Een vreemde eend in de bijt zijn biedt soms mooie kansen

Afgelopen week was ik aanwezig bij een regionale conferentie over mensenhandel. "Over wat?" hoor ik je vragen. Over mensenhandel. Geen vrolijk onderwerp, ook geen onderwerp waar je een bibliotheekdirecteur denkt tegen te komen. 

Hoe ik daar kwam? Collega Nonja van Kennemerwaard heeft twee stagiaires die samen met haar het Sociaal Domein in alle breedte verkennen. Via de moeder van één van de stagiaires, die werkt bij de vreemdelingenpolitie was Nonja in contact gekomen met de regiocoördinator van HVO-QUerido, een organisatie die zich inzet voor slachtoffers van mensenhandel. (Als je wilt weten wat er allemaal valt onder mensenhandel, check dan hun website). Nonja is met de regiocoördinator in gesprek over wat wij als bibliotheek zouden kunnen betekenen op dit dossier. Dat zou informatievoorziening kunnen zijn, maar wellicht ook een stuk weerbaarheidstraining ter preventie dat mensen slachtoffer worden.

De coördinator nodigde Nonja uit voor de conferentie, zij vond het meer iets voor bobo's, waarop ze mij naar voren schoof ;-) Dus daar zat ik met mijn beste bobo gezicht tussen vertegenwoordigers van politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, zorgverleners, Belangenverenigingen voor prostituees, vakbonden, VNG, etc.

Tijdens één van de deelsessies 'De gemeente aan zet' ging de discussie over wat er allemaal moest gebeuren. Veel ging over handhaving, bewustwording, goede opvang en ketensamenwerking. Ik heb eigenwijs mijn vinger opgestoken en een pleidooi gehouden voor 'preventie voor de preventie'. In de discussie zoals die werd gevoerd bedoelt men met preventie dat ze bv conciërges op scholen een training willen geven hoe ze mogelijke slachtoffers van loverboys kunnen herkennen.Dan is het leed dus al geschied.  Zorgen dat jonge meisjes en jongens weerbaar zijn op social media en internet kan juist voorkomen dat jongeren slachtoffer worden. En laten wij daar als bibliotheek Kennemerwaard nou net een mooi programma voor hebben ontwikkeld, 'Veilig Puberen' , of 'Wijs en Weerbaar' genaamd.

Een beleidsambtenaar van de VNG wilde gelijk weten of meer bibliotheken dit aanbieden, en was zeer geïnteresseerd. Een medewerker van de politie vond het erg mooi dat de toevoeging werd gegeven over proactief beleid, dat miste ze erg in de discussie.

Ik heb inmiddels een mailtje van de beleidsmedewerker van de VNG, ik ben benieuwd of we dit verder kunnen trekken, ook naar collega-bibliotheken. Zou heel mooi zijn.

Als vreemde eend in de bijt kreeg ik de vraag van burgemeesters en wethouders uit de regio die ik ken die ik daar tegen wat ik daar deed. Dat kon ik goed uitleggen aan de hand van ons project. Zo kun je als vreemde eend in de bijt verrassend zijn voor de usual suspects en mooie kansen voor je organisatie aanboren.

Die pet past ons allemaal

U kent hem vast nog wel, die slogan van de politie waarin werd opgeroepen om als waakzame burger de politie te helpen. Nu kreeg ik deze week een leuk bericht van twee van onze medewerkers: S. en J. Beide collega's zijn gevraagd of bibliotheek Kennemerwaard samenwerkingspartner wil worden van de politie op het gebied van preventie-activiteiten. Dit alles naar aanleiding van een bijeenkomst met lokale ondernemers, waarbij ook de politie aanwezig was, en het feit dat de politie een bijdrage gaat leveren met hun cybercrime team aan de Week van de Mediawijsheid.  En laten wij daar nou net goede programma's voor hebben om veilig te kunnen internetten, veilig gebruik van social media voor/door jongeren en een ouderavond over dit onderwerp.

Ik vind het geweldig dat het ons stap voor stap lukt om het beeld dat de bibliotheek alleen voor boeken is om te buigen. Ja, die hebben we ook, en dat blijft ook wel zo. En we doen inmiddels (zoals veel andere bibliotheken) zoveel meer. We organiseren filmfestivals, voorleesochtenden, culturele ochtenden voor en door senioren, lezingen over actuele thema's, coderdojo, internetcursussen zoals Klik&Tik en Digisterker, trainingen voor taalmaatjes, taalcafés, taal- en participatiestimuleringsactiviteiten zoals ' Kijken naar kunst' en nog veel meer. Dat alles doen we bijna altijd samen met andere partijen.

