Over effectmeting gesproken

Als bibliotheken doen we heel erg ons best om duidelijk te maken welke (maatschappelijke) effecten ons werk hebben. We houden heel veel bij aan resultaten, kwantitatief en kwalitatief. We meten wat af met elkaar. En dat is over het algemeen goed, want we moeten in staat zijn uit te leggen waaraan wij het ons toevertrouwde publieke geld besteden, en wat of wie er mee bereiken.

Zelf ben ik ook voorstander van het zogenaamde 'storytelling'. Met een ware gebeurtenis maak je de cijfers levend, en vertel je wat iets wat de bibliotheek heeft gedaan voor een persoon of een instelling heeft betekend. Ik deel graag met jullie het volgende voorbeeld dat ik kreeg toegestuurd van Rita Smedinga, één van onze accountmanagers voor het onderwijs.

"Trots en blij

Aan het einde van het schooljaar zijn er veel evaluatiegesprekken op de scholen. Hoe is het afgelopen schooljaar gegaan en op welke manier gaan we het nieuwe schooljaar met elkaar samenwerken? Deze gesprekken zijn heerlijk om te doen. Waarom? Onze de Bibliotheek op school(dBoS) consulenten maken op de scholen het verschil. Door de LeesMonitor zien we een stijging in het lees- en medianiveau. dBos  consulenten hebben eigen inbreng, geven ondersteuning aan de ouders en de teams en brengen de leerlingen veel plezier op het gebied van lezen en media-educatie. Maar steeds vaker ook op het gebied van duurzaamheid, programmeren, filosoferen: de 21^ste -eeuwse vaardigheden die kinderen nodig hebben om zich in onze maatschappij te kunnen redden. 

Maar zoals het gesprek op de Spinaker (openbare school voor voortgezet speciaal onderwijs) ging, dat was echt ongelofelijk. De docenten vroegen eerst aan Leonie Befort hoe ze het afgelopen schooljaar zelf had ervaren. Het eerlijke antwoord was: eerst positief, daarna heel moeilijk en nu gaat het goed. Leonie heeft veel steun ervaren van de docenten tijdens dit lastige proces.  Ze begrepen dan ook heel goed hoe dit voor haar is geweest. ( Ter verduidelijking: In Heerhugowaard voeren we op alle bovenbouw van het basisonderwijs en op alle onderbouw van het voortgezet onderwijs al een aantal jaren een programma uit dat leerlingen (en hun ouders) weerbaar maakt op het gebied van digitaal of cyberpesten, sexting en grooming.)

CC0 Creative Commons, Pixabay 

Daarna kwam er een WMP-rapport op tafel en wat blijkt: het afgelopen schooljaar is het digitaal pesten enorm afgenomen! 85% van de leerlingen hebben een 4 (hoogste score) gescoord, daar waar het in de jaren ervoor een 2 was!! Het gestelde doel (digitaal pesten verminderen) is met grote stappen in het afgelopen jaar gehaald!!

School geeft aan dat de meerwaarde van de lessen van de bibliotheek zich hiermee hebben bewezen. 

Want wat zien zij in de praktijk:

-         Jongeren reageren positief op de lessen van Leonie.

-         De boodschap wordt helder gebracht

-         De leerlingen zijn echt geconcentreerd bezig met de opdrachten

-         Ouders komen nog steeds terug op de ouderavond van Leonie die aan de lessen vooraf ging.

-         Het materiaal past prima bij de doelgroep.

Als voorbeeld werd een quote van een leerling genoemd die naaktfoto’s had rondgestuurd waarna er een les van Leonie was gegeven. ‘Ik stuur geen naaktfoto’s meer rond hoor! Volgens juf Leonie ben ik dan strafbaar en daar heb ik echt geen zin in!’.

Een docent van de Spinaker heeft zich ten doel gesteld om binnen de werkgroep van alle VO-scholen binnen de interregio Heerhugowaard elkaar te vinden in het verbinden en in het op elkaar aanpassen van taalgebruik en handelen. Onze consulent trekt daarin samen met haar op en ondersteunt haar.

Preventie, verdieping en verbreding. Daar kunnen wij als Bibliotheek Kennemerwaard trots op  zijn dat we daar aan bijdragen!!"

Zo'n verhaal zegt wat mij betreft veel meer over onze impact dan onze cijfers, al hebben die zeker mee ;-). Van dit verhaal word ik ook trots en blij!

