Brusselse connecties

Vandaag 2 augustus bracht Samira Rafaela, Europarlementariër namens D66 een werkbezoek aan bibliotheek Kennemerwaard. Zoals sommigen misschien weten ben ik betrokken bij Public Libraries 2030, een lobby-organisatie in Brussel voor bibliotheken. Natuurlijk begint lobbyen lokaal, zorgen dat je lokale politici goed op de hoogte zijn van wat bibliotheken doen. En ook op provinciaal en nationaal niveau is het bijzonder belangrijk dat politici en andere beslissingsmakers weten welke invloed bibliotheken (kunnen) hebben op de levens van inwoners. Brussel lijkt dan ver van ons bed, en niet de moeite waard om daar energie in te steken lokaal. 

Samira Rafaela op bezoek bij Bibliotheek Kennemerwaard

Ik kijk daar iets anders tegen aan. In alle politieke en bestuurslagen die ons kleine stukje wereld kent is bekendheid met ons werk essentieel. In Europees verband worden er grote projecten opgepakt waar bibliotheken een rol in kunnen spelen, mits ze daar ook voor gezien worden. En dat kan alleen als de politici ook weten welke capaciteiten er aanwezig zijn onder bibliotheekmedewerkers en vooral ook welk bereik bibliotheken hebben, 70 miljoen bezoekers in Nederlandse bibliotheken(!). Daarom waren wij heel erg blij en verheugd dat mevrouw Samira Rafaela bij ons op werkbezoek kwam. Leuk is ook dat zij vlak uit de buurt komt, ze is opgegroeid in Uitgeest. In het het gesprek dat we met elkaar voerden gaf ze aan dat ze heel goede herinneringen heeft aan de bibliotheek als een veilige plek waar het goed toeven is. Dat haar moeder vroeger wel eens naar de bibliotheek moest bellen om te horen of haar dochter daar nog was. Kijk, dat zijn herinneringen waar je warm van wordt, en waar wij met onze verhalen van de bibliotheek nu goed op aan kunnen haken. 

Onze medewerkers zijn met haar in gesprek over de rol van de bibliotheek op het gebied van educatie, bestrijding en voorkoming laaggeletterdheid, digitale geletterdheid, eenzaamheidsbestrijding. Mevrouw Rafaela gaf aan dat zij bibliotheken een belangrijke pijler voor inclusie in de samenleving vindt. Volgens haar zou breder bekend moeten worden dat bibliotheken veel betekenen in het sociaal domein en op het gebied van ondersteuning van het onderwijs, naast activiteiten voor cultuur. Laat dat nou net zijn waar we lokaal onze gemeenteambtenaren en politici steeds op wijzen. Dus heel fijn als een Europarlementariër dat onderschrijft.

Aan het eind van het bezoek konden we mevrouw Rafaela melden dat in het najaar er in het Europees Parlement in het kader van de EU Codeweek een evenement plaats vindt, waaraan ook medewerkers van bibliotheek Kennemerwaard een bijdrage zullen leveren met activiteiten uit de Coderdojo’s. Natuurlijk hebben we haar alvast hiervoor van harte uitgenodigd.

Gemeenteraadsverkiezingen

Vorige week hebben we allemaal ons burgerrecht (wat ik persoonlijk wel als een verantwoordelijkheid en blije plicht beschouw ;-) kunnen uitoefenen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Vorige periode hebben we voor het eerst alle raadsleden een felicitatie gestuurd, en hen op een aantal maatschappelijke vraagstukken gewezen waar de bibliotheek een rol in kan spelen. Dat heeft best goed gewerkt. Dus nu ben ik opnieuw in de pen geklommen en heb een brief geschreven aan alle raadsleden die vanavond geïnstalleerd gaan worden. Per gemeente wel een beetje verschillende insteek, want in niet iedere gemeente spelen dezelfde zaken. Hieronder, vrijelijk te kopiëren en te gebruiken voor je eigen gemeente de tekst zoals die morgen naar de raadsleden in Heerhugowaard gaat.

Voting Hand, wikimedia commons

Geacht (nieuw) raadslid ,

Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing in de raad van Heerhugowaard.

Of u nu terugkeert in de raad of als nieuw raadslid bent gekozen, de komende vier jaar zullen in het teken staan van veranderingen. In 2015 werd  de decentralisatie van de belangrijke taken in het sociale domein  naar de gemeente overgeheveld. Deze transitie is nu volop in de praktijk, en stelt de gemeente soms voor grote vraagstukken. U als gemeenteraadslid zult hierover beslissingen moeten nemen.  Of u nu  met uw fractie deel neemt aan de collegeonderhandelingen, of straks oppositie gaat voeren, graag willen we als bibliotheek een tweetal punten onder uw aandacht brengen waarvan wij denken dat ze voor de komende collegeperiode van belang zijn.