Belangrijke element in ons aanbod van digitale cursussen is onder andere het veilig internetten en gebruik van social media. We hebben een prachtig programma ' Veilig Puberen' dat we inmiddels in Heerhugowaard en Bergen op een flink aantal basis- en voortgezet onderwijsscholen jaar op jaar uitvoeren. We hebben programma's waarbij we jongeren kritisch na laten denken over 'fake news'. En volwassenen geven we dus ook les in het veilig omgaan met internet. Mooi dat de politie met ons wil samenwerken, daar is het 's' woord weer ;-) Die pet past bibliotheek Kennemerwaard zeker!

Over effectmeting gesproken

Als bibliotheken doen we heel erg ons best om duidelijk te maken welke (maatschappelijke) effecten ons werk hebben. We houden heel veel bij aan resultaten, kwantitatief en kwalitatief. We meten wat af met elkaar. En dat is over het algemeen goed, want we moeten in staat zijn uit te leggen waaraan wij het ons toevertrouwde publieke geld besteden, en wat of wie er mee bereiken.

Zelf ben ik ook voorstander van het zogenaamde 'storytelling'. Met een ware gebeurtenis maak je de cijfers levend, en vertel je wat iets wat de bibliotheek heeft gedaan voor een persoon of een instelling heeft betekend. Ik deel graag met jullie het volgende voorbeeld dat ik kreeg toegestuurd van Rita Smedinga, één van onze accountmanagers voor het onderwijs.

"Trots en blij

Aan het einde van het schooljaar zijn er veel evaluatiegesprekken op de scholen. Hoe is het afgelopen schooljaar gegaan en op welke manier gaan we het nieuwe schooljaar met elkaar samenwerken? Deze gesprekken zijn heerlijk om te doen. Waarom? Onze de Bibliotheek op school(dBoS) consulenten maken op de scholen het verschil. Door de LeesMonitor zien we een stijging in het lees- en medianiveau. dBos  consulenten hebben eigen inbreng, geven ondersteuning aan de ouders en de teams en brengen de leerlingen veel plezier op het gebied van lezen en media-educatie. Maar steeds vaker ook op het gebied van duurzaamheid, programmeren, filosoferen: de 21^ste -eeuwse vaardigheden die kinderen nodig hebben om zich in onze maatschappij te kunnen redden. 

Maar zoals het gesprek op de Spinaker (openbare school voor voortgezet speciaal onderwijs) ging, dat was echt ongelofelijk. De docenten vroegen eerst aan Leonie Befort hoe ze het afgelopen schooljaar zelf had ervaren. Het eerlijke antwoord was: eerst positief, daarna heel moeilijk en nu gaat het goed. Leonie heeft veel steun ervaren van de docenten tijdens dit lastige proces.  Ze begrepen dan ook heel goed hoe dit voor haar is geweest. ( Ter verduidelijking: In Heerhugowaard voeren we op alle bovenbouw van het basisonderwijs en op alle onderbouw van het voortgezet onderwijs al een aantal jaren een programma uit dat leerlingen (en hun ouders) weerbaar maakt op het gebied van digitaal of cyberpesten, sexting en grooming.)

CC0 Creative Commons, Pixabay 

Daarna kwam er een WMP-rapport op tafel en wat blijkt: het afgelopen schooljaar is het digitaal pesten enorm afgenomen! 85% van de leerlingen hebben een 4 (hoogste score) gescoord, daar waar het in de jaren ervoor een 2 was!! Het gestelde doel (digitaal pesten verminderen) is met grote stappen in het afgelopen jaar gehaald!!

School geeft aan dat de meerwaarde van de lessen van de bibliotheek zich hiermee hebben bewezen. 

Want wat zien zij in de praktijk:

-         Jongeren reageren positief op de lessen van Leonie.

-         De boodschap wordt helder gebracht

-         De leerlingen zijn echt geconcentreerd bezig met de opdrachten

-         Ouders komen nog steeds terug op de ouderavond van Leonie die aan de lessen vooraf ging.

-         Het materiaal past prima bij de doelgroep.

Als voorbeeld werd een quote van een leerling genoemd die naaktfoto’s had rondgestuurd waarna er een les van Leonie was gegeven. ‘Ik stuur geen naaktfoto’s meer rond hoor! Volgens juf Leonie ben ik dan strafbaar en daar heb ik echt geen zin in!’.