Een week met een gouden randje

Kennen jullie dat? Van die weken waarin alles lijkt te kloppen? Weken waarin je denkt dat je in de goed-nieuws show zit, dat er alleen maar mooie dingen gebeuren. Zo'n week had ik anderhalve week geleden. (Vorige week al weer te druk om er over te bloggen ;-)

Waarom was het een goede week? Het begon met een gesprek bij een VO-school, gedeeltelijk praktijkonderwijs, gedeeltelijk VMBO-TL. Het was gewoon een goed gesprek waarin we over en weer informatie deelden over waar we mee bezig zijn. Niks concreet gemaakt, wel afgesproken dat wij een voorstel doen over wat wij denken wat de school zouden kunnen bieden aansluitend bij hun vraagstukken.

Later die week twee keer een samenwerkingsovereenkomst getekend met een basisschool en een kinderopvang voor taal- en leesbevordering via Boekstart of de Bibliotheek op School. Doen we wel vaker, maar twee in een week laten tekenen is lekker ;-) vooral als je die blije gezichten van de kinderen ziet. Blij dat de bieb en de leesconsulent er zijn.

Dan was er nog onze bijeenkomst, intern, voor de presentatie van de werkplannen. WoW! Daar werd ik echt blij van. Zoveel energie, drive, bevlogenheid er bij onze mensen zit.  Echt mooi! Het gaat weer een druk jaar worden bij Kennemerwaard.

En dan was er op vrijdag nog de heropening van de bibliotheek Bergen. Een goed bezochte opening, met maar liefst twee wethouders die een woordje deden. Wethouder Mesu die lovend was over de samenwerking tussen bibliotheek en het Sociaal Wijkteam dat bij ons is ingetrokken. Hij zag dat als een mooie kans om meer te doen voor de Bergense bevolking. En wethouder Rasch die de bibliotheek uitgebreid complimenteerde met de vooruitstrevendheid en innovativiteit. Kijk dat bedoel ik met een week waarin het lijkt alsof alles op z'n plek valt. En dat is vooral te danken aan de inzet van onze medewerkers, elke dag weer met betrokkenheid en bevlogenheid aan de slag om het verschil te maken.  

Regels en actualiteit

Ik hou eerlijk gezegd niet zo van regels. Ik ben meer van GBV (Gezond Boeren Verstand) en doen wat nodig is, in plaats van wat regels. verordeningen etc. vertellen dat moet. (En ja ik weet ook wel dat het soms handig is om regels te hebben ;-) Ik kijk graag naar de bedoeling en het waarom.

We hebben in Nederland onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Daar zijn volgens goed gebruik allerlei regels voor. Nu is het zo dat een achterstandsleerling wordt gemeten naar het opleidingsniveau dat de ouders hebben genoten. Die mogen niet meer dan maximaal 2 jaar middelbare school hebben gevolgd. En een school kan pas aanspraak maken op OAB-gelden als ze een bepaald aantal achterstandskinderen hebben. Meten en weten zal ik maar zeggen, maar dan zonder dat er naar het ontwikkelingsniveau van het kind wordt gekeken.

Al jaren is er sprake van een stijgend opleidingsniveau van ouders in Nederland, Toch verlaat nog steeds een kwart van de kinderen het basisonderwijs met twee jaar leesachterstand. Hoe kan dat zou je zeggen? Dat heeft te maken met het feit dat achterstanden niet alleen maar te maken hebben met het opleidingsniveau van ouders. Het heeft ook met andere zaken te maken.

Zo stelt de PO-raad dat achterstand onder andere bepaald wordt door of er maatschappelijke problemen zijn in een gezin, ouders GGZ-problematiek hebben, ouders een laag inkomen hebben, of er sprake is van een vechtscheiding, of het kinderen zijn van migranten uit Midden- en Oost-Europa of van vluchtelingen. Het beeld is dus genuanceerder dan de oude norm. Het aantal kinderen met een leesachterstand neemt toe, terwijl de middelen vanuit het rijk afnemen. In deze infographic legt de PO-raad het heel duidelijk uit.

PO raad

De PO-raad heeft eind vorig jaar in een brief aan het ministerie gepleit voor aanpassing van de normen. Iets dat me hoogstnoodzakelijk lijkt. Zou het nou niet mooi zijn als dat gelijk ook onze VOB pleit voor inzet van de OAB-middelen voor de Bibliotheek op School, om kinderen die goede start mee te geven? En tot die tijd hoop ik dat gemeenten in toekenning van OAB-geld aan scholen of bibliotheken kijkt naar de bedoeling van de regels, niet naar wat de accountant er van vindt! Het zou mooi zijn als regels snel(ler) worden aangepast als de actualiteit daar om vraagt.