1.       Nederland telt 2,5 miljoen kwetsbare burgers. Zij hebben een laag niveau van digitale vaardigheden, grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen en hebben soms zelfs nog nooit internet gebruikt. Deze groep kan hierdoor onvoldoende mee in de huidige informatiesamenleving waardoor uitsluiting, eenzaamheid, multiproblematiek, schulden, gezondheidsklachten op de loer liggen.   Behalve dat dit gevolgen heeft voor het individu, kost dit de samenleving ongeveer 1 miljard euro per jaar.

Onderzoek toont aan dat de omvang van deze problematiek ondanks de extra aandacht hiervoor (nog) niet afneemt. 

De overheid heeft in toenemende mate haar dienstverlening gedigitaliseerd en daardoor ook veel van haar fysieke loketten gesloten in de veronderstelling dat burgers voldoende digi- en informatievaardig zouden zijn om hier zelfstandig hun weg te kunnen vinden. Deze tendens schrijdt voort en ook nieuwe overheidsdienstverlening is meestal digitaal. Intussen blijkt dat er een grote groep burgers is (zie hierboven) die hier grote moeite mee heeft en is er zelfs een groep (binnen die 2,5 miljoen) die dit nooit zelfstandig zal kunnen. Vaak heeft deze groep geen vangnet in de buurt om op terug te vallen. Er zijn zeker veel professionele en particuliere initiatieven om burgers te ondersteunen, maar die zijn zeer versnipperd waardoor zelfs het vinden van de juiste hulp al een opgave is. Door deze versnippering is deze hulp minder krachtig dan zou kunnen. Een adequaat vangnet ontbreekt. De overheid die zo inzet op digitalisering sluit hiermee een deel van burgers uit.

Bibliotheek Kennemerwaard  ontwikkelt  momenteel nieuw beleid voor de periode 2019-2022. Daarmee zetten we de veranderingslijn van de afgelopen jaren door. Meer geld en uren naar bestrijding van taalachterstanden, bevordering van basis- en digitale vaardigheden en bestrijding van laaggeletterdheid. Gelukkig hebben we de afgelopen jaren ook extra middelen van uw gemeente ontvangen om hier samen met netwerkpartners aan te werken. We zien graag dat de beschikbare middelen ter bestrijding van laaggeletterdheid op peil blijven en waar mogelijk worden uitgebreid.

2.      

      Nu de eerste grote transitie in het sociaal domein volop praktijk is, staat een nieuwe en nog grotere verandering op stapel waar ook u mee te maken gaat krijgen: de Omgevingswet. De kern van die verandering betreft nu niet de sociale, maar de fysieke omgeving. Daar gaat het enerzijds om het vergroten van de samenhang tussen milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening en leefomgeving, en tegelijkertijd stimuleert het bewoners en bedrijven om zelf met initiatieven te komen of  het in een vroeg stadium meenemen van burgers en organisaties bij planvorming.  Met name het laatste punt vraagt om burgers die toegerust zijn op deze belangrijke taak die de overheid van hen vraagt.

De bibliotheek heeft zich de afgelopen jaren meer en meer ontwikkeld als een organisatie waar burgers informatievaardig worden gemaakt, leren om kritisch op informatie te zijn, en betrokken bij hun omgeving te zijn. Dat doet de bibliotheek onder andere door programma’s rondom burgerschap voor middelbare scholieren, informatie- en debatbijeenkomsten rondom belangrijke maatschappelijke  thema’s en zoek- en informatievaardigheden voor kinderen en volwassenen.  Daarnaast biedt de bibliotheek uitgebreide programma’s op het gebied van 21^ste eeuwse vaardigheden. Een gemeente heeft baat bij betrokken, geschoolde en kritische inwoners van jong tot oud, en de bibliotheek kan daarin een nog belangrijker rol spelen dan ze nu al doet.  Voor uitbreiding van deze activiteiten zijn extra middelen nodig.

In de afgelopen jaren heeft de bibliotheek zelf veel geïnvesteerd in het ontwikkelen van programma’s die aansluiten bij de veranderende behoeften in de samenleving. De doelstelling van de bibliotheek in de wet ( WSOB 2015) luidt tenslotte niet voor niets: bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van het algemeen publiek en verbetering van maatschappelijk kansen. Door in te zetten op Taal- en leesbevordering, Leven Lang Leren, Participatie en Zelfredzaamheid en Bestrijding laaggeletterdheid draagt de bibliotheek bij aan een betere samenleving en aan kennis en economie. Tenslotte gaat het niet alleen om wat de bibliotheek ‘kost’, maar vooral ook wat de bibliotheek u als gemeente kan opleveren aan (sociaal) rendement.

