Een MOOC volgen

Met een groep van ongeveer 10-15 medewerkers van Kennemerwaard zijn we vorige week gestart met een MOOC (Leading from the emerging future) van Massachussets Institute of Technoly (MIT). Ik ben benieuwd wat het ons gaat opleveren, en hoeveel medewerkers uiteindelijk de MOOC tot een 'goed' eind zullen brengen.

Even in het kort waarom we het doen. We hebben in de voorbereiding voor ons meerjarenbeleidsplan gesproken over een viertal scenario's waarmee de bibliotheek te maken heeft. 1. Consolideren, 2. Verbeteren, 3. Inspireren, 4. Transformeren. We zijn tot de conclusie gekomen bij de bespreking van ons meerjarenbeleidsplan dat we alle vier de scenario's zullen uitvoeren, omdat je naar ons idee namelijk niet zo maar je bewezen dienstverlening over boord moet zetten, maar dat je vanuit je oude kracht moet bouwen aan nieuwe diensten en ideeën. Het laatste scenario, transformeren is gelijk ook het spannendst. We hebben gezegd dat we daar mee proef gaan draaien. Op een andere manier met de bibliotheek om gaan, meer naar buiten, meer vanuit de gemeenschap laten komen wat de bibliotheek voor hen kan betekenen en omgekeerd.

We hopen van deze MOOC dat die ons een stuk op weg kan brengen in de zoektocht die we al gestart zijn zoals met projecten Stadsambassade en ook spinoffs als de leeskringen voor beginners vanuit Lezen in de keuken.  Het volgen van deze MOOC doen onze medewerkers, en ik zelf dus ook, waar het kan in werktijd, maar waar dat niet kan in vrije tijd, waarvoor dan geen overwerk kan worden geschreven. Investeren in jezelf. Best pittig! Want het kost tijd.

De cursus probeert een wereldwijde beweging in te zetten van positieve verandering. Daar hebben ze een theorie over, en dat vertalen ze naar de praktijk door rondom de cursus verschillende HUB's wereldwijd te faciliteren. Kun je door meer open te staan voor anderen, een open geest, open hart en open wil niet veel beter verandering veroorzaken? Door nieuwsgierig te zijn, compassie te hebben en door moed te tonen om dingen anders te doen. Het is dus niet alleen een zoektocht voor onze organisatie, maar ook vooral voor de individuele medewerkers die onze organisatie maken tot wat hij is, en wat hij kan worden. Individueel leiderschap van iedereen.

Voor mij is dan dus de vraag wat mijn rol dan is als directeur in deze verandering? Moet ik het trekken, loslaten, faciliteren, aanjagen....? Een mooie reis om samen te doen, en voor mij zelf om na te denken over mijn rol in onze geweldige organisatie.

Ik zal af en toe een blog plaatsen over mijn bevindingen... leuk en niet leuk... confrontatie met mezelf en met mijn medecursisten......

Vakantieberichten 7; op weg naar Rundu

Vanochtend vroeg op. Alles klaar maken voor vertrek zodat als we terug zijn van de gamedrive we gelijk op pad kunnen om naar Rundu te rijden.  We beginnen in de schemering te rijden. Onze gids blijkt al snel niet helemaal zo geïnteresseerd te zijn als de vorige die we hadden in Okaukuejo, al heet hij ook Gabriel.  Maar niet getreurd, hij weet genoeg en wil ook wel stoppen als hij of wij iets zien. Al snel spotten we weer het nodige aan wild. Onder andere een jakhals, een beetje voddig exemplaar. Volgens Gabriel is hij waarschijnlijk ziet, misschien wel hondsdol. Gelukkig zitten wij hoog en droog in de jeep. Gabriel rijdt ons langs de ‘dikdik route’. Deze route heet waarschijnlijk niet voor niets zo, de kleinste antilopen van Afrika komen hier veel voor. Maar je moet ze natuurlijk wel zien dan. En daar hebben we geluk mee. Meerdere keren zien we de kleine antilopen langs de kant van de weg in de bush staan. Zulke mooie kleine beestjes, met een grappig beweeglijk snuitje.