Blij van een training

Onze consulenten van de Bibliotheek op School PO en VO gingen kort geleden met elkaar op training. Begeleid door Huub Purmer van DOCK20 en Stephan de Vilder van Van Nieuwe Waarde gingen ze twee dagen de duinen in om met elkaar te leren, elkaar te enthousiasmeren (voor zover nog nodig ;-), en nieuwe dingen zoals een community op te zetten.

Zie hier hoe die training er ongeveer uit zag. Mooi toch, hoe onze medewerkers elkaar inspireren. Ik word er blij van ;-)

Taart!

Vandaag mag ik taart uitdelen. Trakteren is altijd leuk, het is nog leuker als je een ander mag verrassen met taart omdat ze iets bijzonders hebben gepresteerd.

"Al geruime tijd zijn leesconsulenten van Bibliotheek Kennemerwaard werkzaam op basisschool de Paperclip in Heerhugowaard. Samen met de school hebben zij al veel lees- en taal stimulerende activiteiten georganiseerd voor en met kinderen. De Bibliotheek op school is een intensieve meerjarige samenwerking tussen basisscholen en de bibliotheek. Doordat de bibliotheek en de scholen hun krachten bundelen en elkaars expertise en bewezen programma’s benutten, werken ze samen aan aantoonbare verbetering van onderwijsresultaten op het gebied van lees- en taalvaardigheid en informatie- en mediavaardigheden. Door deze vaardigheden op jonge leeftijd te versterken, gaan bibliotheek en scholen de strijd aan tegen laaggeletterdheid en dragen zo bij aan de mediawijsheid van burgers.

De resultaten worden gemonitord en gerapporteerd. Bij de rapportage per school zit ook een profieloverzicht waarbij op drie punten gescoord wordt: enthousiaste lezer, betrokken ouder en leesbevorderende leerkracht.  Het team van De Paperclip heeft op het punt 'leesbevorderende leerkracht' een flinke stijging laten zien en scoort 91,7%.​ Het landelijk gemiddelde is 39,9% en het gemiddelde van het werkgebied van Bibliotheek Kennemerwaard is 45,1%." 

Barbara Koster, directeur Paperclip

Tot zo ver het persbericht. Deze prestatie van het team van De Paperclip is een groot compliment en felicitatie waard. Het compliment wil ik ook uitbreiden naar de ambtenaren, raadsleden en wethouders van Heerhugowaard, die bij het toekennen van gelden voor combinatiefunctionarissen ook hebben ingezet op taalconsulenten. Naast geld voor sport- en cultuurondersteuning voor het onderwijs, hebben zij ook geld beschikbaar gesteld voor het inzetten van leesconsulenten voor taal- en leesbevordering op een aantal basisscholen. Hun gelijk wordt dagelijks bewezen op de scholen waar onze leesconsulenten bezig zijn. 

Barbara Koster wist mij te melden dat ze bij de laatste DMT (Drie minuten toets) nergens meer negatief scoren, alles in het groen. Een mooi resultaat voor het leerkrachtenteam van deze school. En zei Barbara: "We weten zeker dat ook de inzet van Silvia Honigh, de leesconsulent van de bibliotheek daar zeker aan bij heeft gedragen."

Daarom vandaag taart voor het team van De Paperclip, en eigenlijk bedoeld als tractatie voor alle scholen die een consulent van bibliotheek Kennemerwaard hebben. We scoren toch maar mooi fors boven het landelijk gemiddelde! Een bewijs dat inzetten op kwaliteit van onze medewerkers en kwantiteit qua inzet uren ( liefst 4 uur wekelijks per school van 200 leerlingen) echt een verschil maakt in het bestrijden van taalachterstanden. 

Komt van Alkmaar de victorie?

