenlijst in te vullen. Daarbij werden ze de laatste keer bevraagd op hun tevredenheid over de dienstverlening in het algemeen van de bibliotheek.

En dan doen wij het goed! In vergelijking tot de andere bibliotheken die mee doen scoren wij beter op openingstijden, op de beschikbaarheid en vindbaarheid van materialen, op het personeel en op de activiteiten.

Natuurlijk zijn er altijd verbeterpunten en aanbevelingen. Daar gaan we mee aan de slag. Niet alles kan tegelijk (uitbreiding collectie informatief, dvd's, cd's), sommige zaken kosten tijd om voor te bereiden (uitbreiding openingstijden) en sommige zaken hebben we al voorzien en zijn al doorgevoerd (inleverattentie).

We zijn blij met onze leden die zo tevreden met ons zijn. En we doen ons best om dat percentage nog hoger te maken.
En op onze 5% criticasters zijn we het allerzuinigst. Want lof toegezwaaid krijgen is heerlijk... kritiek krijgen op hoe het beter kan is misschien wel nog waardevoller.

Dank aan alle onze BiebPanelleden.