Vervolg van The Third Space

Eerder schreef ik al over het grote project waarmee we bezig zijn samen met 8 andere bibliotheken, The Third Space (TTS), medegefinancierd door stichting PICA. Een paar weken geleden heeft de projectgroep 'het net opgehaald' om te kijken wat we nu inmiddels weten van de doelgroep jongeren, en dan in het bijzonder de jongeren zonder startkwalificatie. Op basis daarvan gaan we verder ontwikkelen. Ik laat jullie graag delen in grote lijnen wat we inmiddels hebben geleerd:

Belangrijke inzichten vooraf: 

Het is bij dit project van tevoren niet duidelijk waar we precies heen gaan. Dit is hoe het TTS-project is ingericht. We ontwerpen experimenten en komen verder door te leren van fouten die we maken en van inzichten die we tijdens dit proces opdoen. 

De onderzoeksvraag 'Hoe kunnen we jongeren (14-27 jaar) zonder startkwalificatie in Alkmaar de Mare, Alkmaar Noord en Daalmeer helpen zich verder te ontwikkelen?’ 

Een vraag die hieruit voortvloeit is: Hoe kunnen we zorgen dat het intern gedragen kan worden? 

Subvragen: 

⦁ Hoe kunnen we een (hybride) neutrale plek zijn voor deze jongeren? 

⦁ Hoe kunnen we (met bestaande of nieuwe diensten) 'met kleine stapjes' bijdragen aan hun verdere ontwikkeling?

In samenwerking met Straatgeluid zijn we in gesprek gegaan met de doelgroep. De belangrijkste inzichten uit deze gesprekken zijn: 

1. Activiteiten gericht op leuk, informeel en laagdrempeligheid werken het beste. 

 2. Er zijn jongeren die je met geen mogelijkheid in de bibliotheek krijgt, dit moeten we accepteren en kijken of er voor mogelijkheden zijn op extern of digitaal gebied. 

 3. Veel jongeren gingen vroeger wel naar de bibliotheek. Tijdens de middelbare schoolperiode verandert dit. 

 4. Soms verrassen ze ons met ideeën voor activiteiten, zoals een schaaktoernooi in de bieb! Dat laatste schijnt al te gebeuren bij bibliotheek Rotterdam  met zogeheten ‘HipHop Schaaktoernooien’. Het is interessant om te verkennen hoeveel animo daarvoor zou zijn. 

 5. Jongeren waren verrast dat er jonge mensen bij de bibliotheek werkten. Echt contact met min of meer leeftijdgenoten is dus immens belangrijk om een band op te bouwen zodat er een gesprek mogelijk is. Van belang is voor deze groep jongeren dat een activiteit leuk voor ze is. Iets leren is geen trigger. Deze jongeren zullen normaal gesproken niet snel naar de bibliotheek komen. Een aantal gingen vroeger wel, maar ze lijken met name tijdens de middelbare schoolperiode af te haken. Een van de jongeren gaf aan dat hij veel schaakte. Dat zou een ingang kunnen zijn voor de bibliotheek. 

De input van deze gesprekken zijn besproken met het vestigingsteam van De Mare, een open gesprek om beelden te delen die jongeren hebben terug gegeven. Hoe ervaren zij de bibliotheek? En hoe ervaren de collega's jongeren als zij hen tegenkomen tijdens hun werkzaamheden voor Bibliotheek Kennemerwaard. Dat leverde mooie inzichten op die met elkaar gedeeld werden: 

1. De jongerendoelgroep is ontzettend belangrijk om aan ons te binden. Dit is de leeftijdsgroep waarin we de meeste ‘klanten’ kwijtraken. 

2. We hebben allemaal intrinsieke motivatie om meer met jongeren te doen. Dat is ontzettend mooi om te zien. 

3. We zien ook echt mogelijkheden waarin wij als bibliotheek een rol zouden kunnen spelen in het leven/ontwikkeling van jongeren. 