Damara dikdik

Damara dikdik

Close-up Damara dikdik

Dichtbij de camping ziet Guido ineens een gevlekte hyena verscholen tussen de struiken. Volgens onze gids zit dichtbij een groot hol van de hyena’s en zal dit exemplaar wel een beetje buiten de wacht houden. Ik vind het fascinerende dieren. Ze worden over het algemeen verguisd als aaseters, maar in de praktijk jagen ze ook veel zelf. Het zijn echte lange afstand beulen, als ze met een groep de achtervolging in zetten is er weinig dat ze niet kunnen vangen. Ze hebben wel zo’n typische loop over zich, sluiperig, gluiperig. Maar ja, dat zijn menselijke toevoegingen, waarschijnlijk kunnen ze door hun lichaamsbouw niet anders ;-) ik vind ze afstotelijk en toch ook krachtig mooi.

Gevlekte hyena

Na de gamedrive snel in de campers gestapt en op naar N’Kwazi Lodge bij Rundu. Op weg naar buiten pikken no mooi even een zwarte neushoorn mee die staat te grazen net buiten de camping. En net buiten Etosha een prachtige Marshall arend. Wat een magnifiek dier. Arrogantie ten top zoals hij er zit op een electriciteitspaal.  Van zijn kop tot zijn staartveren straalt hij uit: “Wie doet me wat?”, en “Wat zijn jullie voor wormen daar ergens onder mij?”

Vechtarend

Vechtarend

Zo aan het eind van de middag, na enig speurwerk vinden we het paradijsje aan de Kavango, N’Kwazi lodge. Prachtig geleden campsite en chalets aan de rivier die Namibie scheidt van Angola. Aan de overkant ligt dit land dat zo lang in oorlog is geweest. Waar het heel erg moeilijk binnenkomen is. Maar onze lodge biedt korte tripjes naar de overkant van de rivier aan, waarbij je een bordje omhoog kunt houden dat je illegaal in Angola bent. Die belevenis laten wij dan toch maar aan ons voorbij gaan.  We zien de zon prachtig op zijn Afrikaans onder gaan. Een dieprode bal die met flinke snelheid achter de horizon verdwijnt.

Angolezen wassen in de Kavango

We besluiten vanavond in het restaurant van de camping te eten.  De eigenaars houden er een half-tamme genetkat op na. Die wordt elke avond rond etenstijd gevoerd, dan hebben de gasten ook iets te kijken. O wat een mooi beest is dit ook weer!  Beetje marterachtige kop, prachtig slank kattenlijf.

In het restaurant zit een grote groep vogelaars te eten. Ze hebben een lijst voor zich liggen, die gaan ze pagina voor pagina door, en bespreken met elkaar welke vogels ze hebben gezien en welke ze dus af kunnen vinken van de lijst. Zucht…. Niet helemaal ons ding… zeker niet als we horen dat er ook punten worden geteld, en dat je ook punten krijgt als je een vogel hebt gehoord, maar niet hebt gezien. Ieder zo zijn hobby zal ik maar zeggen ;-)

Joep knoopt een praatje aan met het meisje dat ons vanmiddag naar de kampeerplek wees. Vanavond zit ze in de bediening bij het buffet.  Hij vraagt haar of zij en het overig personeel ook eten op de lodge, en of zij mogen eten wat er aan groente en vlees over gebleven is. Dat is niet het geval zegt ze, als zou het haar lekker lijken. Als Joep haar vraagt wat ze dan eet, is het antwoord maïspap.  Als dat echt zo is, vind ik het voeren van de genetkat een cynische daad. Het bedienend, zwarte personeel krijgt niet de restjes, maar elke avond wordt wel een genetkat gevoerd met stukjes vlees!