Een docent van de Spinaker heeft zich ten doel gesteld om binnen de werkgroep van alle VO-scholen binnen de interregio Heerhugowaard elkaar te vinden in het verbinden en in het op elkaar aanpassen van taalgebruik en handelen. Onze consulent trekt daarin samen met haar op en ondersteunt haar.

Preventie, verdieping en verbreding. Daar kunnen wij als Bibliotheek Kennemerwaard trots op  zijn dat we daar aan bijdragen!!"

Zo'n verhaal zegt wat mij betreft veel meer over onze impact dan onze cijfers, al hebben die zeker mee ;-). Van dit verhaal word ik ook trots en blij!

De handen in de lucht

Dat ik heel erg trots ben op onze mensen dat wisten jullie natuurlijk al wel... Dat veel van de scholen en instellingen waarmee wij samenwerken blij met onze mensen zijn ook vast wel.... dat veel van onze bezoekers blij zijn met onze medewerkers ligt dan ook in de lijn van de verwachting ;-) 

Ik kan het niet laten om met jullie een terugkoppeling te delen die ik een tijdje geleden kreeg van de onze medewerkers die bij 2 voortgezet onderwijs scholen langs waren gegaan om de dienstverlening van het afgelopen jaar te evalueren.

Dit was wat ze te horen kregen: Bij de school voor VMBO/HAVO/VWO  grote complimenten voor zowel Leonie als Joris van de rector, die een les had bijgewoond). De terugkoppeling van de docenten is ook goed.

De inzet van de Mediacoach zit nog niet in het systeem van de school voor wat betreft de inzet bij acute situaties. Wel is men heel blij met het verrichte werk en wil dit komend jaar graag doorzetten.

Binnen het project dat de bibliotheek op de school uitvoert rondom veilig gebruik van social media ("Veilig Puberen") is hiervoor geen ruimte: volgens afspraak kan een school er maximaal 2 jaar gebruik van maken en is dan een andere school aan de beurt. De rector wil toch doorgaan en heel graag met Leonie! Ze is bereid daarvoor te betalen. En dat is een groot compliment!!

Op de school voor speciaal onderwijs is men heel tevreden over de lessen sociale media die Joris heeft gegeven. Het is niet iedereen gegeven met deze doelgroep om te gaan en Joris pakte dat heel goed op.

Leonie vertelt over haar lessen sociale media en seksualiteit en haar inzet als Mediacoach. Eén van de docenten geeft zelf lessen seksuele voorlichting en is erg geïnteresseerd en enthousiast over de aanpak van Leonie. Ze ziet hierin een prachtige aanvulling op haar eigen lessen.

De vraag van ons is of de school komend schooljaar gebruik wil maken van de inzet van Leonie als Mediacoach binnen het project Veilig Puberen. Dat levert het hilarische tafereel op van 2 juichende docenten met de armen in de lucht J Heel graag dus! Als ze, Joris en Leonie naar buiten lopen horen ze achter zich nog steeds gejuich J Zij hadden een topmiddag!

En ik dus ook toen ik deze terugkoppeling kreeg :-) 

Delen van verhalen over de (nieuwe) bibliotheek

Gisteren hadden we bij Kennemerwaard een discussiemiddag rondom de uitvoering van ons Meerjarenbeleidplan met ons managementteam en onze Raad van Toezicht.  In alle gesprekken met de Raad van Toezicht merk ik dat ze heel enthousiast zijn over onze organisatie, maar dat ze het ook moeilijk vinden om zich een beeld te vormen van die nieuwe rollen van de bibliotheek. En dus waren gistermiddag zes van onze medewerkers uitgenodigd om iets te vertellen over hun werk.

http://www.hi-re.nl/wp-content/uploads/inspiratie1.jpg

Het begon met Stephan, die vertelde over zijn zoektocht in hoe je communities vorm geeft. Hij richt zich op het thema duurzaamheid. In een kleine twee jaar tijd is het hem gelukt om rondom dit actuele thema een groep van betrokken burgers, kleine bedrijfjes, zzp'ers en eigen medewerkers te laten ontstaan: Duurzaam Doen. Met een relatief klein budget allemaal vanuit bevlogenheid een bijdrage leveren. Niemand krijgt (volledig) betaald voor zijn/haar inbreng, de mede-organisatoren zijn collega's, betrokken ondernemers of burgers die voor een kleine tegenprestatie mee vorm geven aan een 'beweging' waar de bibliotheek het faciliterend middelpunt van is. Stephan deelde hoe moeilijk het is om los te laten.... en hoe mooi het is als ons dat lukt als bibliotheek en hoeveel je dan kunt bereiken.