Het was mooi om te horen hoe alle collega's die zich bij de bibliotheek met jongeren bezighouden een hele sterke intrinsieke motivatie hadden om iets met deze doelgroep te gaan doen. Ze zagen mooie kansen waarin de bibliotheek een rol kan spelen. Van belang is ook het besef dat de bibliotheek een unieke rol kan spelen om jongeren even weg te halen uit de thuissituatie. Het kan echter ook zo zijn dat we als bibliotheek juist naar de jongeren toe moeten gaan. Je kan daarbij ook gebruikmaken van een bestaande plek daar waar de jongeren zich al bevinden. We moeten echt aansluiten bij waar de behoefte van de jongeren ligt en samen met hen ontdekken, ontwerpen en co-creëren. 

Dat bracht de discussie op wat de kritische succesfactoren zijn als we kijken naar het ontwikkelen van een "prototype" (hier gaan we in de volgende fase mee aan de slag). Waar moeten we rekening mee houden, wat zijn belangrijke randvoorwaarden om tot een goede dienstverlening voor en door jongeren te komen?

1. Medewerkers die met de jongeren werken moeten hen een veilig en vertrouwd gevoel kunnen geven (hen serieus nemen/authentiek/’een van hen’-gevoel). 

2. Er moet voldoende diversiteit onder medewerkers zijn 

3. De klantbeleving moet aansluiten 

4. Voorwaarden voor duurzame borging moeten er zijn: het project moet niet afhankelijk zijn van 1 of 2 medewerkers en schaalbaar zijn 

5. Onderzoeken wat ‘hybride’ mogelijk is.

We zijn bezig met het ontwikkelen van dienstverlening aan jongeren, voor en door, gekoppeld aan ons meerjarenbeleidsplan. Verschillende collega’s doen hieraan mee, zodat er door verschillende programmalijnen van de organisatie heen aandacht is voor de doelgroep jongeren. Wat opvalt tijdens ons traject tot nu toe is hoe belangrijk het is om echt de tijd voor de doelgroep te nemen. Het luisteren en het serieus nemen van de jongeren zijn heel belangrijk. Het is van belang om te kijken naar collega’s die op een goede manier met deze doelgroep om kunnen gaan. Daarnaast is diversiteit in het team belangrijk, omdat de ene jongere juist beter klikt met een collega die wat meer afstand houdt in een gesprek en de ander zich beter kan vinden in een extraverte collega. Wat soms ook kan helpen is wanneer ze een rolmodel hebben, bijvoorbeeld iemand die vroeger tot de doelgroep behoorde. 

Dit lijkt een open deur, maar het is de kunst om niet te snel te willen toe werken naar 'een oplossing' of 'een antwoord'. We zijn in de bibliotheek te vaak gericht op resultaat boeken, vertellen dat we 'de oplossing' op de plank hebben liggen, niks mis mee, maar daar verliezen we ook de kans mee om doelgroepen zoals jongeren (en ik denk dat het voor bijna alle doelgroepen geldt) veel nauwer aan ons te verbinden en samen te ontdekken wat we voor elkaar kunnen betekenen. In de gesprekken blijkt dat de jongeren ons ook heel veel te leren hebben in de manier waarop wij contact met hen leggen en met hen omgaan. Voorlopig dus nog niet uitgeleerd in dit project!

Al doende leren op onbekend terrein

We zijn als bibliotheek Kennemerwaard bezig met een groot project dat de naam The Third Space draagt. In dit project zijn we samen met nog 8 bibliotheken, medegefinancierd door PICA op zoek naar hoe we bepaalde doelgroepen beter kunnen bedienen. We onderzoeken waar hun behoeften liggen en gaan samen met hen ‘iets’ ontwikkelen dat past bij hun vraag. We willen ook ontdekken hoe we ons aanbod hybride kunnen maken, online en offline. We hebben een kleine kerngroep, projectgroep die het project trekt.  Het is een zoektocht op voor ons (relatief) onbekend terrein

We hebben ervoor gekozen om ons te richten op jongeren zonder startkwalificatie. Dat sluit mooi aan bij een proeftuin die we in onze vestiging De Mare aan het opzetten zijn en bij het project JobFlow dat we met subsidie van de Koninklijke Bibliotheek uitvoeren voor diezelfde doelgroep.  