Gisteravond werd door Sjoerd Kuyper de Van Foreest lezing uitgesproken. Een inmiddels 15 jarige traditie waarin gerenommeerde wetenschappers en sprekers gevraagd wordt een rede uit te spreken over een maatschappelijk onderwerp. In het verleden spraken o.a. Paul Scheffer en Bert Keizer als eens in de Grote of Laurentiuskerk op uitnodiging van onder andere de gemeente Alkmaar, InHolland en het Medisch Centrum Alkmaar. De titel van de lezing van Kuyper was "De slanke ziel". Van deze titel had hij meldde hij tijdens zijn betoog inmiddels al weer wat spijt, het moest niet een slanke ziel, maar juist een zware ziel worden.

Zijn betoog ging over de focus in onze maatschappij op het lichaam en de lichamelijke gezondheid. Veel aandacht is er voor sport, voorkoming en bestrijding van obesitas. Daar gaat veel geld en tijd naar toe, en daar zitten grote zorgen bij de overheid.

Vervolgens vertelde Kuyper over zijn jeugd, over hoe mooie verhalen hem hadden gevormd. Hoe hij nu ziet dat kinderen niet of nauwelijks meer lezen. Tv kijken, gamen en achter de I-Pad. De ziel van een kind is gekrompen van 21 naar 17 gram. De kinderziel wordt steeds kleiner gemaakt omdat er op scholen niet genoeg aandacht is voor lezen, en voor ook 'moeilijk' lezen. Kinderen krijgen teveel pulp aangereikt. Waar bij de keuze voor kleding, een school, een sportclub, speelgoed het beste vaak niet goed genoeg is, wordt als er al boek wordt gekocht een boek van de hoogste stapel (lees bestseller) gekocht. De fantasie van kinderen wordt niet meer geprikkeld, en dat is doodzonde.

Kuyper meldde dat het neerzetten van kinderboeken op scholen allemaal wel leuk lijkt (de Bibliotheek op School) maar dat dit de dood in de pot is voor kinderboekenschrijvers die zo helemaal geen inkomsten meer krijgen vanuit het leenrecht. En voeg ik er dan maar aan toe, het gaat om die leesconsulent van de bibliotheek of die bevlogen leerkracht die kinderen enthousiast maakt voor boeken. Alleen boeken neerzetten helpt niet, kinderen moeten het leuk (gaan) vinden!

Al met al hield Sjoerd Kuyper een bestraffende wijsvinger op naar de overheid. Die bezuinigt op cultuur, op schrijversbeurzen, op bibliotheken, op onderwijs. Daarmee veroorzakend dat de kinderziel steeds verder krimpt en geen nieuwsgierigheid meer voelt, geen leervermogen meer heeft, geen taalgevoel. In de oude Griekse uitdrukking gaat de geest ook voorop "een gezonde geest in een gezond lichaam". Dat is niet voor niks: mensen die veel lezen, hebben procentueel ook een gezondere levensstijl, andersom is het helaas niet zo dat mensen die veel sporten ook lezers zijn. Kuypers verhaal was af en toe als een parabel, een sprookje met de harde werkelijkheid als ondertoon.

 Herman ten Cate, Het beleg van Alkmaar, 1573 

8 Oktober 2014 hield Jacques Vriens, de eerste kinderboeken-ambassadeur op uitnodiging van de gemeente Alkmaar en de 8 October Vereeniging een lezing over het belang van lezen en voorlezen. Ook toen werd er een stevig pleidooi gehouden voor beter leesonderwijs, de rol van de leerkracht en de bibliotheek.

Jullie begrijpen dat beide toespraken mij uit het hart gegrepen zijn. En wat ben ik blij dat twee belangrijke toespraken in Alkmaar dit thema op de agenda zetten. En echt, ik heb niets met de agendering van het onderwerp te maken gehad. Kan het besef dat lezen net zo belangrijk is als sporten een olievlek worden, kunnen gemeenten ophouden met bezuinigen op bibliotheken, scholen meer inzetten op leesplezier en leesonderwijs met ondersteuning van bibliotheekmedewerkers? (Gelukkig is dat besef bij onze gemeenten al behoorlijk aanwezig). Als in Alkmaar 2 keer binnen een half jaar dit onderwerp door belangrijke maatschappelijke spelers aangekaart wordt, dan kan dat toch ook elders in Nederland?!

Kan dan het oude gezegde opnieuw waarheid worden? VAN ALKMAAR DE VICTORIE?

Politici vergeten de politiek... voor even

Gisteravond hielden we in de bibliotheek van Alkmaar een informatie- en discussieavond voor raadsleden en ambtenaren van de vier gemeenten waarvoor we werken over laaggeletterdheid en de rol van de bibliotheek. De opkomst kon beter, maar die raadsleden die er waren bleken zeer geïnteresseerd.