Joep vraagt haar vervolgens of ze vlakbij woont. Ze woont in het dorp wat iets verder op ligt, om precies te zijn 8 kilometer verder op. Nadat haar werk is afgelopen, dat is om 10 uur ’s avonds, loopt ze terug naar huis. In het aardedonker. Een fiets heeft ze niet , ze kan het ook niet, en op de zandwegen is een fiets ook niet echt handig. De volgende ochtend moet ze voor he ontbijt weer op haar werk zijn, dat ontbijt begint om 7 uur! De afstand overbruggen kost haar ongeveer 1,5 uur. We kunnen er niet over uit, dit neigt toch echt naar een soort slavernij, al is het meisje duidelijk ook wel blij met haar baan.  Iedereen van ons heeft er moeite mee, we realiseren ons ook dat de verhoudingen tussen werkgever en werknemer in Namibië (en later Botswana) echt heel anders zijn dan bij ons. Ik vind het lastig om er niet over te oordelen, toch ken ik de omstandigheden onvoldoende. Maar het voelt wel erg ongelijk en oneerlijk.

Vakantieberichten 6, Etosha 3

We rijden vandaag met onze eigen auto’s een route door Etosha. We kiezen voor een route langs de zoutpannen. Gelijk buiten het hek van de camping een prachtige geeltoksnavel. Ook zo’n bijzondere vogel om te zien. Er zijn in Namibië vier verschillende soorten. Benieuwd of we ze allemaal gaan zien.

geeltoksnavel

Grijstoksnavel

Er rijden grote vrachtwagens af en aan op een bepaald stuk van de route. Niet echt een pretje om in hun stofwolken te moeten rijden. Even later zien we waarom de grote vrachtwagens rond rijden. Er wordt aan een gravel road gewerkt. Er liggen grote bulten met stenen langs de weg. Die worden door een wals verderop tot gruis verpulverd. We moeten om de bulten heen manoeuvreren en zelf diep de berm in als er een groot monster van een wegwerkmachine aan komt gerold. Aan de kant!

Wat me opvalt tijdens de drie dagen die we in Etosha is het stof. ’s Ochtends als je start met rijden is de lucht nog redelijk helder. Maar door al het verkeer dat er in de loop van de dag over de droge, stoffige wegen rijdt en heel veel wit stof op doet waaien, ontstaat er een bijzonder soort heiigheid. Op iets grotere hoogte hangt er een wittige band in de lucht. Ik denk dat het stof is dat in de loop van de nacht weer neer slaat, maar overdag de zon heel licht filtert.

zadeljakhalzen

Langs de zoutvlakte zien we een paartje zadeljakhalzen. Prachtig dieren. Altijd onderweg, ze wandelen nooit, altijd een dribbeltje, een relaxed holletje.  “Always late for an appointment” zal één van onze gidsen tijdens onze reis zeggen. En ja zo ziet het er wel een beetje uit.

We stoppen bij verschillende waterholes. Bij één waterhole een grote kudde olifanten, elders een flink aantal struisvogels. We zien een giraf die water drinkt. Dat is een ongemakkelijke bezigheid zie aan het dier. Eerst heel veel om zich heen kijken of er niet een leeuw ergens in de bosjes ligt. Dan uiteindelijk de voorpoten uit elkaar zetten en voorover buigen. En toch af en toe zenuwachtig op kijken. Om uiteindelijk met een soort hupje de voorpoten weer bij elkaar te brengen en statig weg te schrijden.