Waar te beginnen? Het is een groep die de bibliotheek niet of nauwelijks bezoekt en die de bibliotheek niet of nauwelijks bereikt. Hoe groot is deze groep eigenlijk? Daarvoor doet onze marketingmedewerker, tevens projectleider, eerst stevig deskresearch. En wat blijkt, juist in de wijk De Mare is deze doelgroep oververtegenwoordigd bij aansprak op jeugdzorg. Hier ligt dus wel een kans om iets voor deze groep te doen.  

Om de doelgroep te kunnen bereiken hebben we contact gezocht met de verschillende partners in de stad. In het gebouw van één van onze partners hebben we een bijeenkomst met jongeren gepland waarin we hen bevragen op waar ze tegen aan lopen, of ze nog wel eens in de bibliotheek komen, waarvoor ze wel naar de bibliotheek zouden willen komen. 

De belangrijkste opbrengsten van die bijeenkomst is dat jongeren gelijkwaardig behandeld willen worden en dat ze niet oordelend tegemoet getreden worden. Dat krijgen ze al te vaak van ouders, onderwijs en hulpverleners. De bibliotheek kan daarin dus echt onderscheidend zijn en daar ligt ook gelijk een uitdaging voor ons. Te vaak hebben jongeren al een negatieve ervaring met de bibliotheek gehad, zijn ze eruit gestuurd omdat ze zich ‘niet hebben gedragen'.  Hoe zorgen we ervoor dat we op een open manier met jongeren het gesprek aangaan als ze in de vestiging wat al te zeer ‘aanwezig’ zijn. 

Lezen doen deze jongeren niet of nauwelijks meer, lenen doen ze zeker niet. Op waarvoor ze dan wel naar de bibliotheek willen komen zijn de antwoorden divers. Een soort rode draad valt wel te ontdekken in hun antwoorden. Vrijetijdsbesteding in de vorm van gamen, sporten, muziek of spelletjes. In mijn woorden: zorgen dat er een groep gelijkgestemden is waarmee ze dingen samen kunnen doen. Een ander element wat een aantal keren werd genoemd is het geven van informatie, onder andere over muziek, voorlichting over drugs en informatie over toeslagen, budgetteren, regelen van verzekeringen etc.  

In een vervolgsessie gaan we nadenken over iets wat we concreet de jongeren kunnen bieden en dat samen met hen ontwikkelen. Al doende leren met de jongeren en met elkaar. Wordt vervolgd dus... 

Kunst werkt!

 In Nederland heeft ruim 15% van de bevolking last van eenzaamheid, somberheid, nerveus zijn of in de put zitten. In de coronatijd blijkt dat met name onder jongeren en jongvolwassenen deze gevoelens toenemen. Ik schreef al eerder over het project SPOT van Artiance, over hoe met de inzet van kunst en cultuur jongeren geholpen worden hun leven weer richting en zin te geven. Kunst en cultuur doen er toe! Juist ook in deze tijd. En dan ben ik blij dat ook vanuit de wetenschap hier onderzoek naar wordt gedaan en ons 'buikgevoel' en 'gezond boerenverstand' (want dat snapt toch iedereen) gestaafd wordt met cijfers. Critici op cultuur en degene die alles van waarde alleen in geld uitgedrukt willen zien denken al snel dat 'je toch wel een film thuis op de bank kunt kijken' en dat kunst 'voor de leuk' is en als overtollige franje in het leven in tijden van (financiële) nood als eerste kan worden geschrapt. Voor die critici verwijs ik graag naar het artikel op het platform Sociale Vraagstukken waarin duidelijk wordt uitgelegd dat actieve kunstbeleving doet voor de mentale gezondheid van mensen.

Wanneer je mentaal in balans bent besteed je meer aandacht aan andere aspecten van je leven zoals een gezonde leefstijl, kun je beter met tegenslagen om gaan, beweeg je meer en ben je minder vatbaar voor verslaving aan drugs of alcohol. Allemaal elementen die er voor zorgen dat je minder aanspraak hoeft te doen op de gezondheidszorg en dat je productiever kunt zijn (voor degene die het dan toch weer in euro's zouden willen vertalen ;-)).