Vervolgens kwam Maria aan het woord. Ach... Maria... geef haar het woord over bestrijding laaggeletterdheid en ze praat je de oren van je hoofd. Als je niet na een gesprek met Maria inziet hoe belangrijk dit thema is, welke impact we als bibliotheek hebben  op de levens van mensen dan heb je een hart van steen.

Jolanda vertelde over onze programma's rondom programmeren, coding, raspberry pi's. De zoektocht naar waar nou precies behoefte aan is. En dat dit dus heel erg per doelgroep verschilt. Van workshops/lessencyclus in LINUX naar workshops programmeren zonder computers voor het basisonderwijs. Van Lego Mindstorm en Scratch en CoderDojo. Op zo'n moment voel ik mij heel oud ;-) al weet ik ongeveer wat het inhoudt omdat ik naar de workshop voor collega's van Jolanda ben geweest.

Jeanet vertelde over het succes van Kennemerwaardse leesconsulenten op basisscholen. Hoe we van 4 scholen naar 41 scholen in 4 jaar tijd zijn gegroeid. En hoe blij en tevreden de scholen met ons zijn en hoe de leesresultaten op school omhoog gaan. En dat we nu ook vragen vanuit de VVE krijgen, aangekaart door het basisonderwijs. Om zo nog beter te kunnen voorkomen dat er leesachterstanden ontstaan. Jeanet staat echt te glimmen van trots als ze vertelt over haar collega consulenten.

Suzan vertelde over Dag en Dauw. Ons 'senioren' programma samen met Artiance (centrum voor de kunsten). Ook hier een verhaal over een zoektocht, van sturen naar loslaten en faciliteren. Van mensen betrekken bij wat ze willen leren of zien, naar mensen zich zien ontplooien en zelf een bijdrage aan het programma te laten doen doordat ze nu zelf op de planken gaan staan. Over hoe je (kwetsbare) ouderen bereikt en hen in staat stelt een nieuw sociaal netwerk op te bouwen. Ook Suzan vertelde hoe moeilijk het is om los te laten... en hoe mooi de resultaten zijn als je dat lukt.

Als hekkensluiter kwam Leonie aan het woord over haar project Veilig Puberen. Een bijzonder project waarbij de bibliotheek 3 lessen mediawijsheid geeft in bovenbouw basisschool en onderbouw voortgezet onderwijs, met als speciale focus seksualiteit en internet. Je schrikt er van als je hoort waar kinderen allemaal mee geconfronteerd worden, en wat ze bedoeld of onbedoeld elkaar aandoen met het verspreiden van foto's of filmpjes. En zo onder de indruk ben ik dan als ik Leonie hoor vertellen hoe ze kinderen in hun kracht zet, hen duidelijk maakt dat zij zelf het verschil kunnen maken in niet hard over anderen en over zichzelf te oordelen. En hoe ze van kinderen terug hoort dat ze na haar lessen filmpjes en foto's van hun telefoon of tablet halen omdat ze inzien dat het niet slim is om die te verspreiden. Zeer indrukwekkend om te horen en haar betrokkenheid met die kinderen te zien.

Dat kreeg ik ook terug van onze Raad van Toezicht. Wat mooi om te zien wat er allemaal nog meer gebeurt, en nu hebben we er een veel beter beeld bij. Dan vallen dingen op hun plaats, de goede dienstverlening die dagelijks in onze vestigingen door al onze medewerkers wordt verleend, in combinatie met het 'nieuwe' bibliotheekwerk, wat in sommige gevallen zelfs al 'oud' of in ieder geval vertrouwd aan het worden is. Samen vormen ze het beeld van de bibliotheek van de toekomst. Ze hebben elkaar nodig en kunnen elkaar heel goed versterken. De vestigingen met hun bezoekersstromen, waar meer en meer ook invulling wordt gegeven aan onze programmalijnen. En de vestigingen als uitvalsbasis voor programma's op school, in de wijk, bij instellingen. Mooi! En ja, daar word ik blij van als ik merk dat mijn enthousiasme voor alles wat we doen van uitlenen tot mediawijsheidlessen rondom seksualiteit gedeeld en uitgedragen wordt.