We lieten de avond begeleiden door Rick Koster, die dat prima doet. Als eerste lieten we een filmpje zien van ongeveer 5 minuten waarin een beeld werd geschetst over wat de bibliotheek allemaal eigenlijk doet. Daarna kwam Hanneke Wentink aan het woord. Zij is lector bij Saxion Hogeschool en is gespecialiseerd in lees- en taalachterstanden. Zij gaf in beelden en cijfers weer wat laaggeletterdheid voor gevolgen heeft, economisch op landniveau, maar ook wat het voor mensen persoonlijk betekent. Economisch kost het ons land ongeveer € 556 miljoen per jaar, als we het zouden aanpakken en verhelpen zou het ons land € 700 miljoen opleveren. Op persoonlijk niveau is laaggeletterdheid ook een probleem met enorme impact. Laaggeletterden hebben slechte arbeidsmogelijkheden, slechtere gezondheid, gaan eerder dood, kunnen hun kinderen niet goed begeleiden in hun schoolcarrière, hebben vaker een minder goed sociaal netwerk, zijn minder gelukkig.

Daarna liet Hanneke Wentink zien wat de mogelijkheden zijn om het aan te pakken, om laaggeletterdheid te bestrijden. Ze gaf voorbeelden uit Twente, hoe ze daar in netwerkverband gezamenlijk met gemeente, hogeschool, onderwijs en bibliotheek aan de slag gaan om dit probleem te tackelen. Haar voordracht met kennis van zaken en met betrokkenheid om mensen te helpen geletterd te worden zette de aanwezige politici al lekker in de goede stand van kritisch geïnteresseerd.

Daarna was het woord aan twee van onze medewerkers, Jeanet Doodeman en Maria Sabel. Beiden vertelden met bevlogenheid over hun specialisme, respectievelijk de jeugd en volwassenen. Hun ervaringen met begeleiding van lees- en taalbevorderingsprojecten gaven een mooi beeld aan de raadsleden over wat de bibliotheek al allemaal doet. Jeanet en Maria lieten ook nog het één en ander zien over wat de bibliotheek biedt aan bevordering van mediawijsheid en informatievaardigheden. En de bieb doet het niet alleen, we doen het samen met onderwijs, consultatiebureau's, gemeente, VVE, welzijnsorganisaties, vrijwilligers. Je voelde dat er een wereld open ging aan informatie voor de raadsleden.

Extra aanwezige was een vertegenwoordiger van de Lions. Ik heb ook wat geleerd gisteravond, want ik wist niet dat de Lions zich actief inzetten voor bestrijding van laaggeletterdheid. Vandaag gaan zelfs twee van onze medewerkers verder in gesprek met de Lions om verder te werken aan een bondgenootschap in de regio waarin diverse partijen zich in gaan zetten voor de bevordering van geletterdheid. Het is mooi om te zien dat dit maatschappelijk probleem opnieuw weer hoog op de agenda staat, en wij willen ons daar als Kennemerwaard  keihard voor inzetten.

V.l.n.r: Rick Koster, Hanneke Wentink, Erna Winters, Regina Ybema, Yolande de Bont, Leo Dickhoff

Aan het eind hielden we een korte forumdiscussie. Daar hadden we een schooldirecteur, een raadslid en wethouder voor uitgenodigd naast Hanneke Wentink en ondergetekende. Tijdens de discussie bleek dat de aanwezigen het belang van geletterdheid (taal- en informatievaardigheid) breed werd onderschreven. Natuurlijk waren er wel wat vraagtekens uit de zaal: hoe zit het met de cijfers van onze gemeente, hoe meet je of die maatregelen effectief zijn, hoe zit het met de verantwoordelijkheid van ouders, wat is de invloed van internet en tv op leesgedrag? Daar kon door het forum heel goed antwoord op worden gegeven. Alle sprekers waren bevlogen en betrokken, en dat maakte dat de boodschap die werd gebracht ook werd opgepakt door de politici. De bibliotheek is een belangrijke schakel in een ketenaanpak om laaggeletterdheid te bestrijden. En zo werd het een avond waarvan ik denk dat veel politici zelfs de politiek een beetje vergaten en vooral geïnteresseerd waren in ons verhaal, en geïnformeerd naar huis toe gingen.