Een prachtige roofvogel, waarschijnlijk een zanghavik, ergens op een tak, de elegante springbokjes die je hier overal ziet. We kijken onze ogen opnieuw weer uit. Het is echt genieten hier. In Etosha zitten geen gewone impala’s, alleen blackfaced impala’s. Ook fraaie dieren, die de “M” op hun billen missen. Toch denk ik dat ook deze dieren zullen dienen als de MacDonalds maaltijd voor de grote roofdieren hier in het park.

zanghavik

Van de twee campsites in Etosha vonden we Okaukuejo toch net iets leuker, die waterhole was een stuk aantrekkelijker dan die van Namutoni. Bij de laatste kwam naar ons gevoel minder wild. En je had niet zo’n goed zicht op de dieren omdat er behoorlijk wat riet groeide in een gedeelte van de plas. Daardoor zag je lang niet alle dieren goed, al hoorde je ze wel rondplassen in het water.Eenmaal terug in Namutoni koken we ons maaltje en gaan op tijd naar bed. Morgen wacht ons een reisdag, en daarvoor nog een ochtenddrive. 

Vakantieberichten 5, Etosha 2

De volgende dag vertrekken we naar Namutoni, langzaam door het park trekkend. We hadden willen tanken in Okaukuejo, maar bij de receptie werd ons gemeld dat er helaas geen diesel te krijgen is. “It has the attention of the management” wordt ons gemeld. Dat wordt een soort geuzenkreet tijdens deze vakantie, als er iets mis gaat., niet klopt roepen wij : “It has the attention of the management.” Zijn we blij dat we toch in Outjo onze tank nog hebben volgegooid. In Namutoni en Halali is er wel benzine te krijgen wordt ons verzekerd, en dat gaan we redden.  (Overigens hebben we gisteren aan het eind van de dag een grote tankauto zien binnen rijden, en ’s ochtends staat er een grote touringcar wel te tanken. We besluiten daar niet op te wachten en door te rijden in het park met een nagenoeg volle tank.)

Als er wild te zien is stoppen we even om foto’s te maken.  Onze route voert langs verschillende waterpoelen. We zien blackfaced impala’s, struisvogels, giraffen, springbokken. En dan… op één van de wegen staan er wel een stuk of vijf,zes auto’s aan de kant. Dan is er iets bijzonders te zien, dat weten we uit ervaring. We zetten de motor uit en wachten af……

De ongrijpbare, vaak onzichtbare luipaard komt langs lopen. Op twee meter vanaf onze camper. WAAAUUUWWW!!! De camera schiet aan één stuk door plaatjes. Wat een prachtig dier is dit. Heel krachtig, al is hij kleiner dan ik had gedacht. Eén en al samengebundelde kracht en elegantie straalt het dier uit. Achter onze camper steekt hij de weg over. Joep maakt aan zijn kant ook nog een paar prachtige foto’s. We kunnen er niet over uit. EEN LUIPAARD!!!! En dan nog zo dichtbij ook! Dat hadden wij echt niet gedacht. We zitten opnieuw helemaal vol verbazing en bijna zenuwachtig triomfantelijk te lachen en grinniken met elkaar. Als kinderen zo blij. (Ik hoop dat jullie aan de foto's kunnen zien dat de luipaard zich als een 'poes' gedraagt, kopjes geven aan de boom, om zijn territorium af te baken. Mooi gezicht... zo kijk je naar een groot exemplaar van onze eigen gedomesticeerde huistijgers... zelfde genen ;-)

Daarna zien we nog een grote kudde olifanten, giraffen, zebra’s. Bij de kudde olifanten ook een paar mannetjes die een robbertje territoriumdrift uitvechten of testosteron kwijt moeten. Opvallend dat de overige dieren bij de waterpoel een stapje verderop gaan. Je wilt ook niet in de weg van een paar vechtende dikhuiden staan, die een paar ton wegen!

We zijn dol op kleine olifantjes...zo koddig!