De combinatie van de ambitie van de bibliotheek om in te spelen op de veranderende vraag van de maatschappij en overheden én stijgende kosten levert jaarlijks een uitdaging op om binnen het beschikbare budget tegemoet te komen aan de wensen van onze klanten en de samenleving én de eis van de gemeente om met een positief financieel resultaat te komen. Dat is tot nu toe gelukt, de rek is er inmiddels wel uit.

Mocht u verdere toelichting willen op bovenstaande punten komen we dit graag bij u in de fractie toelichten. We wensen u een fijne raadsperiode toe.

Met vriendelijke groet,

Erna Winters

Directeur/bestuurder bibliotheek Kennemerwaard

De kracht van de herhaling

Gisteravond was er een hernieuwde kennismaking met de vernieuwde bibliotheek Castricum voor de raadsleden van deze gemeente. We hebben al een paar jaar de goede gewoonte om één keer per jaar een discussie- en informatieavond voor alle raadsleden van onze vier gemeenten te organiseren. Elk jaar een ander (maatschappelijk) thema waar de bibliotheek een rol in speelt of kan spelen. Zo lieten we rondom laaggeletterdheid, het sociaal domein en en afgelopen jaar 21ste eeuwse vaardigheden al de revue passeren. De opkomst is wel eens wisselend, maar inmiddels beginnen sommige raadsleden er zelfs naar uit zien, en vragen ze wanneer ze weer eens iets leuks bij ons kunnen komen doen.

Dit jaar vonden we het handig om de raadsleden van Castricum ook apart uit te nodigen om hen de heringerichte bibliotheek te laten zien, maar vooral om met hen van gedachten te wisselen over alle zaken die de bibliotheek doet naast boeken uitlenen. En het was leuk, al zeg ik het zelf ;-) Voorafgaand aan hun raadspreekuur hadden we gezorgd voor soep en een broodje en een uur, anderhalf uur van hun tijd. Van het politieke spectrum was een groot gedeelte vertegenwoordigd: VVD, D66, SP, GroenLinks, PvdA, CDA, CKenG en Castricum Lokaal. We misten helaas leden van GDB, Forza en De Vrije Lijst.

Gedurende een kleine anderhalf uur hebben we gesproken over wat de bibliotheek bijdraagt aan de realisatie van het collegeprogramma en wat er gebeurt op het gebied van de programmalijnen uit ons meerjarenbeleidsplan. Na afloop zijn één van de raadsleden dat het weer heel verhelderend was geweest, dat hij wel wist wat we allemaal nog meer deden, maar dat het zo goed was om dat keer op keer te benadrukken. Hij gaf ons de goede tip om één keer per jaar onszelf uit te nodigen bij een raadsinformatieavond, zodat alle raadsleden dan het goede nieuws konden horen. Die tip nemen we graag over natuurlijk en gaan we beleggen bij de griffier.

Wat voor mij de winst van zo'n avond is, is dat los van het feit of raadsleden het altijd eens zijn met de keuzes van de bibliotheek, er meer kennis komt over waar de bibliotheek voor staat en wat ze doet. De kracht van de boodschap zit in de herhaling.

Kerstcadeau

Drie weken geleden organiseerden we een discussieavond voor de raadsleden van onze vier gemeenten. Het thema was laaggeletterdheid en de rol die de bibliotheek speelt in bestrijding er van. Een geanimeerde avond. En zoals zo vaak vinden de beste gesprekken plaats tijdens het drankje na de tijd.

Zo ook nu. Een raadslid van D66, uit Alkmaar schoot MT-lid Jan Kaldenbach aan. "Waarom zijn jullie niet op zondag open?" Het antwoord van Jan was helder: "Het ontbreekt ons aan de middelen". We zijn nu wel af en toe een zondag open, maar elke zondag dat kunnen we niet betalen. En op een andere dag dicht gaan ten faveure van de zondag dat willen we niet . We vinden namelijk dat we mooie openingstijden hebben: elke werkdag van 9 uur 's ochtends tot 8 uur 's avonds; en op zaterdag van 10 tot 5 uur.

Het raadslid vroeg of wij gegevens aan konden leveren over wat de kosten zouden zijn van openstelling op zondag. Hij wilde een motie voorbereiden voor de raad waarin hij het college de opdracht zou geven de bibliotheek extra te financieren, vanuit het participatiebudget, voor de zondagopenstelling van september tot en met mei. Het raadslid van VVD en van de lokale partij OPA gaven aan dat zij deze motie zouden steunen. Zo maar!