New York Public Library

Jullie hadden nog één blog van mij te goed over de studiereis naar New York en de opgedane ervaringen. De grootste bibliotheek (en meest prestigieuze) voor het laatst bewaard. De New York Public Library is met een jaarlijks budget van 245 miljoen dollar en een collectie van meer dan 53 miljoen boeken na de Library of Congres de grootse openbare bibliotheek van de USA. Een bibliotheek met een netwerk van meer dan 80 filialen, met als hoofdbibliotheek de iconische vestiging aan Fifth Avenue. Maar de New York Public Library is méér dan een bibliotheek: het is een instituut met een rijke geschiedenis, diep geworteld in de samenleving en in vele opzichten een inspirerend voorbeeld. Want zowel de wijze van (publiek én privaat) financieren, de samenwerking met andere partners, de innovatieve digitale dienstverlening (zoals de Boundless Library) en hun manier van programmeren doen recht aan het motto: discover, connect, get inspired. Het leidt ook tot ambitieuze nieuwbouwprojecten zoals het New York Public Library’s Central Library Plan een grootschalige en controversiële uitbreiding (300 miljoen dollar) van de centrale bibliotheek aan Fifth Avenue. 

We hebben met een gedeelte van de medewerkers van gedachten gewisseld over e-books en de (on)mogelijkheden om die via de bibliotheek uit te lenen. De bibliotheken van Queens, Brooklyn en New York (Manhattan) hebben hun krachten gebundeld en hebben inmiddels ook de 6 grootste uitgevers van de V.S. bereid gevonden om op proef ook e-books via de bibliotheek uit te lenen. Stap voor stap voorwaarts om uitleen van e-books goed geregeld te krijgen. Ook zij lopen aan tegen de terughoudendheid van uitgevers om e-books beschikbaar te stellen voor uitlenen. Ook zij hebben te maken met soms een 3 tot 6 voudige prijs voor een e-book om het voor de bibliotheek aan te kunnen schaffen. Zij maken dan soms ook de afweging het maar niet in e-book aan te schaffen, want ook daar staat het budget onder druk. De reden waarom nu grote uitgevers wel met de 3 New Yorkse bibliotheken in zee willen gaan is dat de bibliotheek ze helpt om een goed databestand aan te leggen van de gegevens die de uitgevers graag willen hebben van hun lezers.

Verder hebben we gesproken over dienstverlening aan scholen. Daar zijn wij in Nederland over het algemeen verder mee. Zij hebben te maken met een Department of Education dat voor stroperige bureaucratische regels zorgt. Ze gaven als voorbeeld het idee dat ze hadden om hun informatieve collectie voor de jeugd beter te laten renderen. In plaats van de kinderen te verlokken naar de bibliotheek te komen en de informatieve boeken te lenen, wilden ze de boeken naar de school brengen. Dit stuitte op behoorlijk wat hobbels. Scholen zagen er in veel gevallen het nut niet van in, vonden het te veel werk. En bij die scholen die enthousiast waren liepen ze ineens tegen een maatregel van het DoE op, dat iedereen die bij de school naar binnen wilden zijn/haar vingerafdrukken moest afgeven. De bibliotheek vond dit van de gekke en wilde dit absoluut niet aan haar medewerkers vragen. De medewerkers zelf zeiden dat ze het ok vonden, mits ze de school dan maar in konden. Dus zijn de vingerafdrukken gemaakt, maar het kostte vervolgens het DoE meer dan een half jaar om dit administratief af te handelen zodat de bibliothecarissen al die tijd niet bij de school naar binnen mochten. Dat mag nog eens barricaden opwerpen heten!

Wij hebben hen het advies gegeven eerst met de scholen te gaan praten over waar hun problemen liggen. Wat hun visie op onderwijs is, welke uitdagingen er liggen, met welke bagage ze hun leerlingen van school willen laten gaan en hoe ze dat denken te bereiken. En pas op basis daarvan een aanbod te formuleren, zodat het ook echt aansluit bij de wensen van de school. Dan zal het ook wat waard zijn (al hoeven scholen daar in de USA niets voor te betalen) en zullen ze het gaan gebruiken.

Ik vond het opvallend om te merken dat met name in de contacten naar het onderwijs er in Nederland inmiddels al veel betere resultaten zijn bereikt. Wij zijn inmiddels door de Bibliotheek op School en Biebsearch al heel erg gewend niet in aanbod te denken, maar in vraag. 