Verderop zien we gnoes met een paar secretarisvogels er tussen.  De gnoes moeten overigens overduidelijk helemaal niets van de activiteiten van de secretarisvogels hebben. Als de vogels te dichtbij komen reageren ze geagiteerd en stormen ze meestal op de vogels af om ze weg te jagen. Ik zou denken dat gnoes best blij met deze vogels zouden kunnen zijn, secretarisvogels jagen op slangen, hagedissen en kleine knaagdieren. Vooral die eerste prooi lijkt me dat gnoes niet persé rouwig om zouden zijn als die gevangen worden. Maar goed, gnoes zien niet zo best en misschien herkennen ze de secretarisvogels wel niet als ‘friendly neighbours’;-) Ook met dit soort schouwspellen in de natuur zijn we blij ;-)  Bijzonder om dieren in hun natuurlijke habitat te zien, met natuurlijk gedrag. Tegen het eind van de middag komen we aan in Namutoni, en boeken we bij de receptie een ochtend gamedrive.

secretarisvogel op jacht tussen de gnoes

secretarisvogel

We zijn aan het koken als de man van receptie bij onze campers komt. Hij vraagt naar mij. Ik vraag wat er aan de hand is. “U heeft mijn pen meegenomen mevrouw”, zegt hij. “Hè?” denk ik?  Nee hoor, wil ik al protesteren. Echt niet. Begint hij te grinniken. Het blijkt dat de jeep die ons morgenochtend zou moeten rondrijden tijdens de morningdrive niet terug is gekomen van de invalbeurt die hij bij een andere drive moest doen. Er zijn dus niet genoeg jeeps beschikbaar. We kunnen wel de dag er na mee, met voorrang. We overleggen even, want dat is ook een reisdag.  We besluiten toch de ochtenddrive te doen, de afstand naar Rundu moet goed te overbruggen zijn omdat het allemaal asfalt is.  (Is het al de tweede keer dat een medewerker van NWR mij probeert voor de gek te houden, heb ik soms een sticker op mijn voorhoofd “Plaag mij”? ;-) 

Vakantieberichten 4, Etosha 1

Elke ochtend worden we wakker alsof we in een volière staan. Er zijn zo ongelooflijk veel vogels hier, in alle soorten en maten. En iedere vogel zingt zijn eigen lied. Het opvallende herkenbare geluid van de Geelsnaveltok of het gekoer van de Laughing Dove. Sommige zijn redelijk schuw, andere zijn brutaaltjes en hippen ongeveer over je voeren heen. De wevervogels maken de meest prachtige bouwwerken, in Sossusvlei zagen we hoe een kolonie een boom 'overnam'  met hun nesten. Onderweg zagen we bomen die bezweken waren onder de last van de nesten van de wevervogels.

Op naar Etosha.

In Etosha zullen we drie nachten verblijven. Eén nacht in Okaukuejo en twee in Namutoni. Op weg naar Etosha stoppen we nog in Outjo. Even tanken en, zoals we ons inmiddels hebben ‘aangeleerd’ koffie drinken met indien mogelijk carrotcake. Het is verstandig om iedere keer dat je de gelegenheid krijgt te tanken in Namibië. In afgelegen plekken hebben ze niet altijd benzine, ook al staat er op de kaart een tankstation. En kan het echt kilometers duren voordat je een volgende tegenkomt. Daarna rijden we door naar het park. Onderweg zien we ongelooflijk grote termietenheuvels, in typerend rode kleur van de aarde hier. 

Termietenheuvel vlakbij Etosha

Bij de toegangspoort van het park moeten we onze reservering voor de campsites laten zien, en we moeten een formulier invullen of we vlees bij ons hebben. In Namibië en Botswana heerst af en toe mond-en-klauwzeer. Je  mag tussen bepaalde gebieden geen vers vlees vervoeren. Daar controleren ze op, al gebeurt dat niet erg streng.

Naast de poort zit een groep Himbavrouwen, met een stel kleine kinderen erbij. Himba’s komen uit het noordwesten van Namibië. Ze verkopen enkele souvenirs. Himbavrouwen wassen zich niet, ze smeren zich in met een mengsel van geitenvet en rode aarde. Het is een redelijk traditioneel levend volk, de vrouwen lopen met alleen een leren rokje aan, hun borsten zijn bloot. Hun haar is zeer kunstzinnig gevlochten. Het is wel een triestig gezicht vind ik, al lijken de vrouwen zich prima te vermaken daar zo naast de weg. Ze zitten zo half in de schaduw, bij hun koopwaren en hopen zo enige dollars te verdienen aan toeristen die staan te wachten om Etosha in te kunnen. Als één van de kinderen zijn behoefte moet doen neemt zijn moeder hem mee naar de hoek van het veldje. Als hij klaar is pakt ze een blad van een boom of een bosje gras. Hij moet op handen en voeten staan (de neerwaarste hond met yoga;-) en zij veegt zijn billen af. Daarna mag het jongetje weer vrolijk verder spelen in zijn blootje.