We zijn natuurlijk in de pen geklommen en de berekeningen gemaakt. We hebben ook extra argumenten aangedragen waarom zondagopenstelling een mooi cadeau aan de stad zou zijn. Laagdrempelig, taalachterstanden bestrijden, mediawijsheid, cultuurbeleving door programmering op zondag etc etc. En we hebben natuurlijk ook verteld hoe succesvol de heringerichte bibliotheek tot nu toe is: elke maand zo'n 5.000 bezoekers extra dan daarvoor. 

We hebben ook nog op een rijtje gezet waarom we de extra middelen nodig hadden. En als je dat voor de politiek doet, zie je zelf ineens weer wat je de afgelopen jaren hebt bereikt. Vanaf 2006 zijn de bibliotheekvestigingen Alkmaar Centrum en Alkmaar De Mare in totaal 25 uur extra open gegaan. Zonder extra middelen van de gemeente, zonder sluiting van andere vestigingen, met meenemen van een taakstelling van € 70.000,-- en met het uitblijven van loon- en prijscompensatie. Al met al een bedrag van ongeveer € 254.000,-- door slimme oplossingen als zelfbediening en betere inzet van medewerkers op piek- en daluren. Je vergeet zo snel je successen te vieren, maar dit was natuurlijk al een prachtig resultaat in de afgelopen jaren.

Voorafgaand aan de raadsvergadering sprak ik vertegenwoordigers van de middenstand in de stad. Zij werken met de culturele instellingen samen om op een aantal zondagen in het jaar een cultureel programma te bieden in de stad. En ze financieren ook mee. Ze wilden graag weten hoe het zat met onze zondagopenstelling. Ik kon heet van de naald melden dat er een motie die avond zou worden ingediend. Ik vond het heel erg mooi wat de ene ondernemer zei (vrij vertaald): "De politiek moet begrijpen dat het hier niet om jullie en jullie publiek alleen gaat. Als jullie op zondag open gaan dan gaan jullie de levendigheid van de binnenstad versterken. Jullie trekken zo veel mensen, investeren in de bibliotheek is investeren in het MKB!"

Met die steun in de rug en het lobbywerk dat de indieners van de motie al hadden gedaan was het gisteravond eigenlijk een gelopen koers. We hebben een prachtig kerstcadeau van de gemeenteraad van Alkmaar gekregen, voor de burgers van Alkmaar. Vanaf januari zijn we elke zondag open.

Bill en Melinda Gates snappen het

Gisteren was ik bij een ronde tafel gesprek van de Bill en Melinda Gates Foundation (BMGF) in Brussel. Zij zoeken naar een manier om het belang van bibliotheken beter voor het voetlicht te brengen. Ze willen samen met een aantal partijen een lobby starten om bibliotheken in de programma's van de EU te krijgen in het bereiken van een sterk Europa 2020. En waarom doen ze dat zullen jullie vragen.

 "We believe that access to information helps people transform their lives; too few have access to technology, creating a severe digital divide; we must use our voice loudly and effectively to strengthen and champion libraries."

BMGF vinden dat bibliotheken de levens van mensen kunnen veranderen. En dus gaan ze vanaf dit najaar samen met onder andere EBLIDA en NAPLE lobbyen op Europees niveau om te zorgen dat openbare bibliotheken erkend, ondersteund en bewaard worden als essentiele centra waar informatie toegankelijkheid wordt gemaakt, waar informatie gebruikt kan worden en waar informatie wordt gecreerd.

Wat is hun strategie?
Ze willen gaan zorgen dat er toenemende erkenning komt voor openbare bibliotheken in de EU 2020 strategie en het daarmee samenhangende beleid. Het is de bedoeling dat in de implementatieplannen van de inspanningen voor EU 2020 openbare bibliotheken expliciet genoemd gaan worden als belangrijke actoren en logische deelnemers, zodat zij een betere financiele basis (meer subsidie) zullen krijgen.

Kijk daar word ik nou blij van van zulke plannen en zulke voornemens. Daar kunnen we mooie lessen van leren als het om nationale en lokale lobby's gaat.

Allemaal van de Apple af, en hup! aan de Microsoft ;-)

EBLIDA council meeting

In Malaga zitten op dit moment een stuk of 60 mensen uit de Europese bibliotheekbranche bij elkaar om met elkaar te praten over het belang van lobbyen op Europees niveau. Er zijn een drie focuspunten af gesproken. Het belangrijkste, en ook the issue van EBLIDA vanaf de start 19 jaar geleden is copyright. Er gebeurt erg veel op dat gebied, zaken die vaak heel veel juridische kennis vragen om te begrijpen.