Ik schreef al eerder op sociale media over het project SPOT van Artiance. Een project waarin jongvolwassenen, door henzelf geïnitieerd, onder begeleiding van kunstenaars en een professional van de GGZ kunnen experimenteren en ontdekken waar ze goed in zijn. Het is een vrijplaats voor de jongeren waarin ze zichzelf kunnen zijn en zichzelf kunnen ontdekken en ontwikkelen zonder dat ze in een stramien van een cursus of therapie worden gedwongen. IK vind het zo mooi dat jongeren zelf met de vraag zijn gekomen bij Artiance, zoekend naar een manier om richting te geven aan hun gevoel dat ze met de ziel onder de arm liepen. Zo mooi dat Artiance samen met de GGZ hier ruimte voor heeft gemaakt. Daardoor voelen de jongeren en jongvolwassenen zich gezien en gekend en ervaren ze een groeiend gevoel van eigenwaarde. Dat is een cadeau waar ze de rest van hun leven plezier van hebben. Dat zou je iedereen gunnen, ongeacht of je (psychisch) kwetsbaar bent of niet. Kunst werkt!

doelgroepenbibliotheek

Vorige week was ik in Helsinki voor een congres van de EBLIDA, zoals ik in een eerdere blog al meldde. Daar bezocht ik o.a. de Helsinki City Library, Library 10 en de oude centrale. De oude centrale was een voorbeeld van hoe mensen, beleidsmakers e.d. de bibliotheek zich graag herinneren. Een stapeling van boeken, in een mooi historisch pand. Met bibliothecarissen die bezig zijn met boeken in te werken, die je licht verstoord aan kijken als je binnen komt lopen, een gewijde sfeer. Niet echt reclame voor modern bibliotheekwerk. En ze kunnen het echt wel in Finland.
Dan de Library 10. Een redelijk kleine oppervlakte, misschien twee klaslokalen groot. Met een duidelijke keuze qua doelgroepen. Gesitueerd tegenover het centrale station van Helsinki
Dat er een stuk beter uitziet dan het onooglijk tonende bibliotheekfiliaal. En toch en toch, een collectie van 35.000 cd, aangevuld met dvd's en games, met een flinke collectie stripboeken, manga's en met bladmuziek. Met geloof ik ook nog een kleine collectie romans (al weet ik dat niet zeker meer), en met een kleine tijdschriftenhoek, en een tiental internetpc's. Gratis voor een half uur als je lid bent van de bibliotheek. Je Nederlandse pas geldt niet, maar ze geven je een tijdelijke pas te leen.
Vol met jongeren. Personeel ook jong, twintigers en dertigers. Helemaal hip en cool, relaxed. Ik heb een tijdje met twee van hen zitten kletsen. Leuke lui. Met allerlei goede suggesties over wat er zou moeten veranderen in de dienstverlening.
Wat ik zo mooi vond was dat ze in Helsinki City Library keuzes maken. Om de hoek zit notabene (echt op nog geen honderd meter) ook nog een proefcentrum de bibliotheek. Je kunt er allerlei rondleidingen en uitleg krijgen over de nieuwste snufjes e.d. (volgens de website). En in beide vestigingen komt naar mijn verwachting volstrekt ander publiek. In de Kirjasto 10 dus echt vooral jongeren. En omdat de collectie in al haar breedheid zo aantrekkelijk is voor jongeren, goede keuze gemaakt dus!, hebben ze ook jongeren kunnen vinden die daar graag willen werken. Volgens mij hadden ze zelfs nog een kleine opnamestudio! In ieder geval vertelde een van die jongens dat hij hier de kans kreeg om zijn beide liefdes met elkaar te verbinden. Nl. spelen met en luisteren naar muziek en met apparatuur klooien om opnames te maken.
En zo zie je dus dat de bibliotheek nog steeds van deze tijd is. Mensen toegang geven tot informatie en cultuur.
Dus in ons beleidsplan gaan we keuzes maken, en belangrijker nog: we gaan ze ook uitvoeren.