In het park zelf zien we al heel snel dieren. Kudu’s en springbokken staan langs de kant van de weg.  In Okaukuejo boeken we bij de receptie een avond gamedrive. Bij de waterhole kijken of er dieren te zien zijn. En ja natuurlijk laten diverse dieren zich zien. Olifanten, spiesbokken, springbokken, jakhalzen, een grote trap. We eten vroeg want om 19.00 uur begint de gamedrive die duurt tot 22.00 uur. 

Onze gids Gabriel vraagt wat onze wensen zijn….. Nou, wij willen graag wel een leeuw zien, een cheetah, een luipaard… och dat is leuk als start plagen we hem. We weten heel goed dat je het zien van wild niet kunt afdwingen. Je bent niet in de dierentuin, de dieren gaan hun eigen gang en laten zich zien als ze er zin in hebben. Gabriel weet ons te melden dat het twee jaar geleden is dat hij een cheetah heeft gezien, en twee weken geleden een luipaard. We zullen zien.

Bij een nightdrive rijd je in het donker en licht de gids de dieren ‘aan’ met rood licht. Dat verstoort de beesten niet, maar maakt foto’s maken wel heel erg lastig. In ieder geval mijn camera pakt het niet, Guido blijkt later wel een paar goede foto’s te hebben.

Bij de eerste waterhole is het al gelijk raak. Er staat een zwarte neushoorn met daaromheen vier hyena’s. De neushoorn is onrustig, die ziet niet zo goed, maar ze ruikt natuurlijk dat er vier hyena’s op hun typerende manier om haar heen sluipen. Je hoort in je oor denkbeeldig de stem van David Attenborough “The rhino fiddles with her ears, restless, cause she feels that hyena’s are closing in on her. Normally a single hyena wouldn’t dream of attacking a sole rhino, but with the four of them they might just give it a go.” Maar de hyena’s horen David niet, en druipen af. Hebben wij toch al weer mooi één van de big five lijst te pakken.

Dan rijden we door naar de volgende waterhole. Gabriel laat de jeep langzaam uitrollen, de motor afgezet. Er is beweging bij de waterpoel. We kunnen het niet goed zien, het is een katachtige. Duidelijk geen leeuw, maar is het nu een luipaard of cheetah…? Het is een cheetah zien we al snel. Gabriel licht het dier zo goed mogelijk uit met de rode lamp. Wauw! Een cheetah… we zijn allemaal opgewonden. We kunnen er geen genoeg van krijgen om naar het dier te kijken. Wat een prachtige souplesse straalt zo’n dier uit. Ineens zwaait Gabriel de lamp naar links. Enigszins geïrriteerd kijk ik opzij, waar is dat nou nodig voor? En weer hoor ik David Attenborough in mijn oor: “Lions are very territorial when it comes to their waterhole. They will allow herbivores at their pool, but not other predators. So the cheetah is in big trouble…” De leeuw sluipt dichterbij en zet op een gegeven moment een sprint in. Wij houden onze adem in… de cheetah springt op en spurt weg. Gabriel gooit de jeep in de achteruit en scheurt weg. Even later zitten we op een pad, in d e vluchtrichting van de cheetah. Die zien we bijna gelijk voor ons de weg over schieten… de leeuw op enige afstand. Die houdt het voor gezien.. hij kan de cheetah toch niet bijhouden. De cheetah kuiert vervolgens verder. Onze avond is goed!