Wat is nu mijn “totaal “ beeld van bibliotheekwerk in New York. Het is een breed verspreid netwerk. De waarden en normen van bibliotheek (vrije toegang tot informatie, cultuur en educatie) wordt veel sterker gevoeld en uitgedragen.De New Yorkse bibliotheken hebben een enorm brede programmering. Er wordt veel ingezet op helpen van de onderkant van de maatschappij. Ze doen heel veel leesprogramma’s, ook tijdens zomermaanden, gericht op degene die geen geld hebben om op vakantie te gaan. Men zet in op het vervullen van de behoeften van hun burgers, soms dus tot in het extreme door ouders van kinderen een gratis lunch te bieden om te zorgen dat ze met hun kinderen naar de bibliotheek komen om mee te kunnen doen aan een zomerleesprogramma. 

Het is ondenkbaar in hun beleefwereld dat je abonnementsgeld vraagt, en ook cursussen zijn vaak gratis. De mythe van hoge inkomsten uit fondsen en sponsoren is doorgeprikt. In New York wordt er best wel geld vanuit sponsoren en grote private fondsen gedoneerd, maar het is niet bedoeld voor de exploitatie, het is voor projecten, het is ongeveer 10% van het totale budget en het is niet structureel. Ter vergelijking: De gemiddelde Nederlandse bibliotheek haalt ongeveer 20% van zijn inkomsten bij gebruikers en 'uit de markt' en 80 % komt van overheidssubsidie. In New York ligt dat dus op 90-10.

Scholingsdag met en voor het basisonderwijs

Vorige week hielden wij een scholingsdag voor en met het basisonderwijs in Kennemerwaard. Niet voor alle scholen, per gemeente uit ons werkgebied waren een aantal scholen (directeuren, bestuurders, leerkrachten) uitgenodigd. En ook alle onderwijsambtenaren waren uitgenodigd. Verder hadden we onder andere Jan Plooij, landelijk projectleider van De Bibliotheek op School en Gerlien van Dalen van Stichting Lezen uitgenodigd. Van de bibliotheek waren de domeinspecialisten jeugd aanwezig, en een aantal medewerkers die al actief programma's op scholen draaien of op structurele basis ondersteuning bieden op scholen. En natuurlijk hadden we een sprankelende dagvoorzitter, Rick Koster, die de dag goed begeleidde.

Ons idee was om met vertegenwoordigers van het onderwijs in gesprek te raken over hoe de bibliotheek de school beter kan ondersteunen bij hun doelstelling. Natuurlijk denken wij dat we een mooi aanbod hebben voor scholen, maar we denken ook dat dit beter kan en dat we het nog onvoldoende voor het voetlicht weten te brengen. Dus hebben we in oze uitnodigingen ook heel duidelijk gesteld dat we van de scholen en de ambtenaren ook een actieve inbreng verwachten. Het was ook een studiedag voor ons.

We hebben eerst met de deelnemers gesproken over welke technologische, maatschappelijke, onderwijs- en bibliotheekontwikkelingen er zijn die ook iets betekenen voor de samenwerking tussen school en bibliotheek. Dat schreef iedereen op post-its. Daar kwamen al heel wat ideeen naar voren. En daarna hebben we in worldcafé opstellingen gediscussieerd over wat de dienstverlening van de bibliotheek aan de school zou kunnen betekenen als het om 'kritisch/actief burgerschap',  leesbevordering of 'wat is je wens' zou gaan. Ook daar kwamen heel wat goede ideeen uit naar voren.

Na de lunch hebben we workshops gehouden waarbij we als bibliotheek lieten zien, door de medewerkers zelf, wat we al kunnen en doen. De uitleg van de leesconsulent en de lessen mediawijsheid leverden enorm enthousiaste reacties op. Aan het eind van de dag vroeg onze dagvoorzitter aan een aantal mensen wat ze de dag er op zouden zeggen tegen collega's. Twee van de ambtenaren zeiden dat ze verrast waren en allerlei mogelijkheden zagen. Het mooiste antwoord was wel van een directeur die zei: "Volgende keer mag jij" waarmee ze bedoelde te zeggen dat ze de dag als een cadeau had ervaren. En dat vond ik wel het mooiste compliment. Wij hebben zo veel geleerd op die dag van de mensen uit het onderwijs, wij hebben ze allemaal een klein bedankje gegeven voor hun inzet en inbreng. En dat zij ons dan bedanken voor de studie(doe)dag.