Zo werd ook gesproken over de bedreigingen die nu op Europees niveau op ons afkomen. Er wordt gesproken over het oprichten van een virtueel Schengen, maar dan in de restrictieve manier. Geen vrij verkeer van informatie binnen de grenzen van Schengen. Nee, juist dat als bepaalde informatie in één land van Europa verboden is, dan zou dat ook in de andere landen verboden moeten zijn. Om een heel vervelend voorbeeld te geven: informatie over nazi's is verboden om op internet te verspreiden in Duitsland en in Oostenrijk. Maar in bv Denemarken gelooft men sterk in dialoog om juist mensen uit te dagen hierzelf over na te denken. Natuurlijk binnen de wettelijke grenzen dat je niet mag oproepen tot haat etc. In feite vergelijkbare casus met onze KB die de NSB kranten heeft gedigitalizeerd en beschikbaar heeft gesteld. Dat zou dan dus niet meer kunnen, en je krijgt een steeds restrictiever beleid. Internetproviders zouden door hun overheid gedwongen worden om deze websites op een zwarte lijst te zetten. China in het klein. Echt een enorme bedreiging voor vrij verkeer van en toegang tot informatie.

Verder is er gesproken over het belang van het voor het voetlicht brengen van een goede regeling rondom e-books. Het is daarbij erg lastig om politici het verschil duidelijk te maken tussen het lenen van een e-book en een folio. Iets wat een aantal bibliothecarissen nu pas beginnen te voelen. Als we geen goede regeling weten te treffen op Europees niveau gaan we er in Nederland ook erg veel problemen mee krijgen. Dus hier ligt heel veel werk op het bord van EBLIDA.

Overigens merk ik in discussies met Europese collega's dat onze Nederlandse pragmatische aanpak rondom zaken niet overal gewaardeerd wordt. Er zijn echt hardliners in EBLIDA die zeggen dat de vrije toegang tot informatie kostenloos moet zijn, en dat het Nederlandse systeem te liberaal is. Men realiseert zich in sommige gevallen dat 'onze' Nederlandse aanpak wel zorgt dat zaken in beweging komen, terwijl een hardline aanpak vaak tot confrontaties leidt.

Het derde punt waarover werd gesproken is om op Europees niveau een duidelijk statement af te geven over het belang van bibliotheken in het cultuurveld. Bibliotheken als de eerste basisvoorziening voor mensen om met cultuur in aanraking te komen. Er wordt nu aan een lobbystrategie gewerkt om dit voor het voetlicht te brengen.

Morgen volgt nog een conferentie samen met de Spaanse collega's.

Het verhaal vertellen

vanmiddag in Utrecht gesproken met het bestuur van het Netwerk van Directeuren over de studiedagen in 2011. We willen voortborduren op het thema van 11 november dit jaar. Daar bespraken we onder begeleiding van de Argumentenfabriek de pro's en contra's van het verheffingsmodel en dat van de retail/winkelformule. Dat was een inspirerende dag en het leverde tegelijk het beeld op dat we als directeuren met elkaar niet goed weten waar het naar toe moet. We hebben het niet scherp op ons netvlies...

Dus willen we daar volgend jaar op door pakken, een dag over welke koers we moeten gaan varen, liefst ook met inbreng weer van de Argumentenfabriek. Omdat ons verhaal scherper moet. En dan willen we een aantal collega's ook laten oefenen op een echte wethouder en een door de wolgeverfde mediafiguur. Kun je dan ook je verhaal goed vertellen. Leren, leren, leren. Als wij het verhaal niet kunnen vertellen aan de politiek, aan de pers, dan kunnen we dat ook niet over brengen aan onze medewerkers.

Dus in het najaar gaan we er weer op door, dan wellicht een lobbyboodschap kunnen formuleren richting eventuele sponsoren. En welke gegevens heb je nodig om je verhaal te ondersteunen. Dus als NvD willen we met elkaar leren, en dat zal eng zijn. Want met je billen bloot ten opzichte van je collega's: waar we vaak elkaar aftroeven in welk succes we nu weer behaald hebben. Windowdressing.... Durven met elkaar te zeggen dat we het ook niet weten, of nog niet weten. Durven we dat echt te zeggen terwijl we met gemeenschapsgeld toch gewoon goede dingen doen? Kun je inspireren als je positief ingesteld bent, en op reis bent, maar nog niet weet waar je precies uit gaat komen? Struikelend over het smalle randje dat tussen de twee afgronden loopt....